IV SA/Wa 272/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Wójt Gminy C. (dalej "Wójt", "organ I instancji"), na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania na wniosek H. M. (dalej "skarżąca") z dnia [...] września 2012 r. w sprawie nałożenia kary finansowej na U. i A. G. za usunięcie w 2003 r. trzech drzew w miejscowości A. W uzasadnieniu postanowienia Wójt podniósł, że w dniu [...] września 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącej o nałożenie kary finansowej na ww. za usunięcie 3 drzew w 2003 r. Tym samym skarżąca domaga się od Wójta wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu wymierzenia U. i A. G. administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie 3 drzew rosnących na działce w miejscowości A. Wójt, powołując się w tym zakresie na wyrok NSA z dnia 8 marca 2007 r. w sprawie II OSK 428/06 (Lex nr 325265) wskazał, że sprawa nie dotyczy interesu prawnego skarżącej, a więc nie może ona skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej wymierzenia kary obcej osobie. Jednocześnie wskazał, iż w tej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") orzekało dwukrotnie, wydając postanowienia z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] marca 2012 r. W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że U. i A. G. powinni ponieść odpowiedzialność prawną za samowolne usunięcie 3 drzew ze swojej działki nr [...] w A., do czego przyznał się A. G. w piśmie z dnia [...] października 2003 r., a Wójt, wiedząc o tym fakcie, przez 9 lat nie wykonał swoich obowiązków i do tej pory nie ukarał sprawców deliktu karą pieniężną adekwatną do wielkości wyciętych drzew. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. SKO, po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie w całości, podzielając argumentację przedstawioną przez organ I instancji. Po przedstawieniu wywodów teoretycznych odnośnie stosowania art. 61 a § 1 k.p.a., art. 28 k.p.a. oraz powołaniu się na wyrok NSA z dnia 8 marca 2007 r. w sprawie II OSK 428/06 Wójt uznał, że skarżącej nie przysługuje i nigdy nie będzie przysługiwać przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wycinkę drzew innej osobie. W skardze na postanowienie SKO, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nieprawidłowo ustalił w sprawie stan faktyczny, bowiem nie uwzględnił okoliczności, iż postanowienia SKO z dnia [...] października 2010 i [...] marca 2012 r., na które powołuje się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wójt, dotyczą odmiennych stanów faktycznych, aniżeli ten, który występuje w przedmiotowej sprawie. Zdaniem skarżącej oczywistym jest, że A. G., zawiadamiając Wójta o nielegalnej wycince drzew pismem z dnia [...] października 2003 r., dał temu organowi podstawę jako "strona" do wszczęcia z urzędu postępowania zmierzającego do nałożenia na niego kary finansowej. A. G. mógł wystąpić do Wójta o wydanie decyzji wyrażającej zgodę na wycinkę drzew, jednak tego nie uczynił, chociaż był wcześniej poinformowany o obowiązujących w tym zakresie przepisach. Skarżąca podniosła, że nie zależy jej na uznaniu za stronę postępowania, ani na jego wszczęciu na jej wniosek, ale na tym, aby Wójt wypełnił swój prawny obowiązek i wszczął z urzędu postępowanie wobec państwa G., zmierzające do nałożenia na nich kary finansowej za nielegalną wycinkę drzew, bo wymaga tego obowiązujące w tym zakresie prawo polskie. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie SKO do pouczenia Wójta, iż ma prawny obowiązek wszcząć z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnej wycinki drzew przez A. G. w 2003 r. Taki sam wniosek skarżąca zawarła w piśmie procesowym z dnia [...] września 2013 r. Pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu, w piśmie procesowym z dnia [...] września 2013 r. uzupełnił skargę, wskazując na okoliczności, iż: SKO nie odniosło się do faktu, że dostęp do ściętych przez A. G. pni drzew znajduje się od strony działki skarżącej, dlatego powinna ona mieć interes prawny w rozstrzygnięciu i występować w charakterze strony, bowiem przepisy ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wpływają na sytuację prawną skarżącej w zakresie prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podkreśliło dodatkowo, że postępowanie zakończone postanowieniem Wójta z dnia [...] października 2012 r. dotyczyło odmowy wszczęcia na wniosek skarżącej, który złożony został w piśmie z dnia [...] września 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm. zm., zwana dalej "p.p.s.a."). Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa sprawa dotyczy rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] września 2012 r. (data wpływu do organu [...] września 2012 r), w którym wyraźnie wnosiła o nałożenie kary finansowej na U. i A. G. za to, że w 2003 r., bez zgody w postaci decyzji administracyjnej Wójta C., wycięli 3 drzewa w A., czego dowodem jest pismo A. G. z dnia [...] października 2003 r., w którym potwierdził ten fakt: "na należącym do mnie terenie wycięto 1 brzozę i 2 wierzby". Z wniosku skarżącej wynika również, że ww. miał świadomość przepisów prawnych w tym zakresie, ponieważ zanim wyciął 3 drzewa, otrzymał z Urzędu Gminy (na jego wniosek) informację, jakie dokumenty należy złożyć, aby legalnie dokonać tej czynności. Zdaniem Sądu, organy administracji publicznej obu instancji słusznie odmówiły wszczęcia postępowania (na wniosek skarżącej) w sprawie wymierzenia decyzją administracyjną kary pieniężnej U. i A. G. za wycinkę drzew bez zezwolenia w 2003 r., ponieważ w tego rodzaju postępowaniu skarżąca nie ma interesu prawnego. Podstawę prawną wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia stanowi art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), z którego wynika, że podmiotem, na który może być nałożona przedmiotowa kara jest ten, kto może uzyskać zezwolenie na wycięcie drzew. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 8 marca 2007 r. w sprawie II OSK 428/06 (Lex nr 325265), podmiotem mającym interes prawny w sprawie wymierzenia kary pieniężnej decyzją administracyjną, a więc stroną postępowania, jest wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział tę karę. Nie może być uznany za stronę w postępowaniu prowadzonym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej inny podmiot, np. ten, na którego gruncie rosły drzewa lub który zawiadomił organ o wycięciu drzew i domaga się zastosowania kary wobec innego podmiotu. W związku z powyższym Wójt prawidłowo zastosował w tym wypadku art. 61 a § 1 k.p.a., wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej w sprawie nałożenia kary finansowej na A. i U. G. za usunięcie trzech drzew w 2003 r. w miejscowości A., ponieważ żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. W konsekwencji SKO, na skutek zażalenia skarżącej, prawidłowo zaakceptowało ocenę prawną organu I instancji. Analizując akta administracyjne przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że skarżąca, poczynając od maja 2008 r. (jej pismo z dnia [...] maja 2008 r. skierowane do Wójta), dążyła do wszczęcia przez organ I instancji postępowania administracyjnego w przedmiocie ukarania karą pieniężną małżonków G. za wycinkę 3 drzew na działce nr [...] w A. W tym zakresie SKO w W. dwukrotnie wypowiadało się w postanowieniach z dnia: [...] października 2010 r. i [...] marca 2012 r., uznając za nieuzasadnione wnoszone przez skarżącą zażalenia na niezałatwienie przez Wójta sprawy w terminie. Dodatkowo w postanowieniu z dnia [...] października 2010 r. SKO wyjaśniło skarżącej, że uprawnienie organu do wymierzenia z urzędu administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ustawy o ochronie przyrody nie oznacza, że organ ten miał obowiązek wszcząć postępowanie w tym zakresie i je prowadzić na skutek pism i żądań skarżącej. W takim wypadku art. 233 zdanie 2 k.p.a. nakłada na organ jedynie możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, a nie obowiązek takiego działania. Jednocześnie Kolegium pouczyło skarżącą o treści art. 227 k.p.a., zgodnie z którym każdemu, w każdym czasie, we wszystkich sprawach i w stosunku do wszystkich organów przysługuje prawo wniesienia skargi (do organów właściwych do ich rozpoznania – art. 228 k.p.a. w związku z art. 229 k.p.a.), której przedmiotem może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy administracji publicznej albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko uznając, że w przedmiotowej sprawie badał jedynie zgodność z prawem podjętych przez Wójta i SKO postanowień w zakresie zasadności odmowy wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie nałożenia na małżonków G. kary pieniężnej za wycięcie trzech drzew w 2003 r. w miejscowości A. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 punkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).