IV SA/Wa 2639/16
WyrokWSA w Warszawie2017-10-27
Skład orzekający: Przemysław Żmich, Aleksandra Westra, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, dotycząca ujawnienia geometrii i własności działek, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 11, 77 § 1, 107, 138 KPA), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wykazały w sposób przekonywujący, że stan prawny dotyczący zakresu własności jest bezsporny, a problem dotyczy jedynie błędnego zapisu w ewidencji. Brak jest w aktach sprawy dokumentów, na które powołują się organy, co uniemożliwia ocenę zasadności ich rozstrzygnięć. Ponadto, naruszono zasadę dwuinstancyjności, gdyż organ odwoławczy nie dokonał własnych ustaleń i oceny materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia geometrii i własności działek po ich wyodrębnieniu. Wieloletnie postępowanie administracyjne obejmowało analizę aktów własności ziemi, decyzji o wywłaszczeniu oraz dokumentacji geodezyjnej, w kontekście rozbieżności dotyczących powierzchni i granic nieruchomości. Strona skarżąca, W.B., kwestionowała prawidłowość wprowadzanych zmian, zarzucając naruszenie jej prawa własności i błędy w ustaleniach organów.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta, z zasądzeniem od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Patryk Wernio, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz W.B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania Pani W. B. z dnia [...] lutego 2016r. od decyzji Prezydenta Miasta [...] znak [...] z dnia [...] stycznia 2016r. orzekającej o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów jednostki ewidencyjnej [...] - miasto [...] polegającej ujawnieniu geometrii i własności działek nr [...] w obrębie [...] po wyodrębnieniu z działki [...] - jednostka rejestrowa [...] ze względu na odmienny stan prawny, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne zainicjowane zostało wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2011 r. G. G., współspadkobierczyni po A. J., współwłaścicielki działki ewidencyjnej o obecnym numerze [...] nadanym podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Wniosek dotyczył sprostowania błędnych danych ujawnionych w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie uchylonego aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...] maja 1975 r. oraz decyzji Nr [...] wydanej na rzecz A. J. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu części nieruchomości, poprzez rozdzielenie nieruchomości będących własnością odrębnych podmiotów. G. G. wniosła też o wyjaśnienie, dlaczego ujawniona w operacie ewidencji gruntów i budynków powierzchnia nieruchomości będąca własnością J. S. jest większa o 844m2.
Prezydent Miasta [...] wydał w dniu [...] listopada 2012 r. decyzję orzekającą o wprowadzeniu z urzędu zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta [...] w obrębie nr [...], polegającej na:
I.1.
a) ujawnieniu działki Nr [...] o powierzchni 0.0037 ha;
b) ujawnieniu działki Nr [...] o powierzchni 0.0470 ha;
c) ujawnieniu działki Nr [...] o powierzchni 0.1246 ha.
2. Jako właścicieli działek wymienionych w punkcie. 1.1. na podstawie aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...] lipca 1977r. i postanowienia Sądu [...] wpisanie:
G. G. c. S. i J. w udziale 1/3;
M. J. s. A. i G. w udziale 1/3;
R. J. s. A. i G. w udziale 1/3.
II.1.
ujawnieniu działki Nr [...] o powierzchni 0.0027 ha;
ujawnieniu działki Nr [...] o powierzchni 0.0412 ha;
ujawnieniu działki Nr [...] o powierzchni 0.1297 ha.
2. Jako właścicieli działek wymienionych w punkcie. II.1. na podstawie aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...] lipca 1977 r. i aktu poświadczenia dziedziczenia [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wpisanie:
W. B. c. R. i S. w udziale 1/2;
A. P. s. R. i S. w udziale 1/2.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż oznaczenie nieruchomości przedstawione zostało na mapie do celów prawnych Nr [...] przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] stycznia 2012r., zgodnie z aktami własności ziemi Nr [...] i Nr [...], opracowaniem geodezyjnym Nr [...] do uwłaszczeń, opracowaniem geodezyjnym do wywłaszczenia na poszerzenie cmentarza komunalnego, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1976r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, a także projektem pod poszerzenie ulicy [...] nr [...]. Zaznaczono, iż w aktach księgi wieczystej Nr [...] złożony jest wyrys z mapy ewidencyjnej nr [...] przedstawiający błędną geometrię nieruchomości nie oddającą stanu prawnego nieruchomości.
Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. złożyła w dniu [...] grudnia 2012 r. Pani W. B. zarzucając wydanej decyzji zmniejszenie powierzchni nieruchomości użytkowanej przez 37 lat łącznie z uprzednią właścicielką J. S. o 0.0807 ha.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. uchylił zaskarżoną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia zarzucając brak szczegółowej analizy stanu prawnego nieruchomości pomiędzy I i II wersją opracowania uwłaszczeniowego Nr [...], niewyszczególnienie aktu notarialnego AN Nr [...] z dnia [...] maja 1976r., mocą którego A. J. sprzedał Państwu, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64), między innymi działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 0,1926 ha pod budowę cmentarza komunalnego, jak również brak spójności pomiędzy częścią kartograficzną i częścią opisową mapy do celów prawnych Nr [...] sporządzoną przez geodetę uprawnionego B. K., przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 stycznia 2012r., stanowiącej załącznik do decyzji. Uchylając przedmiotową decyzję, z uwagi na lakoniczne uzasadnienie oraz niekompletny materiał dowodowy, zalecono zbadanie, czy decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu części nieruchomości o powierzchni 81 m 2 będącej wówczas we władaniu J. S., została zmieniona po wydaniu w dniu [...] lipca 1977 r. na rzecz J. S. aktu własności ziemi Nr [...].
Prezydent Miasta [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał w dniu [...] sierpnia 2013 r. kolejną decyzję o rozstrzygnięciu merytorycznym analogicznym, jak w decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. Oznaczenie nieruchomości przedstawione zostało zgodnie z aktami własności ziemi Nr [...] i Nr [...] oraz II wersją mapy do celów prawnych Nr [...] sporządzonej przez geodetę uprawnionego B. K. i przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 26 sierpnia 2013r.
W uzasadnieniu decyzji organ prowadzący postępowanie administracyjne przeprowadził analizę dokumentów wydanych na rzecz właścicieli i władających nieruchomościami, z którego wynika, że:
1. Na podstawie aktu własności ziemi [...] z dnia [...].05.1975r. sporządzono akt notarialny [...] z dnia [...].05.1976r. - wykup pod cmentarz od A. J. działki m.in. [...] o powierzchni 0,1926 ha, następnie ten akt własności ziemi w części dotyczącej działki [...] (której część wykupiono) został uchylony. Następnie wydano kolejny akt własności ziemi dla A. J. [...] z dnia [...] 07.1977r., który określał stan prawny i geometrię działki w sposób prawidłowy.
2. Od J. S. na podstawie decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu [...] z dnia [...].06.1976r. wywłaszczono działkę [...] o powierzchni 0,0081 ha. Od decyzji tej odwołała się właścicielka, lecz Wojewoda [...] utrzymał w mocy tę decyzję, wydając decyzję Nr [...] z dnia [...].08.1976r. Następnie Pani J. S. otrzymała akt własności ziemi [...] z dnia [...].07.1977r., który odmiennie określił stan prawny i geometrię działki.
3. Granice wywłaszczenia pod cmentarz określono w operacie nr [...], który zawierał błędy (zostały one odręcznie poprawione w rejestrze do wywłaszczeń) - jednak nie zostały one poprawione w ewidencji gruntów w oparciu o wydane prawidłowo akty własności ziemi. W operacie mapa d/c prawnych nr [...] prawidłowo określono nieruchomości zgodnie z wydanymi aktami własności.
