IV SA/Wa 2664/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] (dalej również jako: "skarżąca", "Wspólnota") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, Wspólnota złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Wspólnota drugi raz z rzędu wykazuje stratę w sprawozdaniu finansowym (za 2016 i 2017 rok) – razem jest ot kwota 86.833,45 zł. Wspólnota w bieżącym roku poniesie znaczne wydatki związane z naprawami części wspólnych. Wskazano, że strata za 2017 r. wyniosła 52.890,64 zł. Skarżąca wskazała, że podsiada środki finansowe zgromadzone na dwóch rachunkach w [...] w kwotach: 295.895,56 zł i 47.063,86 zł. Zarządzeniem z dnia 13 lutego 2018 r. wezwano Wspólnotę do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni poprzez - udzielenie informacji czy zarząd wspólnoty podjął jakiekolwiek działania w celu pozyskania środków finansowych chociażby poprzez zwołanie w trybie art. 31 lit. a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r., poz. 1892) zebrania współwłaścicieli, mającego na celu pozyskanie odpowiednich środków finansowych bądź przeznaczenia jakiejkolwiek części ze zgromadzonych środków finansowych na poczet kosztów niniejszego postępowania; - przedłożenia wyciągów z wszelkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków); - nadesłanie dokumentów księgowych wspólnoty za rok 2017; W odpowiedzi na wezwanie Wspólnota przy piśmie z dnia 12 marca 2018 r. nadesłała sprawozdanie finansowe za rok 2017 oraz wyciągi z trzech rachunków bankowych. Ponadto Wspólnota: - niosła o szczegółowe określenie i sprecyzowanie jakie dokumenty księgowe mają być dostarczone do sądu i o wyznaczenie dodatkowego terminu do dokonania tej czynności; - poinformowała, ze zostało zwołane zebranie członków wspólnoty, gdzie przedmiotem obrad było m. in. pozyskanie środków na koszty postępowania administracyjnego – wydatki te ujęto w planie gospodarczym na rok 2018, jednakże konieczne jest zatwierdzenie planu przez większość członków wspólnoty, co jest utrudnione ze względu na dużą ilość członków, - oświadczyła, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach bankowych pochodzą z funduszy celowych w przeważającej mierze z funduszu remontowego i tylko na ten cel mogą być wydatkowane a pozostała część środków zgromadzonych na kontach służy zaspokojeniu bieżących potrzeb wspólnoty oraz zapewnieniu jej funkcjonowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II OZ 796/15 i z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II OZ 716/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie posiada ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 620 czy postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 392/14 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego – odnosząc się wniosku o sprecyzowanie dokumentów księgowych wspólnoty za 2017 r. i wyznaczenia dodatkowego terminu – należy uznać, że złożone przez Wspólnotę dokumenty przy piśmie z dnia 12 marca 2018 r. (sprawozdanie finansowe za 2017 r oraz wyciągi z rachunków bankowych) a także oświadczenia zawarte w ww. piśmie z dnia 12 marca 2018 r. są wystarczające do rozpoznania złożonego w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Oceniając zatem przedmiotowy wniosek uznano, że że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Wspólnoty o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów. Wysokość wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Ewentualne koszty sądowe, do uiszczenia których skarżąca może być zobowiązana na następnych etapach postępowania – przy założeniu niekorzystnego dla niej wyniku sprawy - to np. opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej – również w wysokości 250 zł. Należy jednak podkreślić, że opłaty te mają charakter potencjalny i obowiązek ich uiszczenia jest rozłożony w czasie Jak wynika ze złożonego wniosku, Wspólnota posiada na 3 rachunki bankowe, na których ma zgromadzone środki pieniężne w wysokości: 327.706,53 zł.; 47.090,16 zł; 0 zł. Pamiętać należy, że wspólnota mieszkaniowa jest szczególnym podmiotem prawa, tworzonym przez ogół właścicieli lokali w danym budynku. Nawet jeżeli środki znajdujące się na rachunkach bankowych Wspólnoty nie mogą, w jej ocenie, być przeznaczone na sfinansowanie niniejszej sprawy sądowej, to zarząd Wspólnoty powinien był podjąć odpowiednie działania w celu pozyskania dodatkowych środków finansowych od członków Wspólnoty. Służyć temu mogło, stosownie do art. 31 lit. a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r. poz. 1892), zwołanie zebrania właścicieli lokali w celu przedstawienia okoliczności związanych z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków i podjęcia przez członków wspólnoty uchwały, na mocy której dodatkowe środki zostałyby przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca w tej kwestii złożyła dosyć enigmatyczne oświadczenie, z którego wynika, że w zasadzie wydatki związane z kosztami postępowania administracyjnego w 2018 r. zostały uwzględnione, ale zatwierdzenie planu jest trudne ze względu na duża liczbą członków wspólnoty. W ocenie referendarza sądowego argumentacja ta nie stanowi o wykazaniu przez skarżącą rzeczywistej niemożności zgromadzenia środków na pokrycie kosztów zawiązanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowoadministracyjnym W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z wyjaśnień Wspólnoty zawartych w piśmie z dnia 12 marca 2018 r., nie wszystkie środki zgromadzone na rachunkach bankowych stanowią fundusz remontowy. Skarżąca nie wskazała konkretnie jaka kwota stanowi fundusz remontowy (podała jedynie, że jest to "przeważająca większość") przyznała także, że "pozostała część środków zgromadzonych na kontach służy zaspokajaniu bieżących potrzeb wspólnoty oraz zapewnieniu jej funkcjonowania". W ocenie referendarza sądowego w omawianej sytuacji, nie sposób uznać, że Wspólnota nie jest w stanie wygospodarować – na obecnym etapie postępowania kwoty 500 zł celem uiszczenia wpisu od skargi. Jeszcze raz należy podkreślić, że prawo pomocy to instytucja wyjątkową, której celem jest wsparcie podmiotów o braku jakichkolwiek dochodów i nie posiadających realnych możliwości na ich uzyskanie. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. to strony postępowania obowiązane są do ponoszenia wszelkich związanych z nim kosztów. Koszty te nie powinny być zaś stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokojenia. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze całokształt okoliczności, należało dojść do wniosku, że Wspólnota nie wykazała, że jej sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. W ocenie referendarza sądowego odmowa przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie nie pozbawi skarżącej prawa do sądu, bowiem na obecnym etapie postępowania zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, a po przeanalizowaniu sytuacji materialnej skarżącej, należało dojść do wniosku, że kwota ta nie stanowi bariery uniemożliwiającej skorzystanie przez skarżącej z drogi sądowej.. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.