IV SA/Wa 2638/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nadania statusu uchodźcy oddala skargę Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2012 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, złożył E. M., obywatel Demokratycznej Republiki K. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że E. M. został zatrzymany podczas odprawy paszportowej w dniu 11 czerwca 2012 r. z uwagi na posługiwanie się b. paszportem noszącym znamiona przerobienia strony personalizacyjnej. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2012 r. E. M. zainicjował postępowanie administracyjne o nadanie statusu uchodźcy powołując się na zagrożenie dla jego życia w Demokratycznej Republice K. wynikające z politycznej działalności jego matki, która popierała w wyborach prezydenckich kontrkandydata prezydenta J. K. Rada do Spraw Uchodźców uznała, że obawa E. M. przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie jest uzasadniona realną, wiarygodną obawą i obawa ta nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistości. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby E. M. można było uznać uchodźcą w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680). W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewiarygodny w części deklarowanych przez niego faktów. Zeznania E. M. na temat aktywności politycznej matki organ uznał za lapidarne i ogólnikowe. Nie dał również wiary całkowitej niewiedzy E. M. na temat losów członków rodziny zatrzymanych przez siły rządowe. Ponadto za mało prawdopodobną sytuację organ przyjął brak osobistego zaangażowania E. M. w organizacji wyjazdu z Demokratycznej Republiki K. Organy orzekające w sprawie w oparciu o opinię Ministerstwa Spraw Zagranicznych na temat sytuacji w K. (stan na dzień 3 sierpnia 2012 r.) przyjęły, że obawa przed prześladowaniem nie jest obiektywnie uzasadniona. Sytuacja polityczno-społeczna w tym państwie uległa normalizacji, a ewentualne zagrożenia przeciwników K. występowały w okresie poprzedzającym wybory i w ich trakcie, czyli na początku 2011 r. Jednocześnie analiza materiału dowodowego nie pozwoliła organowi orzec o udzieleniu ochrony uzupełniającej E. M., gdyż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia nie wystąpi ryzyko doznania poważnej krzywdy ze strony władz publicznych lub orzeczenia kary śmierci, tortur, nieludzkiego traktowania a także zagrożenia dla jego życia lub zdrowia. Ponadto ocena sytuacji osobistej E. M. i złożonych przez niego zeznań nie wykazała, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z zagrożeniem praw chronionych przez Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r. (Konwencję Rzymską) i organ uznał, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. E. M. wywiódł skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2012 r. W uzupełnieniu skargi skarżący wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Powołując się na przepis art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podniósł, że organ jest zobligowany do wydania decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Skarżący wskazał, że decyzja administracyjna w pierwszej instancji została wydana w dniu [...] sierpnia 2012 r., tj. ciągu tygodnia od przesłuchania statusowego E. M., które miało miejsce w dniu 31 lipca 2012 r. Zdaniem skarżącego świadczy to o braku właściwego odniesienia się do wyjaśnień osoby ubiegającej się o nadanie statusu uchodźcy, w tym obiektywnego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Skarżący stanął na stanowisku, że postępowanie administracyjne przeprowadzone było niezgodnie z przepisami art. 6, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 8 i art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto organ odwoławczy w toku postępowania nie zapewnił skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) i nie czynił zadość zasadzie dwuinstancyjności wyrażonej w art. 16 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty E. M. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680) – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 119, poz. 515 ze zm.). Uregulowanie to zawiera zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w Podręczniku "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są prawidłowe i uzasadniają wydanie zaskarżonych decyzji. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że powodem wyjazdu skarżącego z Demokratycznej Republiki K., swojego kraju pochodzenia, było poczucie zagrożenia, wynikające z politycznej działalności matki, która miała popierać w wyborach prezydenckich z 28 listopada 2011 r. kontrkandydata Prezydenta J. K. Matka i siostry skarżącego zostały zatrzymane przez siły rządowe. On sam nie zna ich dalszych losów. Wyjechał z Demokratycznej Republiki K. dzięki pomocy księży Kościoła Katolickiego, którego matka była członkiem. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie, prawidłowo w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uznały, że skarżący nie wykazał, aby władze Demokratycznej Republiki K., lub inne podmioty określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, prowadziły wobec niego działania noszące znamiona prześladowań w rozumieniu art. 13 ww. ustawy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że zeznania skarżącego nie są wiarygodne, z uwagi na bardzo dużą ogólnikowość, występowanie w nich sprzeczności. Ponadto wynika z nich, że skarżący nie podejmował osobiście żadnych starań związanych z jego wyjazdem z kraju. Osoby, które mu w tym pomogły działały z własnej inicjatywy, łącznie z załatwieniem mu sfałszowanych dokumentów podróży. Wbrew stanowisku skarżącego, organy zgromadziły w sprawie wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący w toku postępowania administracyjnego przedstawiał swoje stanowisko i argumentację. Organy poddały analizie i ocenie to stanowisko. W oparciu o materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie wywiodły, że skarżący nie spełnia przesłanek niezbędnych do nadania statusu uchodźcy na terytorium RP. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organy prawidłowo uznały, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Organy wskazały również, że ewentualne zagrożenie przeciwników Prezydenta J. K. występowało w okresie poprzedzającym wybory, w ich trakcie oraz na początku 2012 r., gdy obecna władza walczyła niedemokratycznymi metodami o utrzymanie. Obecnie nie ma doniesień, które potwierdzałyby zatrzymywanie aktywistów politycznych i członków ich rodzin. Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.; naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r, (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Mając na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że byłby w konsekwencji wydalenia do Demokratycznej Republiki K. narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego dowodu, że władze Demokratycznej Republiki K. lub inne podmioty podejmowały krzywdzące wobec niego działania mające związek z wyjazdem z kraju pochodzenia. Podsumowując wskazać należy, że zarzuty podniesione w skardze i jej uzupełnieniu nie znajdują uzasadnienia. Organy obu instancji wnikliwie oceniły materiał dowodowy. Rozpatrując wniosek skarżącego uwzględniono również informacje o kraju jego pochodzenia sporządzone przez wyspecjalizowane instytucje. W oparciu o materiał dowodowy orzekające w sprawie organy w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko. Ocena materiału dowodowego w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 77 § 1 k.p.a. Nieuzasadnione są zatem zarzuty dotyczące niewyczerpującego zebrania dowodów, dokładnego ustalenia stanu faktycznego i obiektywnego uzasadnienia rozstrzygnięcia. W toku postępowania administracyjnego nie zostały naruszone: zasada legalności działania, zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasada przekonywania. Decyzja organu I instancji została wydana po zebraniu całości materiału dowodowego, który był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Szybkie działanie organu nie świadczy o braku właściwego odniesienia się do wyjaśnień osoby ubiegającej się o nadanie statusu uchodźcy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ odwoławczy pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r., doręczonym skarżącemu w dniu 6 września 2012 r., poinformował go o prawie wynikającym z art. 10 k.p.a. Brak jest podstaw do uznania, że w sprawie została naruszona zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 16 k.p.a. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.