Wskazano, iż granice nieruchomości wywłaszczonych określone zostały na podstawie I wersji operatu uwłaszczeniowego Nr [...] ilustrującego błędną geometrię działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]. Pomimo korekty ww. operatu i wydania dniu [...] lipca 1977 r. aktów własności ziemi Nr [...] i Nr [...] do chwili obecnej prawidłowe granice nie zostały wykazane w operacie ewidencji gruntów i budynków. W związku z prowadzonym równocześnie postępowaniem uwłaszczeniowym i wywłaszczeniowym powstał błąd polegający na połączeniu nieruchomości będących własnością różnych podmiotów prawnych w działce ewidencyjnej nr [...] (przed modernizacją ewidencji gruntów i budynków nr [...]) o powierzchni 0,0947 ha oraz w działce nr [...] (przed modernizacją ewidencji gruntów i budynków nr [...]) o powierzchni 0,2543 ha. Dla działki nr [...] założona została księga wieczysta Nr [...], w aktach której załączony jest wyrys z mapy ewidencyjnej nr [...] z dnia [...] października 1984r. przedstawiający błędną geometrię nieruchomości.
Wskazano, że prowadzenie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie uzasadniono dążeniem do ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej Nr stanu własności zgodnego z wydanymi w dniu [...] lipca 1977r. aktami własności ziemi Nr [...] i Nr [...] oraz decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozpatrując kolejne odwołanie W. B. reprezentowanej przez pełnomocnika procesowego decyzją z dnia października 2013r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ II instancji zarzucił niewyjaśnienie sprawy poprzez brak wskazania, czy decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. została zmieniona po ostatecznym uregulowaniu stanu prawnego, naruszenie § 46 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 28 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. Nr 38. poz. 454), poprzez brak spójności treści rozstrzygnięcia wydanej decyzji, polegający na braku umiejscowienia wprowadzanych zmian wymienionych w punkcie I. i II. orzeczenia, jak również naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., poprzez brak zawiadomienia o możliwości zapoznania się z II wersją mapy d/c prawnych nr [...] sporządzoną przez geodetę uprawnionego B. K., przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] sierpnia 2013 r. Zarzucono również nieodniesienie się do dostarczonych przez G. G. przy piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. oświadczeń osób poświadczających przekazanie przez A. J. na rzecz J. S. połowy kwoty otrzymanej z tytułu wywłaszczenia.
Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta [...] w dniu [...] marca 2014 r. wydał decyzję orzekającą o umorzeniu prowadzonego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków polegających na ujawnieniu geometrii i własności działek oznaczonych numerami [...] w obrębie [...]. zgodnie z dokumentami potwierdzającymi stan prawny.
W uzasadnieniu decyzji organ prowadzący postępowanie administracyjne wskazał, iż decyzja Nr [...] z dnia [...] czerwca 1976r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1976r., w związku z odwołaniem J. S., oraz że z uwagi na użytkowanie przez J. S., a obecnie współspadkobierczynię W. B. działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0.2543 ha niezmiennie od 37 lat. możliwe jest nabycie praw własności do części gruntu nieobjętego prawem własności, przez zasiedzenie. W związku ze zdecydowanym sprzeciwem W. B., wobec wydanych uprzednio w dniu [...] listopada 2012r. oraz w dniu [...] sierpnia 2013r. decyzji, podniesionym przez Skarżącą zarzutem prowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu tworzenie nowego stanu prawnego, do którego organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie posiada delegacji prawnej, jak również skrajnymi stanowiskami zainteresowanych stron, organ I instancji umorzył przedmiotowe postępowanie administracyjne.
Od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2014r. odwołanie złożyła G. G. oraz W. B. kwestionując zasadność umorzenia postępowania i wnosząc o merytoryczne rozpoznanie sprawy. W. B. podniosła również, że organ nie zastosował się do zalecenia organu II instancji poprzez brak szczegółowej analizy kolejnych etapów stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], jak również rażące naruszenie prawa, poprzez wydanie decyzji zmierzającej do ujawnienia niezgodnego z prawem stanu własności.
Decyzją z dnia [...].05.2014r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego po rozpatrzeniu ww. odwołań uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2014r. orzekającą o umorzeniu prowadzonego postępowania administracyjnego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że postępowanie administracyjne, pomimo, iż jak wynika z treści decyzji zostało wszczęte z urzędu, w rzeczywistości zainicjowane zostało wnioskiem G. G. z dnia [...] kwietnia 2011r., organ I instancji winien zatem rozpatrzyć wniosek G. G., uwzględniając stan faktyczny i prawny sprawy na dzień wydania decyzji. Wskazano, że nie znajduje uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, w której strony są zainteresowane wynikiem merytorycznym, lecz wyrażają odmienne stanowiska w zakresie rozpatrzenia sprawy.
Prezydent Miasta [...] w dniu [...] stycznia 2016r. wydał decyzję znak [...] orzekającą o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów jednostki ewidencyjnej [...] - miasto [...] polegającej ujawnieniu geometrii i własności działek nr [...] w obrębie [...] po wyodrębnieniu z działki [...] - jednostka rejestrowa [...] ze względu na odmienny stan prawny, polegającej na:
1. Ujawnieniu działki nr [...] o powierzchni 0,1246 ha powstałej z wyodrębnienia z działki nr [...] o powierzchni 0,2543ha.
2. Ujawnieniu działki nr [...] o powierzchni 0.1297 ha powstałej z wyodrębnienia z działki nr 4/4 o powierzchni 0,2543ha.
3. Wykreśleniu działki [...] obręb [...].
4. Wpisaniu jako właścicieli działki wymienionej w punkcie 1. na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...].VII.1977r., zmian wywołanych opracowaniem geodezyjnym do uwłaszczeń oraz opracowaniem geodezyjnym do wywłaszczenia na poszerzenie cmentarza komunalnego - Nr [...] i postanowieniem Sądu [...]:
a) G. G. c. S. i J. w udziale 1/3;
b) M. J. s. A. i G. w udziale 1/3;
c) R. J. s. A. i G. w udziale 1/3.
5. Wpisanie jako właścicieli działki wymienionej w punkcie 2. na podstawie aktu własności ziemi nr. [...] z dnia [...].VII. 1977r., zmian wywołanych opracowaniem geodezyjnym do uwłaszczeń oraz opracowaniem geodezyjnym do wywłaszczenia na poszerzenie cmentarza komunalnego - nr [...] i na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia [...] z dnia [...].04.2012r.
a) W. B. c. R. i S. w udziale 1/2;
b) A. P. s. R. i S. w udziale 1/2.
Od ww. decyzji odwołanie złożyła W. B. podnosząc, że powierzchnia działki nr [...] z obrębu [...] została określona w [...] z dnia [...].07.1977r. po wywłaszczeniu w 1976r. decyzją o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nr [...] z dnia [...].06.1976r. Wówczas wywłaszczono 0,0081 ha i od 1977r. działka nie była wywłaszczana ani sprzedawana, więc jej powierzchnia nie powinna ulegać zmianie.
Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym organ wskazał, że w dniu [...] października 2015r. G. G. złożyła pismo, w którym ograniczyła swój wniosek do kwestii ujawnienia w ewidencji gruntów własności dotyczących działki [...] obręb [...], zatem organ I instancji słusznie uwzględnił żądanie strony i wydał rozstrzygnięcie tylko co do działki [...].
Organ powołał § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków wskazując, że ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na podstawie jednego z punktów wymienionych w § 36. Organ uznał, że z przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego: opracowania geodezyjnego za nr [...], wykazu zmian danych ewidencyjnych dotyczącego działki [...] z obrębu [...] oraz posiadanych AWZ nr [...]; AWZ nr [...] jednoznacznie wynika zakres własności jak i właściciel (następcy prawni) wyodrębnionych działek.
Rozdzielenie działki ewidencyjnej nr [...] na działki [...] i [...] nastąpiło w związku z § 9 ust. 1 ww. Rozporządzenia, zgodnie z którym działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych w oparciu o stan prawny wynikający z ww. aktów własności ziemi.
Wskazano również, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno - deklaratoryjny. Rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Dane w ewidencji muszą być odzwierciedleniem stanu prawnego wynikającego z określonych tytułów prawnych tj. prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych (prawomocnych) decyzji administracyjnych i aktów notarialnych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła W. B. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- nierozpoznanie merytoryczne sprawy
- obrazę art. 7 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, z naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w szczególności poprzez niewyjaśnienie, czy jak kolejno były wydawane akty własności i decyzje administracyjne, jakim zmianom w numeracji ulegały oznaczenia działek skarżącej i uczestników, jakie w jakim czasie powierzchnie posiadały te działki, na jakiej podstawie skarżąca wobec wydanej decyzji będzie miała mniejszą powierzchnię nieruchomości aniżeli taką w oparciu o akt własności,
- obrazę art. 11 kpa poprzez niewystarczające uzasadnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu przesłanek,
- obrazę art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności nieustalenie przez organ jak zmieniały numerację ewidencyjną nieruchomości objęte wnioskiem, czy zmiana numeracji lub powierzchni nieruchomości objętej badaniem organu ma jakikolwiek związek ze zmianami w numeracji lub powierzchni innych nieruchomości,
- obrazę art. 107 §3 kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, gdyż miało to istotny wpływ na wynik sprawy;
- naruszenie art. 138 kpa poprzez niezachowanie zasady dwuinstancyjności tj. poprzez nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji oraz nierozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, co miało to istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją organu I instancji, zniesienie postępowania w tym zakresie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia naruszenia interesu skarżącej poprzez pominięcie w badanej sprawie wyjaśnienia jak wydana decyzja będzie wpływała na prawo własności skarżącej, względnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, wniosła również o orzeczenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenia pełnomocnika i opłaty od skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (D.U. 2016. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017.1136) dokonywana przez sądownictwo administracyjne kontrola działalności administracji publicznej sprowadza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego. Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ppsa).
Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przywołanym przepisem zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zarówno zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2016r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2016r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj.art.7, 11, 77 § 1, 107 k.p.a, 138 k.p.a., które to naruszenia mogły istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Z tej racji obie decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Zasady prowadzenia przez właściwe organy ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2016. 1629 tj.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2016. 1034 tj.).
Zgodnie z § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej :
w postępowaniu rozgraniczeniowym,
w celu podziału nieruchomości,
w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,
w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,
5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków,
7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji,
8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.
Zgodnie zaś z § 37 jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
W przedmiotowej sprawie organy wprowadzając zmiany do ewidencji powołały się na przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowanie geodezyjne za nr [...], wykaz zmian danych ewidencji z obrębu [...] oraz posiadane aktów własności ziemi AWZ nr [...]; AWZ nr [...], wskazując, że z tych dowodów jednoznacznie wynika zakres własności jak i właściciel wyodrębnionych działek.
W badanej sprawie organy prowadzące ewidencję nie wykazały jednak w dostatecznie przekonywujący sposób, że stan prawny dotyczący zakresu własności jest bezsporny, a problem dotyczy jedynie błędnego zapisu w ewidencji. Organ uzasadniając wprowadzenie zmian powołuje się na szereg dokumentów, których jednak nie ma w aktach administracyjnych. W szczególności powołano się na opracowanie geodezyjne Nr [...] do uwłaszczeń, opracowanie geodezyjne do wywłaszczeń na poszerzenie cmentarza komunalnego, decyzję nr [...] z dnia 24 czerwca 1976r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, a także projekt pod poszerzenie ulicy [...] nr [...]. Wskazać również należy, że stwierdzenie organów, odnośnie wydania aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...].07.1977r. na rzecz A. J. i Nr [...] z dnia [...].07.1977r. na rzecz J. S., w zakresie prawidłowego określenia geometrii działek objętych tymi aktami, nie znajduje potwierdzenia w zgormadzonym materiale dowodowym. W aktach sprawy znajdują się tylko przedmiotowe akt własności ziemi, określające numery ewidencyjne działek i ich powierzchnię, ale brak jest operatu ewidencyjnego wskazującego geometrię tych działek. Należałoby zbadać, do jakich map i rejestrów akty te odwołują się, w szczególności jak jest w tych dokumentach przedstawiona granica. Powyższe odnosi się również do uchylonego aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...].05.1975r., tym bardziej, że akt ten wydano na kilka działek ewidencyjnych ( w tym dwóch, które nie były przedmiotem postępowania), wpisując ich łączną powierzchnię. Organy powołały się również na operat wywłaszczeniowy nr [...], który w/g. organów zawierał błędy (ręcznie poprawione w rejestrze do wywłaszczeń), wskazując, że operat ten określał granice wywłaszczenia. Na podstawie akt sprawy trudno stwierdzić, w jaki sposób zostały określone granice w tym operacie. Brak jest również dokumentów dotyczących wywłaszczenia pod ulicę oraz dotyczących projektu poszerzenia ulicy [...]. Wskazano również, że w operacie mapa do celów prawnych nr [...] prawidłowo określono nieruchomość zgodnie z wydanymi aktami własności. Nie jest możliwe zweryfikowanie tego twierdzenia, albowiem brak jest informacji na podstawie jakich dokumentów, map, rejestrów zostało sporządzone opracowanie Nr [...], a w szczególności na jakiej podstawie ustalono przebieg granic. W aktach sprawy znajduje się tylko operat geodezyjny, bez żadnego załącznika w postaci dokumentacji geodezyjno-prawnej, z podaniem czynności dokonanych przez uprawnionego geodetę i dokumentów źródłowych. Powyższe jest o tyle istotne, że organ zadecydował o wprowadzeniu zmian do ewidencji, opierając się właśnie na przedmiotowym opracowaniu, wskazując, że zostało ono przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, powołując się na wydane akty własności ziemi oraz wykaz zmian w ewidencji. Natomiast uczestniczka w toku całego postępowania administracyjnego kwestionowała prawidłowości ustaleń organu, które w jej ocenie doprowadziły do wydania decyzji zmierzającej do ujawnienia niezgodnego z prawem stanu własności. W tej sytuacji obowiązkiem organu było takie zgromadzenie materiału dowodowego, z którego niewątpliwie wynikałoby, że wprowadzone zmiany są odzwierciedleniem stanu prawnego wynikającego z tytułów prawnych. Wskazać również należy, że przyjęcie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do państwowego zasobu nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego mającego stanowić podstawę wprowadzenia zmiany. W szczególności organ prowadzący ewidencję obowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geodezyjno-kartograficzny, przyjęty do zasobu, jest wystarczający jako podstawa do wprowadzenia zmiany z uwagi na ich przedmiot (wyrok WSA w Krakowie z 13 grudnia 2007r. III SA.Kr 892/07 CBOSA). Obowiązkiem organu jest również uzasadnienie, że z przeprowadzonych prac geodezyjnych wynika konieczność wprowadzenia zmian w operacie. Brak w aktach dokumentów, na które powołuje się organ, uniemożliwia przekonanie się o zasadności przesłanek, którymi kierował się organ.
Podzielić należy zarzuty skargi w zakresie niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez brak szczegółowej analizy kolejnych etapów stanu prawnego nieruchomości, niewyjaśnienie, jakie w jakim czasie powierzchnie posiadały działki uczestników postępowania oraz przebieg granicy. Organy, po zebraniu całego materiału dowodowego, dokonując ponownej szczegółowej analizy i ustaleń w zakresie zmian geometrii, powierzchni, granic działek i numeracji, winny każdorazowo powoływać się na poszczególne dowody. Tylko bowiem w ten sposób, zostaną zrealizowane zasady prowadzenia postępowania dowodowego określone w art. 7, 11, 77 k.p.a., a uczestnicy postępowania będą mieli możliwość prześledzenia materiału dowodowego w aspekcie wydanego przez organ rozstrzygnięcia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winne również wskazać uczestnikom postępowania, że wydane akty własności ziemi, są dokumentami określającymi zakres przestrzenny prawa własności, natomiast, opisują one przedmiot własności w/g stanu na dzień [...] listopada 1971r. W tej bowiem dacie doszło do nabycia prawa w drodze uwłaszczenia określonych w nich nieruchomości z mocy samego prawa - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Powyższe jest o tyle istotne, że akty te - niezależnie od daty ich wydania, a więc nawet w roku 1977r. odnoszą się do stanu nieruchomości w dacie 4.11.1971r. i tym samym nie uwzględniają zdarzeń mających miejsce po tej dacie, w szczególności co do zmian powierzchni nieruchomości wynikających z czynności dokonanych po dniu 4.11.1971r. Z materiału dowodowego wynika, że po dacie 4.11.1971r. doszło do wywłaszczenia części nieruchomości na podstawie zawartej umowy w formie aktu notarialnego – co do części nieruchomości oraz decyzji wydanej przez organ administracji, co do innej części. W związku z powyższym organy powinny przeanalizować kwestię zmiany powierzchni działek również w tym aspekcie. W odniesieniu do zarzutów skargi związanych z powierzchnią działki Skarżącej, to wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, a zatem ani nie nadaje ani nie ujmuje praw (wyrok NSA z 14 kwietnia 2015r, I OSK 1718/13 CBOSA). Powyższe odnosi się również do powierzchni nieruchomości uczestniczki. Istnienie aktu własności ziemi odnoszącego się do stanu nieruchomości (w tym powierzchni) na dzień 4.11.1971r., nie wyklucza zaistnienia po dacie 4.11.197r. zmiany stanu prawnego nieruchomości, w tym zmian jej powierzchni, w wyniku zaistnienia innych zdarzeń prawnych kreujących uprawnienia w sferze prawa własności, co do części nieruchomości objętych pierwotnym aktem własności. W przypadku zaistnienia nowych tytułów prawnych, organy prowadzące ewidencje są zobowiązane do wprowadzenia zmian do ewidencji. Wprowadzenie tych zmian do ewidencji nie kreuje nowego stanu prawnego.
W sprawie doszło również do naruszenia zasady dwuinstancyjności z art. 15 k.p.a. Organ Ii instancji nie dokonał własnych ustaleń oraz oceny materiału dowodowego. Treść uzasadnienia odnosi się do ustaleń organu I instancji, nie stanowi zaś wywodów i wniosków organu II instancji. Organ II instancji nie przeanalizował materiału dowodowego, a sporządzone uzasadnienie nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie wskazał, swoich ustaleń, nie podał na jakich dowodach oparł swe rozstrzygnięcie, jakim dowodom odmówił wiarygodności.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy zgromadzą kompletny materiał dowodowy, zgodnie ze wskazaniami podanymi w uzasadnieniu, przeanalizują szczegółowo zebrane dowody, dokonają ustaleń odnosząc je do poszczególnych dowodów. W zależności od zgromadzonych dowodów i dokonanych na ich podstawie ustaleń, dokonają oceny, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie na zakres własności i właścicieli, co uzasadniałoby rozdzielenie działki ewidencyjnej 4/4 zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Jednocześnie Sąd uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa uzasadniającego wydanie takiego rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, i art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło