IV SA/Wa 2705/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków D. F. i M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. F. i M. F. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na niszczenie siedliska i osobników roślin objętych ochroną gatunkową postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. D. F. i M. F. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonych na urzędowych formularzach oświadczeniach z dnia 26 maja 2017 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podali, że prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dwoma dorosłymi synami (P. F. i R. F.). Państwo F. są właścicielami gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodzą: nieruchomość rolna o powierzchni 8,79 ha (3,48 ha w dzierżawie), obora, budynek inwentarsko-składowy, trzy ciągniki Ursus (C-330, C-360 i C-385), przyczepa, a także inwentarz żywy: 18 sztuk bydła i 15 świń. W skład majątku Państwa F. wchodzą ponadto dom o powierzchni 171 m2 oraz samochód osobowy należący do P.F.. Skarżący oświadczyli, że otrzymywane przez nich dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych wynoszą 19.950,17 zł rocznie. M. F. otrzymuje ponadto wynagrodzenie za pracę w wysokości około 2.100 zł miesięcznie, zaś P. F. środki w wysokości 500-600 zł miesięcznie za wykonywanie prac dorywczych. Drugi syn skarżących zarejestrowany jest, jako osoba bezrobotna. Wnioskodawcy oświadczyli także, że posiadają oszczędności w wysokości 12.000 zł. Wskazali, że zobowiązania i wydatki wynoszą około 3.800 zł, przy czym latem ponoszą też koszty zakupu nawozów, oprysków, oleju napędowego, folii, koszenia itp. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy zaznaczyć, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że Państwo F. uzyskują zarówno dochód z gospodarstwa rolnego, jak wynagrodzenie za pracę. Jak wynika ze złożonych oświadczeń, należąca do nich nieruchomość rolna ma powierzchnię prawie 9 ha, a prowadzona działalność rolnicza obejmuje zarówno produkcję roślinną, jak i zwierzęcą. W grudniu ubiegłego roku skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 200 zł (karta nr 33 akt sprawy). Deklarowana przez nich kwota oszczędności (12.000 zł) wielokrotnie przekracza natomiast wysokość innych opłat sądowych, jak wpisy od zażaleń, opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek, czy wpis od skargi kasacyjnej. Pozwala także na poniesienie kosztów reprezentacji przez adwokata. Koszty sądowe należy zaś traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak koszty mieszkania, wyżywienia, czy ubrania. Posiadane przez wnioskodawców zasoby pieniężne, po zabezpieczeniu wydatków na konieczne utrzymanie, w pierwszej kolejności powinny więc zostać przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. Ponoszenie kosztów sądowych zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania strony. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych D. F. i M. F. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Osiągając dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni prawie 9 ha, w którym prowadzą zarówno produkcję roślinną, jak i zwierzęcą, a także dochód za wykonywaną pracę, Państwo F. mogą przeznaczyć posiadane oszczędności na koszty postępowania sądowego, a poniesienie tych kosztów nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania skarżących i ich dorosłych synów. W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.