IV SA/Wa 2701/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przekazania w trwały zarząd nieruchomości oddala skargę Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z [...] lutego 2018 r. przekazującą Nadleśnictwu [...] w trwały zarząd nieruchomość wchodzącą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Stan sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z [...] czerwca 2015 r. Nadleśnictwo [...] wystąpiło do Agencji Nieruchomości Rolnych o przekazanie w trwały zarząd na czas nieokreślony nieruchomości oznaczonej jako działka [...], o powierzchni 9,06 ha, położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Decyzją z [...] lutego 2018 r. Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa przekazał w trwały zarząd Nadleśnictwu [...] nieruchomość wchodzącą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oznaczoną jako działka nr [...], położoną w miejscowości [...] gmina [...], powiat [...], województwo [...] W pkt 4 i 5 rozstrzygnięcia Dyrektor ustalił opłatę z tytułu wykonywania trwałego zarządu nad nieruchomością w wysokości 3 687,40 zł za każdy rok, płatną w terminie do 15 lutego następnego roku. Od decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z [...] lutego 2018 r. w zakresie pkt 4 i 5 odwołanie złożyło Nadleśnictwo [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lipca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 35 ust. 3, 3a, 6, 7 ustawy z dnia z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa [(Dz.U. z 2018 r. poz. 91) - zwanej dalej: "ustawą z 1991 r."]. Regulacja ta wprowadzania dwa rodzaje przesłanek warunkujących zwolnienie z opłat z tytułu wykonywania zarządu nad nieruchomością należącą do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Pierwsza z nich ma charakter obligatoryjny i zachodzi w przypadku, gdy nieruchomość znajduje się pod drogami publicznymi i między wałami przeciwpowodziowymi a korytem rzeki oraz nieruchomość objęta jest formami przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody. Natomiast druga przesłanka daje podstawy do fakultatywnego zwolnienia z opłat w przypadku gdy nieruchomość rolna wykorzystywana jest dla celów ochrony przyrody, dla celów kultury fizycznej i wypoczynku, naukowo-badawczych, dydaktycznych lub doświadczalnych. Na postawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy zostało ustalone, że działka oznaczona nr [...] położona jest poza głównymi zabudowaniami, na terenie kompleksu leśnego. Powierzchnię tej działki zajmuje w głównej mierze staw. Ponadto co istotne nie zostały spełnione przesłanki, na podstawie których obligatoryjnie czy fakultatywnie można zwolnić odwołującego się od ponoszenia opłaty z tytułu wykonywania zarządu nad nieruchomością. Nieruchomość nie została przeznaczona pod drogę publiczną, nie jest też położona między wałami przeciwpowodziowymi a korytem rzeki. Zadanie realizowane przez Nadleśnictwo nie mieści się również w katalogu form ochrony przyrody wyszczególnionym w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody. Stosownie do treści wskazanego przepisu "formami ochrony przyrody są: park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, ochrony gatunkowej roślin, zwierząt i grzybów". Nieruchomość objęta prowadzonym postępowaniem stanowi w głównej mierze grunt pod wodami, dlatego też nie można zakwalifikować jej do żadnej z wymienionych kategorii obiektów ochrony przyrody. Ponadto nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie strony, że na działce znajdowały się urządzenia melioracji wodnych, które nie służą do prowadzenia działalności gospodarczej, co skutkuje stosownie do art. 35 ust. 3a ustawy zwolnieniem od ponoszenia opłat z tytułu wykonywania zarządu. Z ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów wynika, że działka nr [...] nie widnieje we wspomnianym rejestrze. Urządzenia melioracja wodnej znajdują się jedynie w [...], który graniczy ze stawem i częściowo przepływa przez przedmiotową działkę. Nadleśnictwo nie jest zatem jednostką utrzymującą urządzenia melioracji wodnej i tym samym nie jest zwolnione od ponoszenia opłat z tytułu wykonywania trwałego zarządu na nieruchomości. Odnosząc się do twierdzenia, że zwolnienie z opłat naliczanych z tytułu przekazania nieruchomości w trwały zarząd uzasadnione jest koniecznością zrealizowania projektu polegającego na przeciwdziałaniu skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich, zwiększeniu retencji i utrzymaniu potoków oraz związanej z nim infrastruktury w dobrym stanie, według organu nie można uznać za słuszne. Nadleśnictwo wykazało, że wykonywanie zarządu na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] ma na celu ochronę przyrody jednak nie dopełniło wymogów formalnych, od których uzależnione jest zwolnienie z opłat. W rozpatrywanej sprawie wniosek nie został złożony. A zgodnie z art. 35 ust. 7 ww. ustawy Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa może zwolnić z opłat, ale konieczne jest złożenie stosownego wniosku. Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia nie był zatem uprawniony do zwolnienia Nadleśnictwa [...] z opłat z tytułu wykonywania zarządu. Dyrektor Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa prawidłowo ustalił opłatę w wysokości 1 % wartości nieruchomości pobieraną z tytułu wykonywania zarządu na nieruchomości należącej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Rzeczoznawca majątkowy mgr inż. E. G. sporządził operat szacunkowy wyceniając wartość rynkową działki nr [...] na kwotę 368 740 zł. Roczna opłata za użytkowanie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oddanej w trwały zarząd Nadleśnictwu [...] wynosła 3 587,40 zł. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2018 r. w części zaskarżonej odwołaniem, a to w zakresie punku 4 i 5 decyzji organu pierwszej instancji wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w zakresie punktu 4 i punktu 5, a nadto przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci: wydruku: Natura 2000 - Standardowy Formularz Danych - obszar [...] - nazwa obszaru – [...] i wydruku mapy z portalu [...] - w zakresie obejmującym działkę nr [...] położoną w obszarze [...] Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem: 1) art. 35 ust. 6a ustawy 1991 r. przez niezastosowanie ww. przepisu w sytuacji, w której nieruchomość wyżej opisana, przekazana w trwały zarząd - znajduje się w obszarze specjalnej ochrony (kod obszaru [...]), a to w obszarze [...] - stanowiącym Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk Natura 2000; 2) art. 35 ust. 3a ustawy z 1991 r. przez niezastosowanie ww. przepisu w sytuacji, w której skarżący jest jednostką utrzymującą urządzenia melioracji wodnych; 3) art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.) w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566) przez niezastosowanie powołanego przepisu przy ustalaniu, czy istnieje podstawa do zwolnienia na podstawie art. 35 ust 3a ustawy z 1991 r.; 4) art. 7 K.p.a. przez wydanie decyzji bez uwzględnienia interesu społecznego oraz interesu skarżącego; 5) art. 7a ust. 1 K.p.a. przez utrzymaniu w mocy nałożonego na skarżącego decyzją organu pierwszej instancji obowiązku ponoszenia opłaty z tytułu trwałego zarządu - bez rozstrzygnięcia na korzyść skarżącego, ew. wątpliwości interpretacyjnych co do zakresu pojęcia urządzeń melioracji wodnych w związku ze zmianą ustawy Prawo wodne i odmiennymi uregulowaniami w zakresie zakresu pojęcia urządzeń melioracji wodnych w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie Sąd dopuścił dowód uzupełniający z dokumentów zawnioskowanych w piśmie skarżącego z [...] lutego 2019 r., tj. wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości [...] zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej [...] Nr [...] z [...] marca 2010 r. i pisma Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...] Z [...] stycznia 2019 r. – na okoliczność, że działka nr [...] jest położona w granicach obszaru Natura 2000 [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji w zakresie kwestionowanym nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Przekazanie w zarząd nieruchomości Zasobu następuje na czas oznaczony lub nieoznaczony, w drodze decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka (art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa – Dz. U. z 2018 r., poz. 91 – zwanej dalej: "ustawą o gospodarowaniu"). Jednostki przejmujące ponoszą z tytułu wykonywania zarządu nieruchomości opłaty roczne w zależności od sposobu wykorzystywania tych nieruchomości w wysokości określonej w art. 17b ust. 1 ww. ustawy (art. 35 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu). Opłaty za dany rok uiszcza się w terminie do 15 lutego następnego roku (art. 35 ust. 5 ustawy o gospodarowaniu). Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa decyzją z [...] lutego 2018 r. przekazał w trwały zarząd Nadleśnictwa [...] nieruchomość opisaną w stanie sprawy na czas nieoznaczony (art. 35 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu). Według punktu 3 decyzji nieruchomość została przekazana w trwały zarząd w celu rozbudowania przez Nadleśnictwo [...] zrealizowanego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 zadania pod nazwą: "[...]". Przekazanie nieruchomości umożliwi wykorzystanie w pełni zalet stawu położonego na przedmiotowej działce w projekcie pod nazwą: "[...]" współfinansowanego w ramach POIiŚ 2014-2020. Zgodnie z punktem 4 decyzji ustalono opłatę z tytułu wykonywania trwałego zarządu na nieruchomości na kwotę 3 687,40 zł (art. 35 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu) i zgodnie z punktem 5 decyzji stwierdzono, że opłatę za dany rok uiszcza się w terminie do 15 lutego następnego roku (art. 35 ust. 5 ustawy o gospodarowaniu). Mając za podstawę przedstawiony stan rzeczy, skarżący zakwestionował przedmiotową decyzję w zakresie punktu 4 i 5, a tym samym i decyzję organu odwoławczego. Skarżący uważa, że z tytułu przekazania ww. nieruchomości w trwały zarząd nie powinien ponosić opłaty i w zakresie jej ustalenia oraz sposobu jej uiszczenia decyzja powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Z kolei organ stanął na stanowisku, że względem skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek uprawniających do niepobierania opłaty z tytułu zarządu nieruchomością. W myśl art. 35 ustawy o gospodarowaniu: - ust. 3a – jednostki utrzymujące urządzenia melioracji wodnych ponoszą opłaty z tytułu wykonywania zarządu nieruchomościami rolnymi w części wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej; - ust. 6 - nie pobiera się opłat z tytułu zarządu nieruchomościami znajdującymi się pod drogami publicznymi i między wałami przeciwpowodziowymi a korytem rzeki, - ust. 6a - nie pobiera się opłat z tytułu zarządu nieruchomościami objętymi formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134, z późn. zm.), - ust. 7 - Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka może, na wniosek właściwego organu administracji rządowej, zwolnić od opłat z tytułu wykonywania zarządu jednostki wykorzystujące nieruchomości rolne dla celów ochrony przyrody, innych niż określone w ust. 6, oraz dla celów kultury fizycznej i wypoczynku, naukowo-badawczych, dydaktycznych i doświadczalnych. Mając za podstawę przedstawiony stan sprawy, materiał dowodowy zgromadzony w skardze, treść zaskarżonej decyzji, stanowisko skarżącego wyrażone w skardze oraz przytoczoną regulację prawną - Sąd w pełni podzielił ustalenia organu odwoławczego, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek dających uprawnienie do niepobierania ww. opłaty. Po pierwsze nieruchomość oddana w zarząd skarżącemu nie znajduje się pod drogą publiczną i między wałami przeciwpowodziowymi a korytem rzeki (art. 35 ust. 6 ustawy o gospodarowaniu). Położona jest poza głównymi zabudowaniami, na terenie kompleksu leśnego, według wypisu z ewidencji gruntów stanowi grunt pod stawem oraz grunt zadrzewiony i zakrzewiony na użytkach rolnych. Po drugie nieruchomość oddana w zarząd skarżącemu nie jest objęta formami ochrony przyrody, takimi jak: park narodowy (art. 35 ust. 6a ustawy o gospodarowaniu i art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody) czy rezerwat przyrody (art. 35 ust. 6a ustawy o zagospodarowaniu i art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody). Zaś wskazane zwolnienie ustawowe, wbrew wskazaniom organu i skargi, nie dotyczy nieruchomości objętych innymi formami ochrony przyrody, tj. nieruchomości położonych w obrębie parków krajobrazowych, obszarów chronionego krajobrazu, obszarów Natura 2000, pomników przyrody, stanowisk dokumentacyjnych, użytków ekologicznych, zespołów przyrodniczo-krajobrazowych, czy objętych ochroną gatunkową roślin, zwierząt i grzybów, czyli wyszczególnionymi w art. 6 ust. 1 pkt 3 – pkt 10 ustawy o ochronie przyrody. Po trzecie skarżący nie jest jednostką utrzymującą urządzenie melioracji wodnej na nieruchomości oddanej w zarząd niewykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 35 ust. 3a ustawy o gospodarowaniu). Z informacji Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, zawartej w piśmie z [...] maja 2018 r., wynika bowiem że działka nr [...] stanowi staw, ale niebędący w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez udzielającego przedmiotowej informacji. W tej ewidencji znajduje się wyłącznie R. R., który graniczy ze stawem i jedynie częściowo przepływa przez przedmiotową działkę. Po czwarte nieruchomość została przekazana skarżącej w trwały zarząd w związku z koniecznością realizowania projektu polegającego na przeciwdziałaniu skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich, zwiększenia retencji i utrzymania potoków oraz związanej z nimi infrastruktury w dobrym stanie. Umożliwi to wykorzystanie w pełni zalet stawu położonego na działce nr [...] w ramach realizacji projektu pod nazwą "[...]" 2014-2020. W świetle powyższego organ nie zanegował, że wykonywanie zarządu na nieruchomości ma na celu ochronę przyrody. Niemniej zasadnie stwierdził brak wniosku właściwego organu administracji rządowej warunkującego możność zwolnienia skarżącego od pobierania opłaty z tytułu wykonywania zarządu nad nieruchomością rolną wykorzystywaną dla celów ochrony przyrody, w tym także nieruchomością mogącą być objętą jedną z form ochrony przyrody wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 3 – pkt 10 ustawy o ochronie przyrody (art. 35 ust. 7 ustawy o gospodarowaniu). W świetle powyższego, wbrew twierdzeniom skargi, organ nie był uprawniony do zwolnienia skarżącego z opłaty, o której mowa w art. 35 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu. Innymi słowy, prawidłowo została ustalona opłata w wysokości 1 % wartości nieruchomości pobierana z tytułu wykonywania zarządu na nieruchomości należącej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Uznana przez Sąd prawidłowość stanowiska organu, świadczy o braku zasadności zarzutów postawionych w skardze i argumentacji na ich poparcie przytoczonej w uzasadnieniu skargi. W sprawie nie doszło do zarzucanych naruszeń przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszeń prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wobec wykazanej zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia skargi i na mocy art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.