IV SA/Wa 2692/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Anna Falkiewicz – Kluj po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na stanowisko Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyrażone w piśmie z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia zgodności orzeczenia komisji lekarskiej z zasadami orzecznictwa lekarskiego postanawia: odrzucić skargę W piśmie z dnia 15 października 2013 r. T. S., reprezentowana przez radcę prawnego W. M., wniosła skargę na – jak to określono -akt Naczelnego Lekarza Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r., nr [...], stwierdzający zgodność orzeczenia Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] z zasadami orzecznictwa lekarskiego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżony akt wydano w następstwie postępowania nadzorczego. Postępowanie to zostało przeprowadzone na podstawie art. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, w związku z art. 14 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy. Odpowiedzi na skargę udzielił Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, i podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, do zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy zwierzchni nadzór nad orzecznictwem lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych. Zatem to Prezes Zakładu jest stroną niniejszego postępowania. Odnosząc się do skargi T. S., wniósł o jej odrzucenie. Podniósł, że T. S. ubiegała się o rentę socjalną. Świadczenia tego odmówiono jej decyzją Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., wydaną na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] maja 2012 r. Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. oddalił apelację skarżącej od wyroku z dnia [...] maja 2012 r. Sądu Okręgowego w R., oddalającego jej odwołanie od decyzji organu rentowego, odmawiające jej prawa do renty socjalnej. W dniu 28 sierpnia 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej w sprawie zmiany decyzji ostatecznej – orzeczenia komisji lekarskiej ZUS Oddział w R. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]. W związku z tym wystąpieniem, sprawa została poddana kontroli w trybie nadzoru nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie. W wyniku tej analizy, nie stwierdzono nieprawidłowości w orzekaniu. O wynikach tego postępowania poinformowano pełnomocnika skarżącej pismem z dnia [...] września 2013 r. Pełnomocnik skarżącej w dniu 22 września 2012 r., skierował do Zakładu "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", na które to pismo udzielono odpowiedzi w dniu 10 października 2013 r. W ocenie Prezesa ZUS, wyniki kontroli w trybie nadzoru nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie, nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę rozstrzygnięć (decyzji, postanowień i innych aktów oraz czynności z zakresu administracji publicznej) organów administracji publicznej według kryterium legalności, tj. zgodności rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z przepisami prawa materialnego i procesowego, przy zastosowaniu, których je wydano. Stąd dla oceny dopuszczalności złożonej skargi koniecznym stało się ustalenie czy odpowiada ona wymogom określonym w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest, zdaniem skarżącej, nieprawidłowe postępowanie organu nadzoru – wskazała ona naczelnego lekarza Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – w zakresie w zakresie oceny legalności orzeczenia komisji lekarskiej ZUS. Na wstępie, Sąd stwierdza, że zasadne jest stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, że organem właściwym w niniejszej sprawie jest Prezes ZUS, a nie naczelny lekarz ZUS. Jak wskazał Prezes, do zakresu jego zadań należy m. in. zwierzchni nadzór nad orzecznictwem lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych (art. 73 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 13 października o systemie ubezpieczeń społecznych Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.). Ponadto art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) stanowi, że to Prezes Zakładu sprawuje nadzór nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy. Natomiast w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz. U. Nr 273, poz. 2711 ze zm.), określono, że nadzór ten Prezes Zakładu wykonuje za pośrednictwem naczelnego lekarza Zakładu. Rozpatrując przedmiotową sprawę, należy podkreślić, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie, wskazane przez skarżącą stanowisko Prezesa ZUS co do zgodności orzeczenia komisji lekarskiej z zasadami rzecznictwa lekarskiego, nie należy do aktów wymienionych w powołanym wyżej art. 3 § 2 p.ps.a. Ponadto inne, również wskazane przez skarżącą w skardze, przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie nakładały na Prezesa ZUS obowiązku wydania aktu administracyjnego, który podlegałby kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nadzór nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy obejmuje: 1) kontrolę prawidłowości i jednolitości stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie; 2) udzielanie lekarzom orzecznikom i komisjom lekarskim wytycznych w zakresie stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy; 3) prawo przekazania sprawy do rozpatrzenia przez komisję lekarską, jeżeli w wyniku kontroli, o której mowa w pkt 1, zostanie stwierdzony brak zgodności orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ze stanem faktycznym lub zasadami orzecznictwa o niezdolności do pracy. Szczegółowe zasady sprawowania tego nadzoru zostały zaś określone w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy, gdzie w § 12 ust. 2 pkt 1 i 2 przewidziano, że obejmuje on w szczególności kontrolę orzeczeń lekarzy orzeczników i komisji lekarskich pod względem merytorycznym i formalnym oraz zlecanie uzupełnienia dokumentacji lekarskiej lub zawodowej, w szczególności przez skierowanie osoby, której orzeczenie dotyczy, na badanie przez lekarzy konsultantów, psychologa, na badanie dodatkowe lub na obserwację szpitalną. Opisana procedura nie przewiduje zatem, aby ocena orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej następowała w drodze decyzji administracyjnej czy postanowienia. Nie stanowi także aktu z zakresu administracji publicznej. Zważywszy zatem na treść skargi T. S. na stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] września 2013 r., że orzeczenie komisji lekarskiej z dnia [...] maja 2012 r. (nieustalające całkowitej niezdolności do pracy), wydane dla celów renty socjalnej, jest zgodne z zasadami orzecznictwa lekarskiego, przyjąć należało, że kontrola sądu administracyjnego, jest w przypadku niniejszej skargi niedopuszczalna, z powodu braku kognicji sądu administracyjnego. Kognicji tej nie przewidują bowiem ani przepisy art. 3 § 2 p.p.s.a. ani wyżej powołanej przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS i rozporządzenia w sprawie orzekania o niezdolności do pracy, które regulują materię sprawowania nadzoru nad orzekaniem przez komisje lekarskie o niezdolności do pracy. Wniesienie skargi w sprawie, która nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego skutkuje wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi. Wynika to z art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Postanowienie o odrzuceniu skargi może być wydane na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił orzec, jak w sentencji.