IV SA/Wa 2663/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-09
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, wydana z powodu nielegalnego wykonywania pracy, może zostać uchylona ze względu na późniejsze nawiązanie związku z obywatelką Polski i obawy przed powrotem do kraju pochodzenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu z powodu nielegalnego wykonywania pracy została wydana prawidłowo. Nielegalne zatrudnienie stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania takiej decyzji. Późniejsze nawiązanie związku z obywatelką Polski oraz obawy przed powrotem do kraju pochodzenia nie mogły stanowić podstawy do uchylenia decyzji, zwłaszcza gdy cudzoziemiec nie powoływał się na te okoliczności w toku postępowania administracyjnego, a jego wcześniejsze oświadczenia dotyczące bezpieczeństwa w kraju pochodzenia były odmienne.Stan faktyczny
Skarżący, O. M., złożył skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która uchyliła decyzję Komendanta Straży Granicznej w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczyła nowy termin, utrzymując w mocy zobowiązanie do powrotu i zakaz wjazdu. Podstawą decyzji było nielegalne wykonywanie pracy przez skarżącego na terytorium Polski bez wymaganego zezwolenia lub oświadczenia pracodawcy. Skarżący podniósł, że usunął uchybienia, nawiązał związek z obywatelką Polski i obawia się powrotu do kraju pochodzenia z powodu działań wojennych. Organ odwoławczy i sąd administracyjny uznali, że nielegalne zatrudnienie było podstawą do wydania decyzji o powrocie, a późniejsze okoliczności nie uzasadniały jej uchylenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę
O. M. ("skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2015 r. uchylającą decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w U. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczającą nowy termin - 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części, tj. zobowiązania do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w Ustce zobowiązał skarżącego do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu na:
1) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres jednego roku od dnia: a) wykonania decyzji lub b) upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji;
2) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres jednego roku od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli skarżący w terminie określonym w decyzji: a) nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub b) przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o wstrzymanie jej wykonania oraz stwierdził, że uchybienia stwierdzone w w/w decyzji zostały usunięte - oświadczenie z urzędu pracy zostało zarejestrowane w dniu [...] kwietnia 2015 r., a pisemna umowa o pracę miała zostać podpisana w dniu [...] kwietnia 2015 r. Skarżący wskazał również, że chce kontynuować swój pobyt w Polsce, ponieważ wiąże z nią swoją zawodową i osobistą przyszłość.
Po rozpatrzeniu spawy wskutek wniesionego przez skarżącego odwołania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w U. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczył nowy termin - 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że skarżący pracował na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie będąc do tego uprawnionym, na rzecz A.
K. w firmie budowlanej "[...]" w Z. Do ujawnienia tej okoliczności doszło w dniu [...] kwietnia 2015 r. przez Funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w U. podczas dokonanej tego dnia kontroli legalności zatrudnienia. W jej trakcie stwierdzono, że skarżący pracuje na rzecz w/w firmy bez wymaganego zezwolenia na pracę albo zarejestrowanego w Urzędzie Pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia pracy. Cudzoziemiec nie posiadał też pisemnej umowy o pracę, potwierdzającej jego zatrudnienie w firmie "[...]" w Z. Powyższe okoliczności zostały utrwalone w aktach sprawy w formie notatki urzędowej z dnia [...] kwietnia 2015 r.
