IV SA/Wa 2731/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (radcy prawnego) w sprawie ze skargi A. S. na pismo Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] stycznia 2002 r. [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej postanawia: - odmówić przyrzynania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. na pismo Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] stycznia 2002 r. [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko [...]. W dniu 15 lutego 2013 r. A. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Następnie, w dniu 8 marca 2013 r. skarżący przedłożył formularz PPF. A. S. oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jako jedyne źródło dochodu wskazał wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 1.602 zł brutto miesięcznie. Do pisma skarżący załączył kserokopię umowy o pracę z dnia 4 lutego 2013 r. na czas określony od 4 lutego 2013 r. do 31 maja 2013 r. na stanowisku pracownika administracyjno-biurowego w Urzędzie Miejskim w K. z wynagrodzeniem 1.335,00 zł miesięcznie, plus dodatek za wysługę lat w wysokości 20%. Wnioskodawca oświadczył zarazem, że utrzymuje się z zaciągniętego długu w wysokości 185.000 zł, stwierdził, że nie ma majątku pozwalającego na poniesienie kosztów postępowania i wskazał, że osiągane wynagrodzenie nie pozawala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarządzeniem z dnia 18 marca 2013 r. wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest: 1. do nadesłana kopii dokumentu (np. umowy kredytu, zaświadczenia banku) potwierdzającego powstanie zobowiązania, z którego dług w wysokości 185.000 zł, jest źródłem utrzymania skarżącego, a także oświadczenia, czy skarżący aktualnie posiada środki pieniężne pochodzące z tego zobowiązania, 2. do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3. do złożenia oświadczenia, czy wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak, to należało nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę), 4. do złożenia oświadczenia o wysokości stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości - np. kosztów związanych z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (czynszu najmu, opłat za energię elektryczną, gaz), 5. do złożenia zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (miasta). W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 18 marca 2013 r., A. S. oświadczył, że nie prowadzi rachunku bankowego. Podał, że nie dokonuje dokładnych szacunków niezbędnego utrzymania, ale wyjaśnił, że posiadane środki pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie jego niezbędnych potrzeb. Ustosunkowując się do wezwania w zakresie obejmującym udokumentowanie powstania zobowiązania, z którego dług w wysokości 185.000 zł stanowić ma źródło utrzymania A. S., skarżący oświadczył, że nie posiada dokumentów potwierdzających powstanie tego zadłużenia oraz wyjaśnił, że nie dysponuje już pochodzącymi z tego źródła środkami finansowymi. Do pisma skarżący dołączył kserokopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r. o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi (A. S.) w wysokości 298,88 zł i zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzono, co następuje: Podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również, jako p.p.s.a., jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadnionych uwzględnienie złożonego żądania. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 p.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie. Przepis ten stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na uwadze powyższe, podkreślić trzeba, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powinien zatem przekonać Sąd (referendarza rozpoznającego jego wniosek o przyznanie prawa pomocy), że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy procesowej). Pamiętać też należy, że do kręgu osób, do których skierowana jest omawiana instytucja można zaliczyć przede wszystkim osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki, którymi dysponują, są rzeczywiście bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również ogólny stan majątkowy strony. W ocenie referendarza sądowego A. S. nie wykazał ze zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Co więcej, wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej nie zostało przez skarżącego właściwie wykonane. Tymczasem, żądane dokumenty i oświadczenia miały służyć Sądowi (referendarzowi) do ustalenia rzeczywistych źródeł jego utrzymania oraz ich wielkości oraz określeniu relacji tej wielkości do wielkości koniecznych wydatków w gospodarstwie domowym. Skarżący oświadczył, co prawda, że nie posiada rachunku bankowego, ale nie nadesłał dokumentów potwierdzających istnienie długu oraz uprawdopodabniających jego twierdzenia o postępowaniu egzekucyjnym, nie złożył oświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Nie wyjaśnił też, dlaczego nie jest w stanie ich przedstawić, a większą część odpowiedzi na wezwanie poświecił na wywody pozaprawne, nielicujące z powagą sądu inwektywy pod adresem pracowników i sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W konsekwencji, odstępując od należytego wykonania zarządzenia z dnia 18 marca 2013 r. a także przedstawiając nieaktualny dokument dotyczący prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wnioskodawca uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić w tym miejscu należy, że podstawy prawne i faktyczne nałożonych na skarżącego w wezwaniu obowiązków nie mogą być przez niego kwestionowane. Wyjaśnieniu rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy ma służyć powołana wyżej regulacja art. 255 p.p.s.a. Natomiast dokumenty źródłowe, o które został wezwany J. S. wymieniają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).. Odnosząc się do podnoszonej w piśmie z dnia 5 kwietnia 2013 r. kwestii przyznania skarżącemu prawa pomocy w wymienionych przez niego sprawach, należy wskazać, że postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, wydane w przeszłości w innych sprawach skarżącego, nie determinują rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a poczynione w nich ustalenia nie mogą być podstawą dokonywanej w tej sprawie oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Należy przypomnieć, że podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności służyło wezwanie z dnia 18 marca 2013 r. - niewykonane przez skarżącego. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza, więc że ustalono, że wykazane przez wnioskodawcę stan majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych, niejasnych i przeczących sobie informacji.