IV SA/Wa 2644/16

WyrokWSA w Warszawie2017-06-19

Skład orzekający: Katarzyna Golat, Łukasz Krzycki, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, rozpatrując odwołanie od decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu, prawidłowo ocenił sytuację chrześcijan w kraju pochodzenia i czy uzasadnił zastosowanie maksymalnego okresu zakazu ponownego wjazdu?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady dwuinstancyjności i obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie zaktualizował danych dotyczących sytuacji chrześcijan w kraju pochodzenia, a jego ustalenia w tym zakresie były niekategoryczne. Ponadto, organ nie uzasadnił zastosowania maksymalnego okresu zakazu ponownego wjazdu. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która w części utrzymała w mocy decyzję Komendanta Straży Granicznej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie wjazdu, a w części ją zmieniła. Cudzoziemiec został zatrzymany z powodu braku dokumentów uprawniających do pobytu i braku środków finansowych. W kraju pochodzenia miał być prześladowany ze względu na wyznanie chrześcijańskie. Skarżący kwestionował ustalenia organów dotyczące jego wiarygodności i sytuacji w kraju pochodzenia, a także brak aktualizacji danych o sytuacji chrześcijan. Sąd uznał skargę za zasadną z powodu naruszeń proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen uchyla zaskarżoną decyzję I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej także "Szef Urzędu") po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. A., dalej "skarżący" albo "cudzoziemiec") od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] (dalej także "Komendanta") z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...], wydanej w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu oraz nałożenia zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzekł w następujący sposób: - uchylił decyzję Komendanta w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen i orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania decyzji oraz - w pozostałej części utrzymał decyzję Komendanta z dnia [...] sierpnia 2015 r. w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Szefa Urzędu zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r., przedstawia się w następujący sposób: 1. W dniu [...] czerwca 2014 r. skarżący został zatrzymany przez funkcjonariuszy Komendy Rejonowej Policji [...] I jako osoba podejrzewana o posiadanie przy sobie telefonu komórkowego utraconego w wyniku kradzieży. W trakcie wykonywania czynności służbowych funkcjonariusze Policji ustalili, że cudzoziemiec nie posiada dokumentów uprawniających go do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Cudzoziemiec posiadał przy sobie dokument podróży nr [...] wydany przez władze [...] w dniu [...]września 2007 r., ważny do dnia [...] września [...]r. W dniu [...] czerwca 2014 r. Komendant wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu. W tym samym dniu cudzoziemiec został powiadomiony o wszczęciu ww. postępowania oraz otrzymał pouczenie w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu. 2. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Komendant orzekł o zobowiązaniu skarżącego do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen, stwierdzając że cudzoziemiec: (-) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane, (-) nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa trzeciego, które udzieli pozwolenia na wjazd, i nie wskazał wiarygodnych źródeł uzyskania takich środków finansowych oraz (-) przekroczył granicę wbrew przepisom prawa. 3. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Szef Urzędu orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Komendanta i postanowił przekazać temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, zalecając przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy wobec skarżącego zachodzą okoliczności przewidziane w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 348 i 351 ww. ustawy, mogące skutkować udzieleniem mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Szef Urzędu wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Komendant powinien między innymi: (-) zbadać aktualną sytuację chrześcijan oraz możliwość relokacji cudzoziemca w jego kraju pochodzenia, (-) ponownie szczegółowo przesłuchać cudzoziemca w kwestii deklarowanego wyznania, posiadanego wykształcenia, znajomości języków obcych, daty i okoliczności wyjazdu z [...] oraz jego pobytu w [...], (-) uwzględnić materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie tzw. abolicji i treść przedmiotowego odwołania. 4. Decyzją z dnia[...] sierpnia 2015 r. Nr [...] Komendant orzekł o: - zobowiązaniu skarżącego do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 ustawy o cudzoziemcach oraz o - zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania w/w decyzji. 5. W dniu 22 sierpnia 2015 r. cudzoziemiec złożył do Szefa Urzędu odwołanie od decyzji Komendanta z dnia [...] sierpnia 2015 r., uzupełnione szeregiem późniejszych pism (z dnia [...] września, [...] października, [...] listopada i [...] listopada 2015 r. oraz [...]stycznia, [...] lutego i [...] maja 2016 r.). III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Szef Urzędu rozpatrzył odwołanie skarżącego od decyzji Komendanta z dnia [...] sierpnia 2015 r., w części reformując tę decyzję, a w części utrzymując ją w mocy. Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje: 1. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż w odniesieniu do skarżącego zachodzą jednocześnie trzy odrębne ustawowe przesłanki, obligujące organ do zobowiązania cudzoziemca do powrotu, tj.: 1) przebywanie na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego dokumentu, uprawniającego do takiego pobytu (art.302 ust.1 pkt 1 ustawy), 2) brak środków finansowych na pokrycie kosztów pobytu na terytorium RP (art.302 ust.1 pkt 6 ustawy), 3) nielegalne przekroczenie granicy RP (art.302 ust.1 pkt 10 ustawy). 2. Materiał dowodowy niniejszej sprawy obejmuje również, poza dowodami zgromadzonymi w nim bezpośrednio (w tym w szczególności zeznaniami skarżącego, złożonymi przed organami obu instancji: z dnia 18 czerwca 2014 r., 11 sierpnia 2014 r., 14 października 2014 r., 21 października 2014 r., 23 marca 2015 r., 16 listopada 2015 r., czy też pismem pastora I. M.), również materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania o udzielenie skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 191, poz. 1133) - protokół przesłuchania cudzoziemca w [...] Urzędzie Wojewódzkim w dniu [...]grudnia 2012 r. na okoliczność jego pobytu w [...]. 3. Cudzoziemiec przekroczył granicę polską w 2008 roku oraz w 2012 roku nielegalnie, tj. nie posiadając przy sobie żadnych dokumentów. Decyzją z dnia [...]grudnia 2012 r. Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], Wojewoda [...] orzekł o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie tzw. abolicji. Po tej dacie skarżący nie podjął jakichkolwiek starań na rzecz zalegalizowania swojego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak też nie opuścił tego terytorium i do chwili obecnej przebywa na nim nielegalnie. 4. W trakcie przesłuchania w dniu [...] czerwca 2014 r. cudzoziemiec oświadczył, iż posiada jedynie 500 PLN - w związku z czym organ I instancji słusznie stwierdził, iż jest to niewystarczająca kwota do pokrycia kosztów pobytu cudzoziemca na terytorium Polski, podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa trzeciego, które udzieli pozwolenia na wjazd, a ponadto cudzoziemiec nie wskazał wiarygodnych źródeł uzyskania takich środków finansowych. 5. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby wobec skarżącego występowała którakolwiek z przeszkód do zobowiązania cudzoziemca do powrotu - spośród wymienionych w art.303, w tym w szczególności, aby w chwili obecnej zachodziły okoliczności przewidziane w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 348 i art. 351 ww. ustawy, mogące skutkować udzieleniem skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Stosownie do powyższego: 5.1. Wbrew twierdzeniom skarżącego przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie dało przekonujących podstaw do przyjęcia, że zobowiązanie skarżącego do powrotu istotnie naraziłoby go na ryzyko, o którym mowa w art.348 pkt 1 ustawy, w tym w szczególności stworzyłoby zagrożenie dla prawa cudzoziemca do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub też, że skarżący mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, które to zagrożenia skarżący wiąże z wyznawaną religią, tj. chrześcijaństwem (skarżący jest zielonoświątkowcem), z którego to powodu miał być w przeszłości, tj. w 2006 r. prześladowany w kraju pochodzenia w okresie, w którym pełnił obowiązku [...] w Kościele [...] w [...] (skarżący miał być wtedy napadnięty przez grupę około 15 [...], oskarżających cudzoziemca o nawracanie [...] na [...], która to grupa następnie, to jest już po wyjeździe skarżącego z [...], miała złożyć przeciwko niemu doniesienie do organów ścigania o popełnienie przestępstwa bluźnierstwa przeciwko [...], zagrożonego w [...] karą śmierci). Postępowanie wyjaśniające w tym zakresie objęło w szczególności dowody: z przesłuchań skarżącego, złożonych w kontrolowanym postępowaniu przed organami obu instancji, tj. w dniach: [...] czerwca 2014 r., [...] sierpnia 2014 r., [...] października 2014 r., [...] października 2014 r., [...] marca 2015 r., [...] listopada 2015 r., z przesłuchania skarżącego w postępowaniu abolicyjnym, z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji. Organ odwoławczy wskazał, iż podziela stanowisko organu I instancji iż cudzoziemiec nie jest osobą wiarygodną, gdyż złożone przez niego zeznania zawierają sprzeczności i nie są ze sobą spójne. Zeznania złożone przez skarżącego w trakcie postępowania w sprawie udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie tzw. abolicji dotyczące jego pobytu we [...](cudzoziemiec zeznał wówczas, że przebywał we [...]w okresie od 2002 roku do 2007 roku) poddają w wątpliwość prawdziwość złożonych przez niego zeznań w postępowaniu w sprawie zobowiązania go do powrotu, dotyczących jego rzekomej ucieczki z [...] w 2006 roku. Fakt zamieszkiwania cudzoziemca na terytorium [...] potwierdza okoliczność, iż w 2002 roku został mu wydany przez placówkę dyplomatyczną kraju pochodzenia znajdującą się we [...] paszport o numerze [...], z terminem ważności do 2007 roku. O braku wiarygodności skarżącego świadczy również to, iż w trakcie przesłuchania w dniu [...].10.2014r. zeznał on, iż zarówno na terytorium [...] jak i na terytorium [...]nigdy nie składał wniosku o udzielenie mu ochrony, natomiast jak wykazało postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji cudzoziemiec w trakcie jego pobytu we [...] złożył taki wniosek, w związku z czym w dniu [...].11.2011 r. zostały pobrane od niego odciski palców. Ponadto należy wskazać, iż cudzoziemiec złożył rozbieżne zeznania podczas przesłuchania w dniu [...].03.2015r. oraz w dniu [...].11.2015r. co do posiadanego przez siebie wykształcenia (w dniu [...].03.2015r. oświadczył, że posiada wykształcenie średnie, natomiast w dniu [...].11.2015r. podał, że posiada wykształcenie podstawowe). Dodatkowo na niekorzyść skarżącego przemawia jego historia migracyjna, a w szczególności fakt przekraczania przez niego granic państw Unii Europejskiej wbrew obowiązującym przepisom prawa, przebywanie na terytorium tych państw bez wymaganych dokumentów uprawniających do pobytu oraz brak chęci do dobrowolnego opuszczenia terytorium tych państw. W ocenie organu II instancji należy odmówić wiarygodności zeznaniom cudzoziemca odnośnie doznanych przez niego prześladowań ze względów religijnych w kraju pochodzenia. W odniesieniu do podniesionej przez cudzoziemca w odwołaniu oraz w uzupełnieniu odwołania okoliczności dotyczącej narażenia go na ryzyko utraty przez niego życia, zdrowia lub wolności jak również poddania torturom w wyniku wydania wobec niego decyzji o zobowiązaniu do powrotu, należy wskazać, że samo przypuszczenie cudzoziemca co do prawdopodobieństwa zaistnienia powyższej sytuacji nie może stanowić podstawy do udzielenia mu zgody na pobyt humanitarny lub zgody na pobyt tolerowany na terytorium Polski. Ze zgromadzonych przez organ I instancji informacji udzielonych przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2015 r. odnośnie sytuacji chrześcijan w [...] nie wynika jednoznacznie, że w przypadku powrotu skarżącego do kraju pochodzenia zostanie naruszone jego prawo do życia, zdrowia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego ze względu na jego wyznanie. 5.2. Brak podstaw do przyjęcia, że zobowiązanie skarżącego do powrotu będzie niosło za sobą zagrożenia, o których mowa w art.348 pkt 2 ustawy, tj. naruszy prawo skarżącego do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w [...] dnia [...] listopada 1950 r. Należy w tym kontekście wskazać, co następuje: - skarżący nie posiada rodziny w Polsce ani w żadnym innym państwie Unii Europejskiej (zeznania cudzoziemca z dnia [...] marca 2015 r.), - do wykazania przez cudzoziemca, iż na terytorium RP prowadzi on życie prywatne nie wystarcza powoływanie się fakt pozostawania w nieformalnym związku z obywatelką polską oraz posiadanie przyjaciół i znajomych, - w rzeczywistości materiał dowodowy sprawy nie uprawnia do wniosku, że skarżący prowadzi w Polsce życie prywatne, dowodzące wysokiego stopnia zintegrowania skarżącego ze społeczeństwem polskim, - długiego pobytu skarżącego w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej nie można traktować jako przeszkody do powrotu do kraju pochodzenia w sytuacji, w której skarżący wjechał do Polski w wieku [...] lat, jako osoba dorosła, ukształtowana w języku i kulturze kraju pochodzenia. IV. Pismem z dnia [...] września 2016 r., uzupełnionym pismem z dnia [...]września 2016 r., skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] grudnia 2015 r., podnosząc przeciwko temu orzeczeniu zarzuty naruszenia następujących przepisów: - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego w niniejszej sprawie tj. błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie zagrożenia dla bezpieczeństwa skarżącego po powrocie do kraju pochodzenia - art. 348 pkt 1 lit. b ustawy o cudzoziemcach poprzez nieudzielenie skarżącemu zgody na pobyt humanitarny, pomimo iż powrót do kraju pochodzenia spowoduje naruszenie praw skarżącego, - art.80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że skarżący nie jest zagrożony traktowaniem naruszającym art.3 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz uznanie w konsekwencji, że niezasadnym byłoby udzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, bądź pobyt tolerowany w Polsce. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności na: (-) brak podstaw do kwestionowania jego wiarygodności (polemizując w tym kontekście z ustaleniami decyzji odwoławczej), (-) oparcia ustaleń na temat sytuacji chrześcijan w [...] na nieaktualnych opracowaniach. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] października 2016 r., Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. VI. Przy piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2017 r. skarżący przedłożył pisemne oświadczenie I. W., relacjonujące charakter znajomości łączącej w/w osobę ze skarżącym. Autorka oświadczenia wskazała w szczególności, iż skarżący mieszka w jej mieszkaniu, jest jej przyjacielem i że oboje świadczą sobie pomoc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2016 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 i 80 w związku z art.15 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2016 r. prowadzi do następujących wniosków: Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, było zobowiązanie skarżącego do powrotu, na zasadach określonych w art.302 i nast. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w następstwie wystąpienia okoliczności, o których mowa w art.302 ust.1 pkt 1, 6 i 10 tej ustawy. O ile wystąpienie wskazanych wyżej okoliczności jest w sprawie bezsporne (tj. przebywanie przez skarżącego na terytorium RP bez stosownego tytułu prawnego, brak środków na pokrycie kosztów pobytu oraz nielegalne przekroczenie granicy), o tyle na etapie postępowania odwoławczego nie wyjaśniono wszystkich okoliczności, niezbędnych do jej rozstrzygnięcia. Kontrola legalności przez sąd administracyjny każdego orzeczenia odwoławczego obejmuje w pierwszej kolejności kontrolę poszanowania przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z art.15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r., poz. Nr 78, poz. 1071 z późn. zm.), dalej "k.p.a.") postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Przepis ten stanowi ustawowy wyraz konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Przypomnieć bowiem należy, że w myśl art. 78 zd. 1 Konstytucji RP, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest kontrola decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponowne i całościowe rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie t ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt: SAM/r 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt: V SA 721/92, (ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95), do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Inną konsekwencją dwuinstancyjnego charakteru postępowania administracyjnego jest to, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie i merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt: IV SA 385/87, por. także B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck, 2012 r. System Informacji Prawnej Legalis). Istota rozpatrywanej sprawy sprowadzała się do wyjaśnienia, czy skarżący, deklarujący zarówno wyznanie chrześcijańskie, jak i wiążące się z tym faktem negatywne doświadczenia, jakie miały być jego udziałem w kraju pochodzenia, tj. w [...], mógłby ze w/w przyczyn być narażony na ryzyko opisane w art.348 pkt 1 ustawy, co z kolei, jako okoliczność przewidziana w art.303 ust.1 pkt 2 ustawy, stanowiłoby przeszkodę do zobowiązaniu go do powrotu. W pełni natomiast zgodzić należy się z ustaleniami organów, że skarżący nie prowadzący w Polsce ani życia rodzinnego ani prywatnego (kryterium tego nie wypełnia w szczególności znajomość skarżącego z obywatelką polską, przy czym treść złożonego do akt sprawy oświadczenia tejże osoby nie upoważnia w ocenie Sądu do kwalifikowania łączącej oboje zainteresowanych relacji jako nieformalnego związku) nie spełnia warunków, przewidzianych w art.348 pkt 2. Trafnie podnosi skarga, że ustalenia organu odwoławczego na temat sytuacji chrześcijan w [...] nie zostały zaktualizowane i opierają się na Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców, sporządzonej w dnia [...] maja 2015 r., a zatem na ponad rok przed wydaniem decyzji odwoławczej. Tymczasem aktualizację, o której mowa powyżej, należy uznać za pożądaną z racji tego, iż jak to wynika z akt sprawy sytuacja chrześcijan w [...] jest co do zasady i to w sposób trwały trudna, w szczególności w kontekście realnego zagrożenia osób wyznających chrześcijaństwo posądzeniem o znieważenie islamu i wynikających stąd konsekwencji z karą śmierci włącznie. W sytuacji, w której uwarunkowania kulturowe czy też religijne [...] ze swej natury sprzyjają działaniom, które mogą nosić w stosunku do chrześcijan charakter dyskryminacyjny, nominalnie nie spełniając kryteriów prześladowań, systematyczne aktualizowanie danych w tym zakresie, mające na celu wykluczenie co najmniej okresowego pogorszenia się warunków funkcjonowania chrześcijan, należy uznać za jednoznacznie pożądane. Ponadto zauważyć należy, że wnioski sformułowane we w/w kontekście wyznaniowym przez organ odwoławczy ("odnośnie sytuacji chrześcijan w [...] nie wynika jednoznacznie, że w przypadku powrotu skarżącego do kraju pochodzenia zostanie naruszone jego prawo do życia, zdrowia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego ze względu na jego wyznanie") uznać należy za pozbawione dostatecznej kategoryczności. Ponadto, organ odwoławczy zastosował wobec skarżącego najdłuższy dopuszczalny okres zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen, wynikający w art.319 pkt 1 ustawy, tj. 3 lata, przewidziany w sytuacji występowania przesłanek do zobowiązania cudzoziemca do powrotu, określonych w art.302 ust.1, 6 i 10 ustawy. Odnotować w tym kontekście należy, że: (-) okres, na jaki można ustalić w/w zakaz, ustalono w art.319 pkt 1 ustawy nie w sposób sztywny, a przedziałowy (od sześciu miesięcy do trzech lat), (-) ustalenie w danej sprawie okresu trwania zakazu wymaga przedstawienia przez organ stosownego uzasadnienia, w tym w szczególności ustalenie w/w okresu w wymiarze maksymalnym. Wymogu tego nie dochowano w zaskarżonej decyzji odwoławczej, gdzie nie wyjaśniono, jakie przesłanki legły u podstaw zastosowania wobec skarżącego najdalej idącej sankcji administracyjnej (uwzględniając charakter sprawy). W świetle stwierdzonych wyżej uchybień decyzji odwoławczej, należało wyeliminować ją z obrotu prawnego. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Szef Urzędu ponownie rozpatrzy odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji, uwzględniając zalecenia sformułowane powyżej, tj.: (-) w pierwszej kolejności aktualizując ustalenie na temat sytuacji chrześcijan w [...], a na wypadek stwierdzenia tą drogą, iż sytuacja ta nie stanowi przesłanki do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych (lub na pobyt humanitarny) a tym samym ponownie stwierdzając brak przeszkód do zobowiązania skarżącego do powrotu, (-) wskazując przesłanki ustalenia długości okresu obowiązywania zakazu wjazdu na terytorium RP i obszaru Schengen. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Sąd orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło