IV SA/Wa 263/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] listopada 2008r. Nr [...] Minister Zdrowia działając podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2008 roku orzekającą o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wydania orzeczenia o przejęciu na własność Państwa apteki [...] w Z. przy ul. [...] oraz orzeczenia o odszkodowaniu za przejęcie tej apteki. W uzasadnieniu decyzji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, iż J. D. złożył w dniu 10 sierpnia 2006 roku wniosek o wydanie przez Ministra Zdrowia orzeczenia o przejęciu na własność Państwa apteki [...] w Z. przy ul. [...] na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 roku o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1, poz. 1) oraz o orzeczenie odszkodowania za przejęcie tej apteki. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ w dniu [...] kwietnia 2007 roku wydał decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego ze względu na to, że ustawa z 8 stycznia 1951 roku o przejęciu aptek na własność Państwa została uchwalona w zupełnie innym stanie prawnym i po upływie 50 lat brak jest obecnie podstaw do wydania przedmiotowego orzeczenia. Organ doszedł również do wniosku, że skutki prawne aktów nacjonalizacyjnych z lat czterdziestych i pięćdziesiątych XX wieku należy oceniać jako ostateczne i nieodwracalne. Odnośnie odszkodowania organ podniósł, że Sąd Apelacyjny w [...] w wyroku z dnia [...] października 2005 roku, sygn. akt [...] rozstrzygnął już kwestię odszkodowania oddalając powództwo wniesione przez J. D., co oznacza, że wniosek o odszkodowanie jest bezprzedmiotowy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Zdrowia wydał w dniu [...] października 2007 roku decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja to została zaskarżona do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2008 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2597/07 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2007 roku oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 roku. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż: "Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu naczelnego, który stwierdził, że wniosek jest bezprzedmiotowy, ponieważ brak jest podstawy prawnej i faktycznej do wydania orzeczenia o przejęciu Sygn. akt IV SA/Wa 263/09 przedmiotowej apteki (tj. apteki [...]) na własność Państwa [...]". Zwrócono także uwagę, że ustawa z dnia 8 stycznia 1951 roku o przejęciu aptek na własność Państwa nie została uchylona i pozostawała w obrocie prawnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zaś w przypadku wątpliwości organu naczelnego, co do konstytucyjności określonego przepisu, to winien zwrócić się w odpowiednim trybie | o przesądzenie tej kwestii do Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto Sąd wskazał na konstytutywny charakter orzeczenia Ministra Zdrowia o przejściu apteki na własność Państwa oraz, iż w ponownym postępowaniu przed organem administracji należy wyjaśnić, czy apteka [...] istnieje w dacie wydawania decyzji jako zespół składników majątkowych tworzących zorganizowaną całość, umożliwiającą funkcjonowanie tej apteki. W wykonaniu wyżej wymienionych zaleceń, Minister Zdrowia ustalił, że obecnie nie istnieje już apteka [...] jako zespól składników majątkowych tworzących zorganizowaną całość, umożliwiającą jej funkcjonowanie. Skoro nie istnieje przedmiot, który mógłby ewentualnie zostać przejęty na własność Państwa, to w ocenie organu prowadzenie postępowania w sprawie przejęcia apteki stało się bezprzedmiotowe. Za bezprzedmiotowe organ uznał także rozstrzyganie w kwestii odszkodowania za przejęcie apteki, gdyż sprawa ta została już rozpoznana przez Sąd Apelacyjny w [...], który wyrokiem z dnia [...] października 2005 roku, sygn. akt [...] oddalił powództwo wniesione przez J. D. w tym zakresie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Zdrowia postanowił w całości podtrzymać swoją wcześniejszą decyzję. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. D. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 105 § 1 k.p.a przez wadliwą ocenę, że brak jest istnienia w dacie orzekania apteki [...] jako zespołu składników majątkowych tworzących zorganizowaną całość, co powoduje utrwalenie stanu braku wypełnienia art. 2 ust. 1 ustawy z 8 stycznia 1951 roku o przejęciu aptek na własność Państwa, pomimo faktycznego przejęcia na własność Państwa tejże apteki. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż wobec rzeczywistego przejęcia apteki, pomimo wydania przez Ministra Zdrowia orzeczenia o jej przejęciu Sygn. akt IV SA/Wa 263/09 na własność Państwa, należy tą kwestię uregulować właśnie w drodze rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tym bardziej, iż nadal obowiązują przepisy prawa, dające podstawę do wydania stosownego orzeczenia. W ocenie skarżącego bezzasadne jest również uzależnianie wydania decyzji od tego, czy na dzień orzekania apteka istnieje, czy też nie. Orzeczenie winno się bowiem w każdym przypadku odnosić do stanu na 1951r. Skarżący kwestionuje także stanowisko organu, w zakresie uznania, iż wobec zakończenia postępowania cywilnego w przedmiocie odszkodowania, zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w tym zakresie. Zdaniem strony skarżącej, nawet jeżeli istnieje rzeczywista przeszkoda w wydaniu orzeczenia o przejęciu apteki, należało rozważyć możliwość wydania odrębnego orzeczenia jedynie w zakresie odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm zwanej w dalszej części p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2008r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] września 2008 roku orzekającą o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wydana orzeczenia o przejęciu na własność Państwa apteki [...] w Z. przy ul. [...] oraz orzeczenia o odszkodowaniu za przejęcie tej apteki. W tym miejscu należy wskazać, iż obie w/w decyzje zostały wydane wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym Sygn. akt IV SA/Wa 263/09 wyrokiem z dnia 19 lutego 2008 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2597/07 poprzedzających je decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2007 roku oraz decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 roku. W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podmioty wymienione w tym przepisie są zatem faktem i treścią orzeczenia związane, co musi skutkować w sposób bezwzględny uwzględnieniem treści prawomocnego wyroku w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98). Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem, w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63, oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2006, s. 365). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania nie narusza prawa. Wskazać należy, iż we wiążącym Sąd oraz orzekający w sprawie organ wyroku WSA z dnia 19 lutego 2008r. przesądzono, iż rozpoznając niniejszą sprawę w oparciu o art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951r. o przejęciu aptek na własność Państwa, organ winien ustalić, czy obecnie w dacie rozstrzygania sprawy istnieje jeszcze przedmiotowa apteka jako zespół składników majątkowych tworzących zorganizowaną całość, umożliwiającą jej funkcjonowanie. Sąd przesądził zatem, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie ma charakter konstytutywny. W toku postępowania organ, dokonał ustaleń, które w sposób zdaniem Sądu nie budzący żadnych wątpliwości wskazują, iż sporna apteka obecnie nie istnieje. Powyższe w ocenie Sądu, pozwalało zatem na przyjęcie, iż w sprawie zasadnym stało się umorzenie w oparciu o art. 105 k.p.a postępowania jako bezprzedmiotowego. Sygn. akt IV SA/Wa 263/09 Stosownie bowiem do dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a. z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś z kolei na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 462), co jednakże nie ma większego znaczenia dla interpretacji komentowanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80, w którym przyjęto, że: "Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy"). W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowość postępowania wynika z faktu nie istnienia apteki, jako przedmiotu postępowania, o przejęciu bądź odmowie przejęcia której organ zobligowany był orzekać. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż przedstawiony przez stronę skarżącą zarzut nakazujący organowi rozstrzyganie w odniesieniu do stanu na dzień 1951r. nie znajduje uzasadnienia w świetle w/w wyroku Sądu, podważa on bowiem ustalenia i wytyczne w nim przyjęte. Wbrew zarzutom skargi Sąd uznał także, że w świetle przytoczonych powyżej rozważań i ustaleń faktycznych (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] października 2005 roku, sygn. akt [...]) właściwie orzekający organ uznał, za bezprzedmiotowe prowadzenie postępowania w zakresie przyznania skarżącemu odszkodowania za faktyczne przejęcie bez wymaganego prawem orzeczenia spornej apteki w 1951 r.. Kwestia ta została już bowiem rozstrzygnięte w w/w wyrokiem sądu cywilnego. Zdaniem Sądu na gruncie prawa administracyjnego brak jest zaś unormowań mogących stanowić podstawę do prowadzenia odrębnego, niezależnego od rozstrzygnięć sądu cywilnego postępowania administracyjnego w tym zakresie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.