Nielegalne wykonywanie pracy na rzecz firmy "[...]" potwierdził sam skarżący podczas przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji przesłuchania w dniu [...] kwietna 2015 r. Cudzoziemiec zeznał wtedy, że pracował na rzecz A. K. od dnia [...] marca 2015 r. Opisał też warunki swojej pracy, tj. że pracodawca zapewniał mu materiały budowlane niezbędne do wykonania powierzonych prac oraz zlecał wykonanie określonych prac. Cudzoziemiec pracował przy budowie bloku przy ul. [...] w S. oraz w D. A. K. za wykonaną pracę wypłacał cudzoziemcowi wynagrodzenie, w wysokości [...] zł miesięcznie. Podczas tego samego przesłuchania skarżący poinformował organ o próbach zalegalizowania jego pracy, które ostatecznie zostały zarzucone. Podniósł, że nie ma na terytorium Polski żadnej rodziny, posiada jedynie wujka w N. Oświadczył ponadto, że posiada wystarczającą ilość pieniędzy na powrót na U. (600 zł) w przypadku ewentualnego wydania decyzji o zobowiązaniu go do powrotu do kraju pochodzenia. Co istotne, wskazał też, że nie obawia się wracać do kraju pochodzenia z uwagi na to, że tam, gdzie mieszka, "nie ma wojny" i w związku tym może wrócić do swojego dotychczasowego miejsca zamieszkania, a po powrocie na U. nie grozi mu żadne niebezpieczeństwo. Fakt wykonywania pracy nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na rzecz firmy budowlanej "[...]", potwierdził też A. K.
W odwołaniu od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w U. skarżący podniósł, że wspomniane wyżej oświadczenie pracodawcy zostało zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. w dniu [...] kwietnia 2015 r., a pisemna umowa o pracę została sporządzona w dniu [...] kwietnia 2015 r. Do odwołania zostały dołączone kserokopie w/w dokumentów.
Organ wskazał, że na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Natomiast art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemca oznacza wykonywanie pracy przez cudzoziemca, który nie posiada ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego go do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub którego podstawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie uprawnia do wykonywania pracy, lub który wykonuje pracę bez zezwolenia, w przypadkach, gdy jest ona wymagana, lub na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę, z zastrzeżeniem art. 88i, lub bez zawarcia wymaganych umów o pracę albo umów cywilnych.
W ocenie organu, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez O. M. i firmę "[...]" A. K. przepisów ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy o promocji zatrudnienia przez wykonywanie pracy bez zezwolenia na pracę i bez zarejestrowanego w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy, jak również bez pisemnej umowy o pracę. Organ podkreślił, że skarżący miał świadomość, że jest zatrudniony nielegalnie, a mimo to nie zaprzestał pracy do czasu ujawnienia tego faktu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Została w ten sposób wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach - przepis ten ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli stwierdzi on, że cudzoziemiec wykonywał pracę niezgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Już sam stwierdzony fakt wykonywania przez cudzoziemca pracy bez wymaganego zezwolenia, odpowiadając hipotezie powyższego przepisu, uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania go do powrotu w określonym czasie i w określony sposób, oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas.
Organ wskazał także na dyspozycję art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (negatywne przesłanki wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu) oraz art. 348 w/w ustawy (udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Polski ze względów humanitarnych) i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach, co wynika m. in. ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu przesłuchania O. M. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu, wykonanie zaskarżonej decyzji nie naruszy prawa cudzoziemca do poszanowania jego życia rodzinnego czy prywatnego. Organ wyjaśnił przy tym, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium etc. Konwencja nie gwarantuje też prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Organ przytoczył także przykłady z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) wskazując, że przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania ich pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Organ podkreślił, że system wykonywania krajowego prawa ¡migracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki, nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. To czy ostatecznie wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji zależeć może ostatecznie od tego, czy podjęta przez władze krajowe ingerencja pozostaje w należytej proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, czyli czy ingerencja ta jest konieczna w demokratycznym społeczeństwie.
Organ wskazał, że zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi jeden rok. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji, nie ma zatem charakteru bezterminowego. W ocenie organu, zaskarżona decyzja nie narusza również prawa cudzoziemca do ochrony życia prywatnego w rozumieniu Konwencji. W orzecznictwie ETPC rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady dopowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np. małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Organ dodał, że ocenę w zakresie ingerencji w życie prywatne cudzoziemca wiąże się przede wszystkim z kwestią długości, zwykle legalnego, pobytu w kraju goszczącym i związanej z tym względnie silnej integracji z tym krajem przy często występującej nieznajomości kraju ojczystego i jego języka, jak też istniejącymi obiektywnymi trudnościami w przeniesieniu centrum życiowego do kraju pochodzenia. Organ podkreślił, że skarżący - jak sam stwierdził - wjechał ostatnio do Polski w lutym 2015 r., a więc niedawno. Okoliczności sprawy nie uzasadniają udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany, ponieważ nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego.
O. M. złożył skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2015 r., w której wniósł także o zniesienie terminu i wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w/w decyzja narusza art. 8 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, tj. jego prawo do ochrony życia rodzinnego oraz art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach. Skarżący stwierdził, że po przyjeździe do Polski ([...] czerwca 2014 r.), we wrześniu 2014 r., poznał swoją obecną narzeczoną. Od tego czasu przebywa w związku nieformalnym z obywatelką Rzeczypospolitej Polskiej – A. D. Od października 2014 r. mieszkają razem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe oraz wychowują wspólnie jej dwie córki. Skarżący wskazał, że czeka na wydanie zezwolenia na ślub przez Sąd Rodzinny Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich w S. Skarżący jest jedynym żywicielem rodziny - pracuje w firmie budowlanej "[...]" na stanowisku pracownika ogólnobudowlanego, a jego narzeczona szuka pracy i pobiera zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący podkreślił, że w jego ojczystym kraju trwają działania wojenne oraz obowiązkowy nabór do Armii U. Po przekroczeniu granicy zostanie on przymusowo wcielony do armii i oddelegowany na front, a podczas walk zbrojnych może zostać ciężko ranny, a nawet stracić życie. Wskazał też, że uchybienia, na podstawie których została wydana decyzja o zobowiązaniu go do powrotu, zostały usunięte. Jego wyjazd z Polski wywołałby bardzo silne, negatywne emocje u jego narzeczonej, jej dzieci i jego samego, jak również spowodowałby destabilizację finansową jego najbliższej rodziny.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Organ odniósł się do nowej okoliczności, na którą powołał się skarżący, tj. jego związkiem z obywatelką polską. W ocenie organu nieformalny związek cudzoziemca z obywatelką Polski, który trwa zaledwie od września 2014 r. (według oświadczenia cudzoziemca), nie stanowi okoliczności przemawiającej za udzieleniem cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej w Polsce. Cudzoziemiec wjechał do Polski po raz ostatni w dniu [...] lutego 2015 r. Z kopii paszportu cudzoziemca, który znajduje
się w aktach sprawy wynika, że wcześniej przebywał w Polsce w okresie od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] stycznia 2015 r. Podważa to, sformułowane przez cudzoziemca, oświadczenie o wspólnym zamieszkiwaniu z narzeczoną na terytorium Polski od października 2014 r. i wspólnym wychowywaniu jej dzieci od tego czasu. Dodatkowo, cudzoziemiec w czasie przesłuchania przed organem pierwszej instancji w dniu [...] kwietnia 2015 r. stwierdził, że w Polsce nie ma żadnej rodziny, ma natomiast wuja w N., i nie powoływał się na swój związek partnerski z A. D. Organ wskazał, że okoliczność pozostawania w relacji partnerskiej z obywatelką polską i planowanie zawarcia z nią związku małżeńskiego może stanowić co najwyżej podstawę zalegalizowania pobytu cudzoziemca w Polsce w przyszłości, po upływie wyznaczonego w decyzji terminu zakazu wjazdu cudzoziemca na terytorium Polski. Ewentualnie może ona stanowić podstawę wniosku cudzoziemca o cofnięcie nałożonego na niego zakazu wjazdu, na podstawie art. 320 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Krótki czas pozostawania cudzoziemca w relacji partnerskiej z narzeczoną, bo od września/października 2014 r., wyznaczony cudzoziemcowi stosunkowo krótki okres zakazu ponownego przyjazdu do Polski (jeden rok) z możliwością jego cofnięcia na podstawie art. 320 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, a także brak powoływania się przez cudzoziemca na w/w relację wtoku postępowania administracyjnego wskazuje, że wykonanie przedmiotowej decyzji nie będzie stanowić ingerencji w życie rodzinne i prywatne cudzoziemca, nie dającej się pogodzić z art. 8 Konwencji o ochronie człowieka i podstawowych wolności. Za zmianą stanowiska organu nie przemawiało też sformułowane na etapie skargi do Sądu oświadczenie cudzoziemca, dotyczące jego obaw przed powrotem do kraju pochodzenia z uwagi na prowadzone tam działania wojenne. W ocenie organu aktualne powinno pozostać oświadczenie cudzoziemca sformułowane przez niego w dniu [...] kwietnia 2015 r. w czasie przesłuchania przed organem pierwszej instancji, kiedy to zeznał, że nie obawia się powrotu na U. i nie grozi mu na terytorium tego kraju żadne niebezpieczeństwo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie, pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, zaskarżony akt organu administracji publicznej, a nie pod kątem celowości, słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Zdaniem Sądu organy w sposób wyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy, a dokonana przez nie jego prawna ocena nie budzi wątpliwości.
Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 z późn. zm.) decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, m. in. z powodu nielegalnego wykonywania pracy, wydana na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy ma charakter obligatoryjny i nie jest zależna od woli orzekającego w sprawie organu. Oznacza to, że poprzez użyty w tym przepisie zwrot "decyzję [...] wydaje się cudzoziemcowi" organ pozbawiony został swobody decyzyjnej i musi zobowiązać cudzoziemca do powrotu w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Tym samym nie można przyjąć, że przy orzekaniu na podstawie tego przepisu organ dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, tj. "uznaniem administracyjnym".
Ocena spełnienia przesłanek z art. 302 ustawy o cudzoziemcach dokonywana jest w kontekście art. 303 ust. 1, art. 348, czy art. 351 tej ustawy. W art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wymieniono przesłanki negatywne wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Wśród nich są takie przyczyny, jak posiadanie statusu uchodźcy, bycie małżonkiem m. in. obywatela polskiego czy udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Z kolei na podstawie art. 348 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względów humanitarnych, jeżeli zobowiązanie go do powrotu: 1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub 2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub 3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Natomiast art. 351 ustawy o cudzoziemcach przewiduje możliwość udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany, jeżeli zobowiązanie do powrotu mogłoby nastąpić jedynie do państwa, w którym przykładowo zagrożone byłoby jego życie czy mógłby być zmuszony do pracy. Brak zaistnienia przesłanek negatywnych, wymienionych w powyższych przepisach oznacza, że organ jest zobligowany do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Należy również dodać, że na podstawie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 [(Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 z późn. zm.) - dalej w skrócie: "Konwencja"], chronione jest prawo do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego: 1. Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji; 2. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.
W niniejszej sprawie ustalono, że skarżący wykonywał nielegalnie pracę na rzecz firmy "[...]". Fakt ten został potwierdzony protokołem kontroli z dnia [...] kwietnia 2015 r., jak również zeznaniami skarżącego - okoliczność ta nie była sporna między stronami. W związku z tym, została spełniona przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, obligująca organ do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Jednocześnie, skarżący nie wykazał, ani też nie wynika to z akt administracyjnych sprawy, by zachodziła w stosunku do niego którakolwiek z przesłanek negatywnych związanych z regulacjami, o których wyżej mowa, która mogłaby wskazywać na konieczność wydania innego rodzaju rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, organ drugiej instancji słusznie wskazał, że z akt sprawy, zwłaszcza z przesłuchania skarżącego w dniu [...] kwietnia 2015 r., wynika że wydanie decyzji o zobowiązaniu go do powrotu nie wpłynie na jego bezpieczeństwo po opuszczeniu Polski. Sam skarżący oświadczył, że w razie konieczności wyjechania z Polski do kraju pochodzenia (na U.) posiada wystarczającą sumę pieniędzy, by decyzję o zobowiązaniu do powrotu dobrowolnie wykonać, jak też stwierdził: "tam, gdzie mieszkam nie ma wojny, mogę wracać do miejsca zamieszkania na U. Nie mam problemów z prawem, jak wrócę to ewentualnie wezmą mnie do wojska. Po powrocie na U. nie grozi mi żadnego rodzaju niebezpieczeństwo.". Z oświadczenia skarżącego wynika, że powrót do kraju pochodzenia nie powodował u niego żadnych obaw, jak również był on w stanie samodzielnie wykonać tę decyzję.
Wydanie zaskarżonej decyzji nie mogło również zostać zakwestionowane ze względów humanitarnych, zwłaszcza z powodu naruszenia prawa skarżącego do życia rodzinnego lub prywatnego w rozumieniu przepisów Konwencji (art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Rację miał organ drugiej instancji, wskazując, że skarżący w trakcie kontrolowanego postępowania nie był małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie powoływał się na żadną szczególną sytuację osobistą. W związku z tym słusznie uznano, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie może naruszyć jego prawa do poszanowania życia rodzinnego czy prywatnego. Ponadto, jak podkreślił organ, nie każdy rodzaj więzów rodzinnych czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego czy prywatnego będzie uzależniona od konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, uwzględnioną w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach należy wskazać, iż w orzecznictwie ETPC rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady odpowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np. małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Niemniej w sprawie należało uznać, że nie wystąpiły przesłanki negatywne, które mogłyby uzasadniać udzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy pobyt tolerowany, jak również nie zaistniały żadne okoliczności, które świadczyłyby o tym, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia prowadziłby do naruszenia w stosunku do niego przepisów Konwencji, w tym art. 8. Jak słusznie wskazał organ, nieformalny związek cudzoziemca z obywatelką polską, który trwał zaledwie od września 2014 r. (według oświadczenia cudzoziemca), nie mógł stanowić okoliczności przemawiającej za udzieleniem cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej w Polsce. Cudzoziemiec wjechał do Polski po raz ostatni w dniu [...] lutego 2015 r. Z kopii z paszportu cudzoziemca, który znajduje się w aktach sprawy wynika, że wcześniej przebywał w Polsce w okresie od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] stycznia 2015 r., co podważa sformułowane przez cudzoziemca oświadczenie o wspólnym zamieszkiwaniu z narzeczoną na terytorium Polski od października 2014 r. i wspólnym wychowywaniu jej dzieci od tego czasu. Dodatkowo, cudzoziemiec w czasie przesłuchania przed organem pierwszej instancji w dniu [...] kwietnia 2015 r. stwierdził, że w Polsce nie ma żadnej rodziny, a jedynie wuja na terytorium Niemiec i nie powoływał się na swój związek partnerski z narzeczoną. Jak wskazano wcześniej, ochrona prawa do życia rodzinnego lub prywatnego, wynikająca z art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, w znaczeniu jakie nadaje mu art. 8 Konwencji, jest ograniczona podmiotowo (np. chodzi tu o małżonków czy konkubentów), ale również nie może dotyczyć dowolnie wybranego czasu. "Innym ważnym względem jest to, czy życie rodzinne powstało w chwili, kiedy zainteresowane osoby były świadome tego, iż status ¡migracyjny jednej z nich miał taki charakter, że utrzymywanie tego życia rodzinnego w Państwie goszczącym od samego początku jest niepewne" (wyrok ETPC z dnia 3 października 2014 r., 12738/10). W momencie wydania obu decyzji skarżący nie wskazał, że pozostaje w związku nieformalnym z obywatelką polską. Co więcej, z jego oświadczenia wynika, że nie posiadał w Polsce rodziny, co w ogóle podważa możliwość udzielenia mu zgody na pobyt humanitarny w Polsce na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Z kolei w odniesieniu do postępowania przed organem drugiej instancji, skarżący ani w odwołaniu, ani w innym piśmie nie wykazał, by wydanie w stosunku do niego decyzji o zobowiązaniu do powrotu miało naruszyć jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego. Wobec braku wskazania przez skarżącego takich (nowych dla postępowania) okoliczności, a jedynie określenie w odwołaniu kroków, jakie poczynił, by zalegalizować swoją pracę w Polsce, uczyniło zasadnym utrzymanie w mocy przez organ drugiej instancji ocenianej w postępowaniu odwoławczym decyzji.
Sąd podziela przy tym pogląd organu oparty na stanie faktycznym zaistniałym w trakcie postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję, że cudzoziemiec może pozostawać w relacji partnerskiej z obywatelką polską, jak również może planować w przyszłości zawarcie z nią związku małżeńskiego z tym, że okoliczność ta może stanowić co najwyżej podstawę zalegalizowania pobytu cudzoziemca na terytorium Polski w przyszłości, po upływie wyznaczonego decyzją terminu zakazu wjazdu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ewentualnie - może stanowić podstawę do złożenia wniosku cudzoziemca na podstawie art. 320 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach o cofnięcie nałożonego na niego zakazu wjazdu. Ponadto, krótki czas pozostawania cudzoziemca w relacji partnerskiej z narzeczoną oraz wyznaczony cudzoziemcowi stosunkowo krótki okres zakazu ponownego przyjazdu do Polski (jeden rok) z możliwością jego cofnięcia na podstawie art. 320 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, a przede wszystkim niepowołanie się przez cudzoziemca na w/w relację w toku postępowania administracyjnego dowodzi niemożności uznana, że wykonanie przedmiotowej decyzji stanowiłoby ingerencję w życie rodzinne i prywatne cudzoziemca, która naruszałaby art. 8 Konwencji.
Powodem do zakwestionowania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie mogły być sformułowane, po zakończeniu postępowania administracyjnego (po dniu [...] czerwca 2015 r.), na etapie skargi do Sądu oświadczenia cudzoziemca dotyczące jego obaw przed powrotem do kraju pochodzenia z uwagi na prowadzone w tym kraju działania wojenne oraz zagrożenie wcieleniem do wojska. Aktualne dla organu w tym zakresie mogło pozostać jedynie oświadczenie cudzoziemca sformułowane w dniu [...] kwietnia 2015 r. w czasie przesłuchania przed organem pierwszej instancji, kiedy zeznał, że nie obawia się powrotu na U. i nie grozi mu na terytorium tego kraju żadne niebezpieczeństwo oraz sytuacja polityczna na U. przedstawiana w trakcie postępowania administracyjnego, która z czasem nie uległa zasadniczej zmianie. Złożone przez skarżącego w kwietniu 2015 r. oświadczenie, zdaniem Sądu, dowodzi zarówno wiedzy skarżącego na temat faktycznej sytuacji mającej miejsce w kraju jego pochodzenia, jak też tego, że godził się on z możliwością wydania w stosunku do niego decyzji o zobowiązaniu do powrotu i ją przewidywał (oszczędności na powrót). Podobnie, fakt podjęcia kolejnej próby, tym razem udanej zalegalizowania pracy skarżącego w Polsce, po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, wskazuje na świadomość skarżącego co do możliwych konsekwencji uchybienia temu obowiązkowi. Tożsama uwaga dotyczy przedstawienia na dalszym etapie postępowania sądowego dowodu świadczącego o zawarciu przez skarżącego w dniu [...] października 2015 r. związku małżeńskiego z A. D.
Powyższe wskazuje bowiem na podkreślenie faktu rozstrzygania sprawy według stanu, który przesądził o zastosowaniu dyspozycji art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, czyli nielegalnego wykonywania pracy przez skarżącego stwierdzonego w dniu [...] kwietnia 2015 r. oraz braku zaistnienia na ten czas okoliczności negatywnych, wykluczających zastosowanie ww normy, zawartych w art. 303 ust. 1, art. 348, czy art. 351 ustawy o cudzoziemcach.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło