IV SA/Wa 2708/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant st. spec. Iwona Kędzior, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2025 r. sprawy ze skargi J.I. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 sierpnia 2024 r. znak DOP-WOPPN.61.109.2024.ŁN w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na odstępstwo od zakazów obowiązujących w parkach narodowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz skarżącego J.I. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 28 sierpnia 2024 r., znak DOP-WOPPN.61.109.2024.ŁN Minister Klimatu i Środowiska (dalej organ, Minister) po rozpatrzeniu podania J. I. (dalej skarżący) z 19 marca 2024 r. w przedmiocie uchylenia niektórych zakazów obowiązujących w parkach narodowych umorzył wszczęte postępowanie w całości. Stan sprawy był następujący: 19 marca 2024 r. J. I. skierował do Ministra Klimatu i Środowiska podanie w przedmiocie uchylenia niektórych zakazów obowiązujących w [...] Parku Narodowym. Powodem udzielenia zezwolenia miało być wzniesienie nowego siedliska mieszkalnego na dz. ewid. nr [...] obr. ewid. K. jedn. ewid. L. - gmina wiejska. W ocenie skarżącego projektowana zabudowa wyczerpuje ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem będzie to zabudowa zagrodowa. Zaskarżoną decyzją z 28 sierpnia 2024 r., znak DOP-WOPPN.61.109.2024.ŁN Minister Klimatu i Środowiska umorzył wszczęte postępowanie w całości. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody w katalogu przesłanek dopuszczających udzielenie zezwolenia nie przewiduje celu wskazanego przez skarżącego, dopuszczając jedynie cele związane z potrzebą ochrony przyrody, wykonywaniem badań naukowych, celami edukacyjnymi, kulturowymi, turystycznymi, rekreacyjnymi lub sportowymi lub celami kultu religijnego. Przedmiot inwestycji nie mieści się w ustawowych ramach postępowania w przedmiocie udzielenia odstępstwa od zakazów, ani też nie jest realizacją kontynuowanego gospodarczego wykorzystania obszaru, którego społeczno- gospodarczym przeznaczeniem była realizacja funkcji przyrodniczych. Postępowanie okazało się zatem w całości bezprzedmiotowe, a posadowienie projektowanych budynków niedopuszczalne. Skoro wnioskowana inwestycja w ocenianym obszarze nie mieści się w kryteriach tak formalnych jak i materialnych wszczętego postępowania, jest niedopuszczalna z mocy prawa i jest to przesłanka nieusuwalna, to w ocenie organu postępowanie - jako w całości bezprzedmiotowe - należało umorzyć zgodnie z art. 105 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego. Skargę na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z 28 sierpnia 2024 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. I., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że plan zagospodarowania przestrzennego o obowiązujący na terenie położenia działki wskazuje na jej charakter rolno-mieszkaniowy. Dla wspomnianej działki Gmina L. wydała zgodę na wykonanie przyłącza wody, a [...] wydał pozwolenie na przyłącze energetyczne. Po zakupie przedmiotowej działki, skarżący przystąpił do jej zagospodarowania zgodnie z wymogami obowiązującymi w obszarach ochrony krajobrazowych w parkach narodowych tzn. - usunął gatunki obce dla tego obszaru ([...], [...]). W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267 t.j.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 t.j.) dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżoną decyzję należało uchylić, chociaż z innych przyczyn niż to wskazano w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z 28 sierpnia 2024 r., znak DOP-WOPPN.61.109.2024.ŁN, którą Minister Klimatu i Środowiska po rozpatrzeniu podania J. I. z 19 marca 2024 r. w przedmiocie uchylenia niektórych zakazów obowiązujących w parkach narodowych umorzył wszczęte postępowanie w całości. Sąd nie podzielił stanowiska organu, że objęta podaniem z 19 marca 2024r. inwestycja w ocenianym obszarze nie mieści się w kryteriach tak formalnych jak i materialnych wszczętego postępowania, a w konsekwencji niedopuszczalna z mocy prawa - co jest przesłanką nieusuwalną, sprawiającą, że postępowanie okazuje się w całości bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego - takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Sprawa zawisła przed organem administracji jest lub stała się bezprzedmiotowa jeżeli organ stwierdzi, że bądź brak przedmiotu sprawy administracyjnej tj. sprawy która ma, czy może być załatwiona w formie decyzji (rozstrzygnięcia) organu administracji (bezprzedmiotowość przedmiotowa), bądź podmiot który domaga się takiego rozstrzygnięcia nie może być adresatem decyzji czy innego rozstrzygnięcia organu administracji (bezprzedmiotowość podmiotowa) bądź nie istnieje norma prawna, która dany stan faktyczny nakazuje lub pozwala rozstrzygnąć w formie decyzji organu administracji. Reasumując, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Oznacza to, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne z uwagi na brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. Jak zasadnie wskazał zaś Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 1995 r. (sygn. akt III ARN 50/95; publ. OSNP 1996/11/150) ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105§1 k.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania strony – na co wskazuje organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia - nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. Oznacza to, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Innymi słowy, brak przedmiotu postępowania ma miejsce wówczas, gdy stan faktyczny nie podlega uregulowaniu przepisami administracyjnymi, które dawałyby organowi administracyjnemu kompetencję do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W kontrolowanej sprawie takie przepisy istnieją, zostały nawet przez organ przeanalizowane – co zakończyło się nieuprawnionym stwierdzeniem, że postępowanie jest bezprzedmiotowe bowiem żądania skarżącego nie mieszczą się w normie wskazanych jednostek redakcyjnych art. 15 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336, ze zm.). W tych okolicznościach organ – nie będąc związany podstawą prawną wskazaną przez skarżącego w podaniu – winien rozpoznać sprawę merytorycznie. W takiej sytuacji Sąd uznał, że w wyniku ustaleń poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego, organ nie był upoważniony do umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie miał na względzie stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu.