IV SA/Wa 2662/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania J. Z. prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący J. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, zaś po rozpoznaniu sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego. Po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV o wezwaniu do uiszczenia wpisu w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i pełnoletnim synem, jedynym źródłem utrzymania jest jego wynagrodzenie za pracę w wysokości 3200 zł. Zobowiązania i stałe wydatki skarżący również określił na kwotę 3200 zł i jak podał, jakiekolwiek dodatkowe wydatki naruszają budżet domowy. Skarżący jest współwłaścicielem domu (1/6 udziału), wraz z żoną i synem dzieli wspólne mieszkanie o powierzchni ok. 60m2. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że syn jest studentem studiów niestacjonarnych, jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, leczy się [...] oraz w zakresie [...]. Żona skarżącego posiada orzeczenie o niepełnosprawności, tak jak syn leczy się [...] i w zakresie [...], dodatkowo w zakresie [...], [...]. Skarżący zaś leczy się [...], w zakresie chorób [...], [...] i [...]. Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedstawienia w terminie 14 dni: a) wyciągów z wszelkich posiadanych przez J. Z. oraz jego żonę E. Z. rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy ewentualnie złożenia oświadczenia o braku posiadania rachunku bankowego; b) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia (np. zaświadczenie z zakładu pracy); c) kopii dokumentów (rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów) wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy, stałych opłat związanych z mieszkaniem, domem (współwłasność 1/6 udziału) np. opłaty za media, opał, ze wskazaniem, czy opłata obejmuje rozliczenie miesięczne, czy też dwumiesięczne oraz oświadczenia wskazującego wysokość innych stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym (np. wyżywienie, odzież); d) kopii dokumentów (rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów) wskazujących wysokość ponoszonych kosztów leczenia, kosztów utrzymania samochodu; e) kopii dokumentu potwierdzającego wysokość uiszczanego przez syna skarżącego J. Z. czesnego; f) dokumentu potwierdzającego posiadanie przez syna skarżącego J. Z. statusu osoby bezrobotnej (np. zaświadczenie lub kopia decyzji z właściwego Urzędu Pracy); g) dokumentu potwierdzającego posiadania przez żonę orzeczenia o niepełnosprawności. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wskazał, że wszystkie niezbędne informacje są zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w jego ocenie winny być wystarczające. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zaś zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Strona zaś, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa stanowi wyjątek (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). Zdaniem referendarza sądowego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący w niniejszej sprawie nie wykonał skierowanego do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. wezwania, nie przedstawił żadnego z żądanych dokumentów, jak również nie złożył stosowych oświadczeń. W piśmie będącym odpowiedzią na wezwanie referendarza nie potwierdził nawet, że znajdujące się w aktach sprawy zestawienie wydatków (przedstawione do wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy) jest aktualne. Skarżący uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego uniemożliwił dokonanie wszechstronnej oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Referendarz sądowy podkreśla, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał na skarżącym, co zostało również wskazane w postanowieniu starszego referendarza sądowego z dnia 18 maja 2017 r. oraz postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2017 r. Brak jest zatem podstaw do prowadzenia postępowania z urzędu w zakresie sytuacji materialnej czy rodzinnej skarżącego. Przyznając prawo pomocy sąd (referendarz sądowy) rozstrzyga o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, oceniając wniosek po kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonanie powyższej oceny poprzedzone jest weryfikacją oświadczenia zawartego w formularzu wniosku oraz przedstawionych dokumentów. Dlatego też to sąd (referendarz sądowy), a nie skarżący, decyduje jakie dokumenty są niezbędne do ustalenia jego sytuacji materialnej. Wobec powyższego skoro skarżący nie wykonał wezwania skierowanego do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. a oświadczenie złożone w niniejszej sprawie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.