IV SA/Wa 2639/24

WyrokWSA w Warszawie2025-05-28

Skład orzekający: Jarosław Łuczaj, Kaja Angerman, Monika Barszcz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, wypłacone odszkodowanie podlega zwrotowi po zwaloryzowaniu, nawet jeśli pierwotna decyzja wywłaszczeniowa pozostaje w obrocie prawnym?
Ratio decidendi
W przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której wypłacono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, odszkodowanie to podlega zwrotowi przez osobę, której je wypłacono, lub przez jej spadkobierców, po zwaloryzowaniu na dzień zwrotu. Fakt wypłaty odszkodowania może być dowiedziony dowodami pośrednimi, a waloryzacja powinna nastąpić przy użyciu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, jeśli nie ogłoszono wskaźnika cen nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. o ustaleniu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i zobowiązaniu spadkobierców do jego wpłaty na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja ta była konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej pierwotne odszkodowanie. Skarżący kwestionowali fakt wypłaty odszkodowania oraz sposób jego waloryzacji. Sąd oddalił skargę, podzielając ustalenia organów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Monika Barszcz Protokolant st. sekr. sąd. Luiza Cycling po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. Z., T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 września 2024 r., nr 3520/2024 w przedmiocie ustalenia zwaloryzowanej kwoty przyznanego odszkodowania i zobowiązania do jego wpłaty na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę. Decyzją z dnia 17 września 2024 r., nr 3520/2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: kpa) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145; dalej: ugn) po rozpatrzeniu odwołania A. Z. oraz odwołania T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W. (dalej: strona lub skarżący) od decyzji Prezydenta W. (dalej: Prezydent lub organ I instancji) z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...], w której: I. orzeczono o ustaleniu zwaloryzowanej kwoty przyznanego odszkodowania w wysokości 3.834.043,35 zł zgodnie z decyzją Zastępcy Burmistrza Dzielnicy M. z dnia [...] lipca 1990 r, nr [...], którą uchylono za zgodą stron decyzję Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...], w części dotyczącej odszkodowania za nieruchomość o powierzchni 7.886 m2 położoną w W. pomiędzy ul. [...] a al. [...], pochodzącą z "[...].", stanowiącą własność S. i K. K., a także ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz K. K. i nieustalonych spadkobierców S. K.; II. zobowiązano spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, tj. stronę, do wpłaty ww. kwoty na rzecz Skarbu Państwa w udziałach po 1/6 części, czyli po 639.007,22 zł – Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda, organ II instancji, organ odwoławczy lub organ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej: Opisaną wyżej decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] kwietnia 1975 r. orzeczono o wywłaszczeniu wskazanej nieruchomości, stanowiącej własność S. i K. K. oraz ustalono odszkodowanie z tego tytułu. Następnie decyzją Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r. uchylono za zgodą stron ww. decyzję Naczelnika [...] w części dotyczącej odszkodowania za grunt i ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 1.577.200.000 zł, potrącono z przyznanego odszkodowania kwotę 118.290 zł, wypłaconą w oparciu o decyzję wywłaszczeniową z 3 kwietnia 1975 r. oraz przyznano ustalone odszkodowanie po połowie na rzecz K. K. i nieustalonych spadkobierców S. K.. W dniu 12 kwietnia 2016 r. A. Z., T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika [...] z [...] kwietnia 1975 r. oraz decyzji Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzjami z 23 maja 2019 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika [...] (decyzja nr [...]) i decyzji Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] (decyzja nr [...]) . W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 1931/2019, decyzją z 16 stycznia 2020 r., nr DO-VII.7613.565.2019, Minister Rozwoju uchylił ją w całości i stwierdził nieważność decyzji Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r. Następnie wyrokiem z 11 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 549/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na tę decyzję Ministra Rozwoju, a wyrokiem z 17 marca 2022 r. w sprawie I OSK 1105/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Z kolei po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 1930/2019, decyzją z 29 czerwca 2022 r., nr DO-VII.7613.564.2019.RG, Minister Rozwoju uchylił ją w całości i umorzył postępowanie I instancji. W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r., którą ustalono odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości, decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...], Prezydent orzekł o ustaleniu na kwotę 3.834.043,35 zł zwaloryzowanej kwoty odszkodowania przyznanego zgodnie z decyzją Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r. (pkt I) oraz zobowiązał spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości do wpłaty ww. kwoty na rzecz Skarbu Państwa (pkt II). Od powyższej decyzji odwołania złożyli A. Z. oraz T. B., E. K., M. K., L. K. i H. W.. Po rozpatrzeniu odwołań i zbadaniu akt sprawy organ II instancji stwierdził, na co wskazuje zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, iż bezspornym jest, że decyzja Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r., którą ustalono odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia w wysokości 1.577.200.000 zł, została wyeliminowana z obrotu prawnego, poprzez stwierdzenie jej nieważności prawomocną decyzją Ministra Rozwoju z 16 stycznia 2020 r. W aktach sprawy zakończonej wydaniem decyzji wywłaszczeniowej z 3 kwietnia 1975 r. oraz decyzji z [...] lipca 1990 r. znajduje się pismo Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] sierpnia 1990 r., skierowane do Wydziału Budżetowo-Gospodarczego Urzędu Dzielnicowego [...], zawierające prośbę o dokonanie wypłaty odszkodowania przyznanego decyzją z [...] lipca 1990 r. W tabeli wskazano K. K., kwotę do przelewu – 788.540.855 zł oraz numer książeczki oszczędnościowej/nr konta. Poniżej tabeli znajduje się zapis: "nr [...] Oddano do wypłaty dnia 06.08.90". W ww. aktach znajduje się analogiczne pismo z 22 sierpnia 1990 r., wskazujące jako podstawę wypłaty ten sam numer decyzji, te same dane adresata przelewu, kwotę oraz numer książeczki oszczędnościowej/nr konta, jak w przypadku pisma z 6 sierpnia 1990 r. Poniżej tabeli znajduje się zapis: "Lista nr [...] Oddano do wypłaty dnia 22.08.90". Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, stanowi dowód, że odszkodowanie ustalone decyzją Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r. zostało wypłacone. Wbrew twierdzeniom strony, nie tylko dokumenty wydatków finansowych potwierdzające złożenie dyspozycji wypłaty stanowią dowód na wypłatę odszkodowania, zważywszy na fakt, że sprawa dotyczy wypłaty odszkodowania sprzed ponad 30 lat. Oznacza to, że odnalezienie dokumentów, na które wskazuje strona po tak długim czasie jest utrudnione, a w niektórych przypadkach prawie niemożliwe, zważywszy na obowiązujące przepisy dotyczące archiwizacji dokumentów finansowo-księgowych (5 lat). Organ zauważył też, że w podaniu z 22 stycznia 2001 r. zawierającym prośbę o ustalenie odszkodowania (załącznik do odwołania), jak i w odwołaniu od decyzji Starosty Powiatu W. nr [...] orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, K. K. wskazała, że odszkodowanie ustalone decyzją z [...] lipca 1990 r. przyjęła, a kwestionowała jedynie jego wysokość. Ponadto istotnym dowodem na okoliczność wypłaty odszkodowania może być brak dokumentów dowodzących, że uprawnieni bezskutecznie domagali się wypłaty odszkodowania. Strony takich dokumentów nie przedstawiły. Odpowiadając na zarzuty odwołania organ wskazał, iż w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania nie bada się zgodności sposobu wypłaty odszkodowania z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie organu odwoławczego, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie i wypłatą odszkodowania, obowiązkiem organu było ustalenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania należnego do zwrotu. Organ I instancji dokonał waloryzacji odszkodowania podlegającego zwrotowi przy uwzględnieniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, z uwagi na to, że nie doszło do ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości gruntowych. W tym względzie sporządzony został stosowny operat szacunkowy i w ocenie organu odwoławczego, obliczenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania dokonano prawidłowo. Odnosząc się do zarzutów z odwołań organ wskazał, że fakt toczącego się z urzędu postępowania w trybie art. 155 kpa w kierunku zmiany decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] kwietnia 1975 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, nawet jeżeli miałby miejsce, co podnosiła strona, a czego nie potwierdził zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – nie miał żadnego związku z niniejszym postępowaniem, którego przedmiotem było ustalenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania do zwrotu w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji stanowiącej podstawę prawną do jego wypłaty. Ponadto, wbrew twierdzeniom strony, organ I instancji nie naruszył art. 97 § 1 pkt 4 kpa, odmawiając postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego i przyznanego zgodnie z decyzją z [...] lipca 1990 r. W ocenie organu odwoławczego, wydanie rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania należnego do zwrotu nie jest uzależnione od uprzedniego zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości objętej wywłaszczeniem, ani też od zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie o odszkodowanie za naruszenie prawa do zwrotu nieruchomości, a zatem postępowań tych nie można uznać za zagadnienie wstępne w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, bez rozstrzygania których nie ma możliwości zakończenia niniejszej sprawy. Odnosząc się natomiast do podnoszonego w odwołaniach zarzutu naruszenia art. 98 § 1 kpa organ wyjaśnił, iż z treści pisma z 20 maja 2022 r. nie wynika, aby wniosek dotyczył zawieszenia postępowania na podstawie tego przepisu, a nawet jeżeliby przyjąć, że strony wnioskowały o to, to należy jeszcze raz podkreślić, że z wnioskiem o zawieszenie postępowania w tym trybie może wystąpić jedynie strona, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte, a niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu, nie na wniosek stron. Ponadto, organ działający na wniosek oparty o art. 98 § 1 kpa ma w tym względzie pewną swobodę i działa na zasadzie uznania, co wprost wynika z tego przepisu. Wobec tego nawet w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie pozytywne przesłanki określone w tym przepisie, organ nie musi uwzględniać wniosku strony, o czym przesądza posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "może zawiesić", co wprost wskazuje na uznaniowość jego zastosowania. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego, T. B., E. K., M. K., L. K., H. W. i A. Z. – reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli ją w całości i zarzucili jej: 1) naruszenie, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 3a ugn, poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, prowadzące w konsekwencji do wadliwego rozstrzygnięcia i bezzasadnego orzeczenia o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania; 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nieustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, co miało wpływ na wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie konieczności zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania; - art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez wadliwe rozstrzygniecie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2022 r., pomimo istnienia podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono dodatkowy zarzut, dotyczący zobowiązania spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości do wpłaty kwoty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa w sytuacji, gdy decyzja przyznająca odszkodowanie została wydana przez Zastępcę Burmistrza Dzielnicy [...] W., działającego jako organ samorządowy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji i przekazanie mu sprawy, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który jednak nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd w całości podzielił ustalenia organu i dokonaną przez niego ocenę tych ustaleń w świetle przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 132 ust. 3a ugn, w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której wypłacone zostało odszkodowanie, podlega ono zwrotowi przez osobę, której to odszkodowanie wypłacono, lub przez spadkobierców tej osoby, po zwaloryzowaniu wysokości tego odszkodowania na dzień jego zwrotu. Stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w części przyznającej odszkodowanie powoduje taki stan, jak gdyby decyzja w tym zakresie nigdy nie została wydana, co musi oznaczać powrót sytuacji strony do czasu poprzedzającego wydanie decyzji odszkodowawczej, co wiąże się bez wątpienia z obowiązkiem zwrotu otrzymanego bez istniejącej podstawy prawnej odszkodowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 703/17, LEX nr 2426207). Powyższa argumentacja jest podzielana w judykaturze, gdzie wskazuje się, że słuszne jest przyjęcie, iż dodanie przepisu art. 132 ust. 3a ugn dopuściło waloryzację wypłaconego odszkodowania w przypadku, gdy zachodzi konieczność jego zwrotu wobec stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2014 r., I OSK 428/13, LEX nr 1494739). Wprawdzie odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości stanowi roszczenie cywilnoprawne, jednak powszechnie przyjmuje się, że jego rozstrzygnięcie następuje na drodze postępowania administracyjnego, a art. 132 ust. 3a ugn należy zaliczyć do przepisów szczególnych wyłączających drogę sadową dla dochodzenia waloryzacji odszkodowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2011 r., II CSK 483/10, LEX nr 1102851). Ustawodawca zawarł w art. 132 ust. 3a ugn dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby zaistniał obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Pierwszą jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której ustalono odszkodowanie, drugą zaś jest fakt wypłaty tego odszkodowania. Spełnienie przesłanki wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której ustalono odszkodowanie, nie budziło żadnych wątpliwości w okolicznościach niniejszej sprawy. Wprawdzie decyzją z 23 maja 2019 r., nr 1931/2019, Wojewoda Mazowiecki odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r., nr [...], którą uchylono decyzję Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] kwietnia 1975 r., nr [...], w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i ustalono to odszkodowanie na rzecz K. K. i nieustalonych spadkobierców S. K. w łącznej kwocie 1.577.200.000 zł (przed denominacją), z której potrącono kwotę 118.290 zł wypłaconą w oparciu o decyzję wywłaszczeniową z [...] kwietnia 1975 r., ale decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], Minister Rozwoju uchylił w całości decyzję Wojewody z 23 maja 2019 r., nr 1931/2019 i stwierdził nieważność decyzji Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z [...] lipca 1990 r. Następnie wyrokiem z 11 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 549/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na tę decyzję Ministra Rozwoju, a wyrokiem z 17 marca 2022 r. w sprawie I OSK 1105/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Skarżący kwestionowali natomiast fakt wypłacenia całej kwoty odszkodowania ustalonego wyeliminowaną następnie z obrotu decyzją z [...] lipca 1990 r. W tej mierze Sąd zgodził się z organami, że w podaniu z 22 stycznia 2001 r. zawierającym prośbę o ustalenie odszkodowania (załącznik do odwołania), jak i w odwołaniu od decyzji Starosty Powiatu W. nr [...] orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, K. K. wskazała, że odszkodowanie ustalone decyzją z [...] lipca 1990 r. przyjęła, a kwestionowała jedynie jego wysokość. Ponadto skarżący nie przedstawili dokumentów dowodzących, że uprawnieni bezskutecznie domagali się wypłaty odszkodowania. Tymczasem brak takich dokumentów może być istotnym dowodem na okoliczność wypłaty odszkodowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2926/18, LEX nr 3032055). Powyższe okoliczności w powiązaniu ze sobą pozwoliły organom przyjąć, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone w całości, tj. w kwocie wynikającej z decyzji z [...] lipca 1990 r. i Sąd w zupełności podzielił tę ocenę. Uznanie bowiem, że odszkodowanie wypłacono, jest dopuszczalne wtedy, gdy organy administracji orzekające w danej sprawie były w stanie zgromadzić dowody pośrednie wskazujące w oparciu o logikę i doświadczenie życiowe na rzeczywistą wypłatę odszkodowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 540/17, LEX nr 2356279). Waloryzacji odszkodowania, o której mowa w art. 132 ust. 3a ugn, dokonuje się na zasadach określonych w art. 5 ugn. Stosownie do art. 5 ust. 1 ugn, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w tej ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 4 ugn, w przypadku, gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zważywszy na fakt, że dla takiego rodzaju nieruchomości, jak w niniejszej sprawie, nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, to słusznie organy przyjęły, że określenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podlegającej zwrotowi w myśl art. 132 ust. 3a ugn powinno nastąpić przy uwzględnieniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. Ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nastąpiło w oparciu o sporządzony w tym względzie operat szacunkowy, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił szczegółowy sposób wyliczenia tej kwoty. Kwestia ta nie budziła żadnych wątpliwości, a ponadto podkreślić trzeba, że skarżący nie kwestionowali ani tego sposobu wyliczenia, ani samej uzyskanej w ten sposób wysokości zwaloryzowanego odszkodowania. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że skarżący zupełnie pominęli fakt, że to skutek działań ich samych z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja z [...] lipca 1990 r., a w efekcie w obrocie tym pozostaje pierwotna decyzja z [...] kwietnia 1975 r., a przy tym na podstawie obydwu tych decyzji wypłacone zostało odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. W decyzji z [...] lipca 1990 r. ustalono odszkodowanie wyższe, niż w decyzji z [....] kwietnia 1975 r. i po pomniejszego tego nowo ustalonego odszkodowania o ustalone pierwotnie – wypłacono je w całości K. K.. Skoro więc ta druga decyzja upadła wobec stwierdzenia jej nieważności, to kwota wypłacona na jej podstawie podlega zwrotowi w zwaloryzowanej wysokości. W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak więc było podstaw do ponownego orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczona nieruchomość, gdyż w mocy nadal pozostaje w tym względzie decyzja z [...] kwietnia 1975 r. Idąc dalej Sąd wskazuje, że powołany w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2014 r. w sprawie I OSK 428/13 (LEX nr 1494739) zapadł w zgoła odmiennym stanie faktycznym, nie przystającym do okoliczności niniejszej sprawy, w której nie zaistniała konieczność ustalenia i wypłacenia odszkodowania na nowo. Stąd też pogląd zaprezentowany w tym judykacie nie był pomocny dla rozstrzygnięcia. Także uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2000 r., OPS 12/00 (LEX nr 44490) nie miała zastosowania w sprawie, jako wydana w odmiennym stanie prawnym. Reasumując powyższy wątek, wskazywany przez skarżących "stan prawny otwarty" zaistniałby wówczas, gdyby z obrotu prawnego wyeliminowana została ustalająca odszkodowanie decyzja z 3 kwietnia 1975 r., do czego jednak nie doszło. Na marginesie zauważyć wypada, że powoływanie pewnych poglądów z wyroku zapadłego w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z 24 lipca 1990 r., ale wyrwanych z kontekstu, a więc w oderwaniu od całokształtu okoliczności – jest nieuprawnione, gdyż powoduje zniekształcenie obrazu całej sprawy, każdą bowiem kwestię należy rozważać kompleksowo. Wreszcie wyjaśnić należy, że skoro przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa, to w pełni uzasadnione było zobowiązanie spadkobierców byłych właścicieli tej nieruchomości do wpłaty kwoty zwaloryzowanego odszkodowania właśnie na rzecz Skarbu Państwa. Jest to tym bardzie zasadne, że w takiej sytuacji decyzja z [...] lipca 1990 r. przyznająca odszkodowanie została wydana przez Zastępcę Burmistrza Dzielnicy [...] W. jako reprezentującego właśnie Skarb Państwa, a nie jako organ samorządowy. W ocenie Sądu, w sprawie zebrano materiał dowodowy w stopniu wystarczającym do jej rozstrzygnięcia i materiał ten został poddany prawidłowej ocenie, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w materiale dowodowym ocenionym zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak również jest zgodne z wytycznymi wynikającymi z orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach. Zgromadzone w sprawie dowody zostały ocenione, chociaż co zrozumiałe skarżący z oceną tą się nie zgadzają. Postępowanie dowodowe przeprowadzono w niezbędnym zakresie. Organy obydwu instancji słusznie uznały, iż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy wyprowadzić wniosek, iż skarżący są obowiązani do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wymagane prawem elementy, które pozwalają stronie na poznanie powodów podjęcia decyzji dla niej niekorzystnej. Po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w sprawie właściwie zastosowano prawo materialne, dlatego też zasadnie organ odwoławczy słusznie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Konkludując, Sądu doszedł do przekonania, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do zarzuconych w skardze naruszeń prawa materialnego ani przepisów postępowania, które choćby mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym samym zarzuty skargi były chybione. Na zakończenie podkreślić trzeba, że poza zarzuconymi w skardze, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w decyzji organu I instancji, jak też w całym przeprowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym – naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tych orzeczeń z obrotu. Mając powyższe na uwadze, skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna, o czym Sąd orzekł w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło