IV SA/Wa 2719/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-02
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Łukasz Krzycki, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie prawa do życia prywatnego lub rodzinnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, może stanowić samodzielną przesłankę negatywną dla wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, nawet jeśli cudzoziemiec przebywa na terytorium państwa nielegalnie?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że prawo do życia prywatnego i rodzinnego, chronione przez Konwencję Rzymską, nie gwarantuje prawa do przebywania na wybranym terytorium państwa, gdzie zamieszkują osoby bliskie, zwłaszcza w sytuacji nielegalnego pobytu. Ochrona ta nie jest bezwzględna i musi uwzględniać zasady bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, w tym reguły legalnego pobytu cudzoziemców.Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka innego kraju, przebywała w Polsce nielegalnie po wygaśnięciu wizy i odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu powrotu i zakazu wjazdu, utrzymując w mocy zobowiązanie do powrotu. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa do życia rodzinnego i prywatnego, naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego, załatwienia sprawy oraz zawieszenia postępowania. Wskazała na zły stan zdrowia męża i bliskie więzi rodzinne w Polsce. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. spec. Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. ze skargi S. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu oddala skargę
Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", uchylił orzeczenie Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z [...]sierpnia 2015 r. o zobowiązaniu cudzoziemki – p. S. M., obywatelki [...] - do powrotu i zakazie ponownego wjazdu, co do terminów wykonania i – w tej kwestii – określił je na nowo, zaś – w pozostałym zakresie – utrzymał je w mocy.
Orzeczenie wydano wobec wniesienia przez Cudzoziemkę odwołania, gdzie – gdy chodzi o jej sytuacje osobistą - podnoszono m.in.:
- syn Cudzoziemki "Pan G. M. oświadczył, że utrzymuje z rodzicami bliskie stosunki, a jego matka obecnie nie pracuje, podobnie jak ojciec, który po przebytej operacji nie może wykonywać żadnej pracy. Dodał też, że skarżąca nie posiada w [...]bliskiej rodziny i związku z czym chciałby, aby matka pozostała w Polsce, gdzie ma zapewnione godziwe warunki życia. Mąż skarżącej, G. M. , przesłuchiwany w charakterze świadka w dniu 19.05.2015 roku oświadczył, że oboje z żoną nie pracują, a ona sam nie może podejmować żadnej pracy fizycznej w związku z przebytą operacją. W.w. oświadczył również, że wraz z żoną jest zdany na pomoc finansową syna, który kupuje rodzicom jedzenie oraz pomaga w opłaceniu rachunków." ,
- "Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywają najbliżsi członkowie rodziny skarżącej, tj. mąż, syn i synowa. W [...] pani S. M. nie posiada bliskiej rodziny, nie ma też w kraju pochodzenia domu, ani zameldowania. Ponadto mąż cudzoziemki jest poważnie chory, w stopniu uniemożliwiającym mu nie tylko wykonywanie pracy zawodowej, ale także jakiekolwiek podróże. W.w. wymaga też opieki osób trzecich.".
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał m.in. następujące istotne okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy:
- Cudzoziemka przebywała w Polsce od 30 listopada 2010 r.; wjechała na jej terytorium na podstawie paszportu [...] jednokrotnej wizy Shengen, ważnej do 24 lutego 2011 r.,
- 10 stycznia 2011 r. Cudzoziemka wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; organ I. instancji odmówił udzielenia wnioskowanego zezwolenia, zaś - po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia - organ odwoławczy uchylił orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; Wojewoda [...] , po ponownej analizie materiału dowodowego, odmówił udzielenia zezwolenia; Strona powtórnie wniosła odwołanie a - po jego rozpatrzeniu - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] czerwca 2012 r. uchylił decyzję organu I. instancji i udzielił Cudzoziemce zezwolenia do 23 maja 2013 r.; 9 kwietnia 2013 r. Cudzoziemka wystąpiła z kolejnym wnioskiem o udzielnie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; ostateczne rozstrzygniecie w tej sprawie zostało wydane przez organ odwoławczy, który decyzją z [...] listopada 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu o odmowie udzielenia zezwolenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi na powyższe rozstrzygnięcie, oddalił ją; 28 października 2015 r. Cudzoziemka ponownie wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; jak wynika z zapisów w prowadzonym przez organ II. instancji zbiorze rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców na dzień orzekania w danej sprawie postępowanie jest w toku,
- 12 marca 2015 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej [...] skontrolowali legalność pobytu Cudzoziemki na terytorium Polski; stwierdzono, że przebywa bez ważnej wizy lub innego dokumentu, uprawniającego do wjazdu i pobytu; wobec tego została spełniona przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.) - jest uzasadnione wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu; tego samego dnia organ I. instancji wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie; przesłuchano Stronę do protokołu (12 marca 2015 r.); czynność odbywała się w języku polskim; Cudzoziemka zadeklarowała jego znajomość w mowie i piśmie; jednocześnie odstąpiła od przysługującego jej prawa do obecności tłumacza języka [...] ; zeznała między innymi, że przyjechała do Polski w 2010 roku, wraz z mężem, na zaproszenie syna, który wraz z małżonką - obywatelką polską - mieszka w miejscowości [...]; Cudzoziemka wyjaśniła ponadto, że - po uzyskaniu tytułu pobytowego - pracowała przez kilka miesięcy w domu swojej synowej jako pomoc domowa; później pozostawała na utrzymaniu męża, wykonującego pracę na rzecz ich syna zgodnie z posiadanym zezwoleniem; obecnie - ze względu na swój i męża stan zdrowia - pozostaje na utrzymaniu syna; zeznała również do protokołu, że nikt z członków jej najbliższej rodziny nie mieszka już w [...], nie posiada ona tam miejsca zamieszkania - należący do jej rodziców dom został sprzedany przez jej brata przed jego wyjazdem do Polski,
- organ I. instancji przesłuchał również męża i syna cudzoziemki; zeznania p. G. M. - męża cudzoziemki - złożone do protokołu 19 maja 2015 r. potwierdzają, że wraz z żoną przyjechali do Polski w 2010 roku w celu odwiedzin syna; obecnie przebywa w Polsce na postawie zezwolenia na pobyt i pracę, jednak - ze względu na przebytą operację - nie może wykonywać pracy fizycznej; dlatego jedynie pomaga synowi w prowadzeniu sklepu, a nie jak wcześniej wykonuje prace ogrodowe na posesji synowej; ponadto zeznał, że w lutym 2015 roku odwiedzał swojego ojca w [...] oraz przeszedł w kraju pochodzenia operację; jednocześnie zaprzeczył istnieniu jakiegokolwiek niebezpieczeństwa dla Cudzoziemki w kraju pochodzenia; syn cudzoziemki - p. G. M. - przebywający w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zeznał do protokołu 19 maja 2015 r., że pomaga finansowo rodzicom poprzez opłacanie rachunków, robienie zakupów; ze złożonych wyjaśnień wynika, że synowi Cudzoziemki zależy na pozostaniu rodziców w Polsce, gdyż mają oni zapewnione tutaj godne warunki życia, a ich sytuacja w [...] jest ciężka; ponadto - pytany o wykazanie powodu, dla którego jest przesłuchiwany - odpowiedział: "wiem, że jest to przesłuchanie w sprawie mojej mamy. Wiem, że mama stara się o zalegalizowanie pobytu w Polsce"; 10 czerwca 2015 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nadał synowi Cudzoziemki obywatelstwo polskie,
- zasadnym jest stwierdzenie, że Cudzoziemka przebywała na terytorium Polski bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim; tym samym zachodziła wobec niej przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach obligująca do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu,
- w sprawie nie zachodzą jednocześnie okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - kiedy decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie wydaje się,
- oceniając przesłankę dotyczącą prowadzenia życia prywatnego i rodzinnego, określoną w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, podkreślono, że co prawda Cudzoziemka, gospodarująca wspólnie z mężem, nie uzyskuje dochodu z pracy zarobkowej i pozostaje w zależności finansowej od swojego syna, jednak nie prowadzą oni z synem wspólnego gospodarstwa domowego; Cudzoziemka, wraz z mężem, zamieszkują w innym lokalu niż ich syn z żoną i są jedynie często odwiedzani przez dzieci, co jest naturalne i oczywiste w sytuacji dobrych i silnych więzi rodzinnych; nie przesądza jednak kwestii prowadzenia życia rodzinnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), zwana dalej "Konwencją Rzymską"; tym samym relacja Cudzoziemki z synem i jego rodziną nie stanowi przesłanki negatywnej w przedmiotowym postępowaniu,
- bezspornym jest fakt, że Cudzoziemka, pozostając w związku małżeńskim z p. G. M. (obywatel [...]), prowadzi wraz z nim życie rodzinne, podlegające ochronie; uwzględniając jednak zeznania Cudzoziemki oraz świadków, dotyczące niezdolności jej męża do wykonywania pracy ze względu na stan zdrowia - wobec złożenia przez niego kolejnego wniosku, udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wydaje się wątpliwym uzyskanie kolejnego zezwolenia, z uwagi na oczywistą sprzeczność; tym samym Cudzoziemka, po powrocie do kraju pochodzenia, będzie miała możliwość dalszego zamieszkiwania z mężem; ma on możliwość wyjazdu wraz z małżonką do [...] ; stąd wydanie przedmiotowej decyzji nie naruszy prawa Cudzoziemki do prowadzenia życia rodzinnego,
- jak wynika z powyżej opisanego stanu faktycznego, życie prywatne Cudzoziemki jest bardzo silnie związane z jej rodzinnym; dlatego wydanie przedmiotowej decyzji nie naruszy również jej prawa do prowadzenia życia prywatnego,
- podsumowując ocenę prowadzonego przez Cudzoziemkę życia prywatnego i rodzinnego na terytorium Polski, w rozumieniu art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, zaznaczono, że obecna sytuacja męża Cudzoziemki, związana z posiadaniem tytułu pobytowego w Polsce, nie stanowi przeszkody do wyjazdu wraz z małżonką do kraju pochodzenia, biorąc pod uwagę, że jej syn wspiera finansowo swoich rodziców, którzy z nim nie zamieszkują; z uwagi na powyższe, wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie naruszy art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach; Cudzoziemka ma bowiem możliwość wyjazdu do kraju pochodzenia wspólnie w mężem i tam prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego; natomiast syn cudzoziemki będzie miał nadal możliwość - jeśli taka będzie jego wola - przekazywać środki finansowe Cudzoziemce i jej mężowi po jej powrocie do kraju pochodzenia,
- istotnym w przedmiotowej sprawie jest też to, że Cudzoziemka przyjechała do Polski w celu odwiedzin członków rodziny; następnie - uzyskując tytuł pobytowy, uprawniający do podjęcia pracy na terytorium Polski - starała się poprawić swój status materialny; nie mniej jednak - po uzyskaniu odmownej decyzji w sprawie udzielenia kolejnego tytułu pobytowego - zdecydowała się na nielegalne pozostanie na terytorium Polski; nie podporządkowała się, obowiązującym przepisom prawa,
- odnosząc się do stanu zdrowia Cudzoziemki, która - jak zeznała podczas przesłuchania 12 marca 2015 r. - leczy się na chorobę wieńcową oraz podnoszonej kwestii, że w Polsce będzie miała zapewnioną lepszą opiekę wyjaśniono, że - co wynika z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC z 24 września 2015 r. - system opieki zdrowotnej w [...] zapewnia opiekę medyczną swoim obywatelom, a - w części przypadków - jest to opieka bezpłatna; ponadto uwzględniając fakt, że mąż Cudzoziemki, posiadając w Polsce tytuł pobytowy, zdecydował się na przejście operacji w kraju pochodzenia, należy wnioskować, że rodzina Cudzoziemki nie podważa jakości usług medycznych w ich ojczyźnie,
- odnosząc się do kwestii złożenia przez Cudzoziemkę wniosku o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wyjaśniono, że procedowanie oraz wydanie przez Wojewodę [...]rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie nie jest przesłanką do zawieszenia postępowania, toczącego się przed tutejszym organem,
- stwierdzenie, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach i nie zachodzą okoliczności z jej art. 303 ust. 1, obliguje organ rozpatrujący sprawę do utrzymania w mocy kwestionowanej decyzji; z uwagi na kategoryczne sformułowanie, użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 302 ust. 1 ("Decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy...") podjęcie danego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne; wobec powyższego, wynikająca z art. 7 K.p.a., zasada, że sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, uwzględniając słuszny interes strony, doznaje istotnego ograniczenia; jej zastosowanie nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego; zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego; w niniejszym postępowaniu natomiast o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego,
- dodatkowo - zgodnie z art. 320 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach - organ, który wydał decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, może na wniosek cofnąć w drodze decyzji zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, jeżeli cudzoziemiec wykaże, że zachodzi wobec niego któraś z okoliczności uwzględnionych w pkt 1-3 tego artykułu; Cudzoziemka (po spełnieniu określonych warunków) może wystąpić ze stosownym wnioskiem do Komendanta Placówki Straży Granicznej [...]; w przypadku uzyskania pozytywnej decyzji w sprawie cofnięcia zakazu ponownego wjazdu lub po upływie orzeczonego okresu zakazu ponownego wjazdu Cudzoziemka będzie miała możliwość ponownego legalnego wjazdu na terytorium Polski i ubiegania się o uzyskanie tytułu pobytowego, po spełnieniu określonych wymagań prawnych w zależności od rodzaju wnioskowanego tytułu pobytowego.
W skardze zarzucono naruszenie przepisów:
- art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez nieudzielenie zgody na pobyt humanitarny, pomimo istnienia przesłanek ustawowych do jej udzielenia
- art. 7 ustawy K.p.a., poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak również poprzez naruszenie słusznego interesu strony,
- art. 97 § 1 pkt 4. K.p.a., poprzez niezawieszenie postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W uzasadnieniu wskazano:
- Cudzoziemka zgłosiła się dobrowolnie do Placówki Straży Granicznej [...], gdzie w związku z nielegalnym pobytem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej została zatrzymana,
- zgodnie z art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach: "Cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 roku".
- na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywają wszyscy najbliżsi członkowie rodziny Cudzoziemki - mąż, syn i synowa; w [...]nie posiada bliskiej rodziny, nie ma też w kraju pochodzenia domu, ani zameldowania; ponadto jej mąż jest poważnie chory, w stopniu uniemożliwiającym mu nie tylko wykonywanie pracy zawodowej, ale także jakiekolwiek podróże - wymaga opieki osób trzecich; od momentu wydania decyzji w sprawie w sytuacji rodzinnej Cudzoziemki doszło do istotnej zmiany - ze względu na zły stan zdrowia męża prowadzi wraz z synem i synową wspólne gospodarstwo domowe,
- Cudzoziemka wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i sprawa oczekuje obecnie na rozpatrzenie; w związku z powyższym organ administracji winien był zawiesić toczące się postępowanie do czasu wydania decyzji przez organ I. instancji.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonym akcie.
W dodatkowym piśmie procesowym (k. 30-36) zarzucono nadto naruszenie:
- art. 156 §1 pkt. 3 K.p.a., poprzez uchylenie decyzji z 21 sierpnia 2015 r. (wobec oczywistej omyłki wskazano datę - 18 lipca 2016 r.) w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu i wydanie decyzji o określeniu terminu dobrowolnego powrotu do 30 dni od dnia doręczenia decyzji, podczas gdy organ powinien uchylić decyzję z [...] sierpnia 2015 r. w części dotyczącej zobowiązania do powrotu, co doprowadziło do wydania dwóch, wzajemnie się wykluczających, decyzji i jest rażącym naruszeniem prawa,
- art. 89 § 2 K.p.a., poprzez przeprowadzenie przesłuchania świadków bez przeprowadzenia rozprawy, podczas gdy organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, co jest rażącym naruszeniem prawa,
- art. 136 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie żadnego postępowania wyjaśniającego w sprawie i skopiowanie decyzji organu I. instancji; doprowadziło to do naruszenia art. 15 K.p.a.; organ odwoławczy powinien ponownie rozpatrzyć sprawę i uzupełnić postępowanie dowodowe,
- art. 7, 77 oraz 107 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dowolną interpretację materiału dowodowego w szczególności kwestii prowadzenia przez Cudzoziemkę życia prywatnego i rodzinnego na terenie Rzeczpospolitej Polskiej; organ powinien wyjaśnić wszystkie okoliczności i dokonać prawidłowej interpretacji materiału dowodowego, która niezbicie prowadzi do konkluzji, że Skarżąca prowadzi życie prywatne i rodzinne na terenie Rzeczpospolitej Polskiej,
- art. 303 ust. 1 pkt. 2, art. 327 i. 348 pkt. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 8 Konwencji Rzymskiej, poprzez nieudzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych - organ II. instancji powinien taką zgodę wydać,
- art. 35 § 3 w zw. z art. 36 K.p.a. przez to, że organy obu instancji, nie wskazując przyczyny zwłoki w załatwieniu sprawy, bezpodstawnie przedłużyły postępowanie, za każdym razem wskazując nowy termin załatwienia sprawy; nie były one zachowane; w konsekwencji ostateczna decyzja została wydana 18 lipca 2016 r., przy czym rozpoczęcie postępowania nastąpiło na początku roku 2015; miało to charakter rażącego naruszenia prawa.
W uzasadnieniu zarzutów wskazano m.in., że organ odwoławczy błędnie wskazał - jak w I. instancji - że p. G. M. jest mężem Cudzoziemki, gdy faktycznie są oni po rozwodzie od 2009 roku, na co przedłożono obecnie dowód w postaci odpis aktu rozwodu, wraz z przysięgłym tłumaczeniem. Organ II. instancji wielokrotnie powtarza w decyzji sformułowanie "mąż cudzoziemki". Powinien on też dokładniej zbadać okoliczność, powołaną przez Cudzoziemkę - życie rodzinne. W tym celu powinien przesłuchać, jako świadków: jej syna na okoliczność tworzenia życia rodzinnego ze Skarżącą, w tym również wykonywaniem przez nią osobistej opieki nad wnukiem - obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej; jej synową na okoliczność tworzenia życia rodzinnego ze Skarżącą, w tym również wykonywaniem przez nią osobistej opieki nad córką synowej - obywatelką Rzeczypospolitej Polskiej; drugiego syna - obywatela Rzeczypospolitej Polskiej, oraz drugą synową, obywatelkę Rzeczypospolitej Polskiej na okoliczność tworzenia życia rodzinnego z Cudzoziemką; oraz byłego męża Cudzoziemki. Ponadto należało przesłuchać Skarżącą na okoliczność tworzenia życia rodzinnego z wyżej wymienionymi, posiadania majątku w kraju pochodzenia ([...]) i realności zrealizowania postulatu organu I. instancji - aby opuściła terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
Trafne jest stanowisko organu, co do uwarunkowań faktycznych jak i prawnych sprawy. Jego ponowne przytaczanie nie byłoby zasadne, wobec uprzedniego zreferowania. Sąd przyjmuje je za własne.
Odnosząc sie do zarzutów skargi trzeba jedynie dodać, co następuje:
Nie były w istocie, w toku postępowania administracyjnego, sporne kluczowe okoliczności faktyczne sprawy.
Nielegalnie przebywająca na terytorium Polski Cudzoziemka - wraz z mężczyzną, którego określała mianem męża a obecnie wskazuje, że faktycznie był to jej były mąż - zamieszkiwała osobny lokal w stosunku do swojego syna oraz synowej, którzy w części łożyli na ich utrzymanie. Samo pozostawanie w bliskich relacjach emocjonalnych z dorosłymi dziećmi, gdy tworzą one osobną rodzinę, nie może stanowić samodzielnej przesłanki negatywnej dla wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu, gdy cudzoziemiec nie przebywa na danym terytorium legalnie. Nie sposób uznać, aby obowiązek ochrony życia rodzinnego bądź prywatnego oznaczał konieczność akceptacji miejsca wyboru zamieszkania cudzoziemca w kraju, gdzie przebywają osoby, z którymi pozostaje on bliskich relacjach emocjonalnych - z dorosłymi dziećmi bądź wnukami - w sytuacji, gdy nie spełnia on wymagań stawianych cudzoziemcom, gdy chodzi na przykład o zapewnienie stosownych środków utrzymania. Chybiony jest stanowisko, prezentowane przez Skarżącą, jakoby samo ustalenie okoliczności prowadzenia na terytorium danego kraju życia rodzinnego bądź prywatnego (zdaniem Cudzoziemki zostały to dowiedzione, czemu Sąd nie zaprzecza) wykluczało wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zakreślony Konwencją Rzymską obowiązek uwzględnienia ochrony życia rodzinnego i prywatnego nie może być rozumiany, jako gwarancja przebywania na wybranym terytorium Państwa, gdzie zamieszkują osoby bliskie. Wypada przy tym odnotować, że prawo przebywania wraz z osobami bliskimi - w tym utrzymywania więzi rodzinnych, do czego przyczynia się zamieszkania w tym samym kraju - jest w istocie gwarantowane poprzez możliwość legalizacji pobytu, gdy określone osoby, pozostające w stosownych więziach emocjonalnych, podejmą zobowiązanie łożenia na utrzymanie, niedysponujących wymaganymi stałymi dochodami, członków swoich rodzin. W takim przypadku możliwe jest uzyskanie stosownego zezwolenia. Chybiony jest wobec tego zarzut zarówno naruszenia stosownej normy Konwencji Rzymskiej jak i przepisu, zakreślającego negatywne przesłanki wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu (art. 348 pkt 2 w zw. z art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach).
W tym świetle nie mogą także odgrywać istotnego znaczenia, podniesione w dodatkowym piśmie procesowym, okoliczności związane z bliskimi relacjami z innymi dorosłymi dziećmi cudzoziemki, czy jej wnukami, stale zamieszkującymi w Polsce. Kwestie tych relacji nie były zresztą sygnalizowana przez Cudzoziemkę, jako dla niej istotne w toku postępowania administracyjnego, Nie sposób natomiast przyjąć aby rolą organu administracji było poszukiwanie z urzędu okoliczności, które mogłyby stanowić przeszkodę dla wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Okoliczności tego rodzaju winien przywołać sam zainteresowany. Rolą organu może być wyłącznie poinformowanie osób niezorientowanych, jakiego rodzaju uwarunkowania faktyczne mogą stanowić przeszkodę dla zobowiązania do powrotu. W rozpatrywanej sprawie nie sposób uznać, aby Skarżąca takimi informacjami nie dysponowała.
Przeszkoda dla zobowiązania do powrotu nie może być też brak własnego lokalu w kraju pochodzenia. Jak trafnie wskazał organ administracji, o ile Cudzoziemka korzysta obecnie z ekonomicznego wsparcia swojej rodziny, stan ten nie może być kwalifikowany jako warunkowany miejscem zamieszkania. Nie sposób uznać, aby samodzielną przesłanką negatywną dla zobowiązania do powrotu była okoliczność, że w kraju pochodzenia Cudzoziemka nie dysponuje wystarczającym źródłem dochodów, czy własnym lokalem. Nie mogła mieć tez znaczenia sygnalizowana kwestia braku możliwości transportu byłego męża cudzoziemki. Po pierwsze dlatego, że okoliczność ta nie, do której notabene nie odniósł się organ administracji nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Jest jednocześnie całkowicie niewiarygodna, w sytuacji gdy - do czasu wydania zaskarżonej decyzji - Cudzoziemka nie podnosiła, aby stan zdrowia jej byłego męża się pogorszył a równocześnie odbył on podróż do [...]i z powrotem celem odbycia tam operacji. W takiej sytuacji uchybienie przez organ administracji przepisom postępowania, poprzez nieodniesienie się do danej kwestii w treści uzasadnienia (wymagania z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 K.p.a.) nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Dodatkowo, gdyby nawet stan zdrowia byłego męża cudzoziemki uniemożliwiał mu - na dzień wydania zaskarżonej decyzji - podróż do [...], aby mogło być to przeszkoda do zobowiązania do powrotu wymagałoby ustalenia, czy więzi osobiste i emocjonalne pomiędzy byłymi małżonkami są na tyle szczególnego rodzaju, że ich ewentualna rozłąka byłaby zdarzeniem, które godziłoby w ochronę życia prywatnego, w granicach podlegających ochronie Konwencją Rzymską. Trzeba mieć bowiem na względzie, że daleko idąca ochrona więzi rodzinnych tj. życia rodzinnego (w prawodawstwie polskim, pozostających wyłącznie w związku z faktycznym pokrewieństwem bądź stosunkiem prawnym - małżeństwa lub przysposobienia), znajdująca także oparcie w zasadach rangi konstytucyjnej, nie dotyczy związków o charakterze nieformalnym, gdzie ochrona może dotyczyć więzi emocjonalnych jedynie w szczególnych przypadkach - wyłącznie w ramach ochrony życia prywatnego. Wymaga przy tym podkreślenia, że ochrona życia prywatnego, gwarantowana Konwencją Rzymską, także nie ma charakteru bezwzględnego i musi być zapewniona przy uwzględnieniu zasad bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Obejmują one odpowiednio reguły legalnego przebywania cudzoziemców na terytoriach państw obcych. Jedynie w szczególnych przypadkach, pomimo naruszenia reguł w danym zakresie, wobec wystąpienia szczególnych okoliczności, może być zasadne odstąpienie od zobowiązania do powrotu do kraju pochodzenia. Wobec tego dowolnym byłoby przyjęcie, jakoby pozostawanie w więziach emocjonalnego z inną osobą, przebywającą na terytorium państwa obcego(tu wobec wspólnego zamieszkiwania i opieki), mogło stanowić samo w sobie przeszkodę dla zobowiązania do powrotu, wobec reguły ochrony życia prywatnego. Przesłankę negatywną mogą stanowić wyłącznie więzi o szczególnym charakterze, wobec nadzwyczajnych uwarunkowań faktycznych.
Nietrafne są także pozostałe zarzuty, podniesione przez Stronę skarżącą, z następujących przyczyn:
- organ administracji nie był obowiązany do zawieszenia postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu, wobec toczącego się, a zainicjowanego przez Cudzoziemkę, postępowania o uzyskanie zezwolenia na zamieszkanie; wymaga podkreślenia, że Cudzoziemka wszczęła ponowną procedurę już w trakcie postępowania dotyczącego zobowiązania do powrotu, pomimo tego że uprzednio ostatecznymi decyzjami odmawiano jej takiej zgody; mając na uwadze że strony mają prawo w każdym czasie inicjować tego rodzaju postępowanie, nie sposób uznać, aby tego rodzaju okoliczność mogła stanowić przeszkodę do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu; takie rozumienie regulacji w ogóle niweczyłoby możliwość orzekania o zobowiązaniu do powrotu przy stosownej aktywności procesowej stron; nie naruszono więc art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.,
- nie ma znaczenie dla wyniku sprawy, podnoszona w skardze okoliczność, że Cudzoziemka sama zgłosiła się do stosownych organów celem zalegalizowanie swojego pobytu; prawodawca nie powiązał z tym żadnych następstw prawnych,
- nie może mieć znaczenia z perspektywy oceny legalności zaskarżonej decyzji, sygnalizowana w skardze, zmiana okoliczności faktycznych, która miała miejsce już po wydaniu zaskarżonego aktu - twierdzenie o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego przez Cudzoziemkę z jej synem i synową (wobec pogorszenia stanu byłego męża); wystąpienie nowych zdarzeń, które mogą być istotne dla treści obowiązków ukształtowanych ostateczną decyzją już po jej wydaniu może być wyłącznie podstawą wnioskowania o zmianę orzeczenia, na zasadzie art. 155 § 1 K.p.a.,
- w sprawie nie orzeczono ponownie w tym samym przedmiocie; z treści decyzji organu odwoławczego wynika jednoznacznie, że uchylono nią orzeczenia organu I. instancji wyłącznie w kwestii dotyczącej określenie terminu powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu oraz w tym zakresie orzeczono w sprawie; użycie w treści decyzji organu odwoławczego pojęcia "dobrowolny" pozostaje w związku z nomenklaturą, stosowaną w ustawie o cudzoziemcach; w jej świetle termin wyjazdu określa się wyłącznie w przypadku zobowiązania do tzw. dobrowolnego powrotu (art. 315 ust. 1 i 2 ustawa o cudzoziemcach); tak więc określony w decyzji organu I. instancji termin powrotu dotyczył właśnie powrotu dobrowolnego, w rozumieniu ustawy; użycie takiej nomenklatury przez prawodawcę nie oznacza, że orzeczenie o zobowiązaniu do powrotu dobrowolnego nie może być egzekwowane; skoro orzeczenie organu I. instancji dotyczyło w istocie powrotu określanego w ustawie mianem dobrowolnego i w danym m.in. zakresie zostało uchylone co do terminu, a orzeczono w tym przedmiocie ponownie, nie doszło do wydania równocześnie dwóch orzeczeń w tej samej kwestii (zarzut przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.),
- w sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w myśl art. 89 § 2 K.p.a.; w szczególności nie było konieczności konfrontowanie stanowisko stron; przy tym istotne faktyczne okoliczności sprawy nie były sporne; przedmiotem sporu była tylko ich ocena – czy wyczerpane są przesłanki, stanowiące przeszkodę dla zobowiązania do powrotu, wobec przesłanek humanitarnych; z tych samych powodów chybiony jest zarzut nieprzesłuchania świadków na okoliczności, przywołane w dodatkowym piśmie,
- wobec tego, że istotne okoliczności faktyczne sprawy nie były sporne oraz nie były kwestionowane w odwołaniu, nie było konieczne przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, w myśl art. 136 K.p.a.; naruszałoby to zasady ekonomii postępowania (art. 12 § 1 K.p.a.),
- nieterminowe załatwienie sprawy może być zwalczane wyłącznie poprzez zastosowanie właściwych środków prawnych - skarga na bezczynność bądź przewlekłość postępowania; kwestia ta wykracza poza granice niniejszej sprawy, gdzie przedmiotem oceny Sądu jest legalność samego orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu nie zaś czas procedowania w danym przedmiocie,
- nie może mieć znaczenie dla wyniku sprawy to, czy Cudzoziemka faktycznie w czasie orzekania w sprawie pozostawała w związku małżeńskim z osobą, z którą zamieszkiwała (przywoływany fakt rozwodu w 2009 roku); nie było to bowiem przesłanką wydania negatywnego dla Strony rozstrzygnięcia; jedynie na marginesie należy wskazać, że organy administracji opierały się w danym zakresie na informacjach przekazanych przez samą Cudzoziemka, które nawet w skardze określała danego mężczyzny mianem swojego męża; nie sposób przypisać organowi administracji winy o ile informacja ta nie była precyzyjna; ujawnienie tego rodzaju sytuacji (podawanie niedokładnych informacji o stanie cywilnym), mogłoby być jedynie przyczynkiem dla oceny wiarygodności innych twierdzeń Cudzoziemki, np. w kwestiach faktycznych - pozostawania w bliskich relacjach z rodzinami jej dzieci; w sytuacji gdy Cudzoziemce nie udzielono ochrony ze względów humanitarnych okoliczność przekazywania przez nią nieprecyzyjnych informacji w toku postępowania pozostaje bez znaczenia.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło