IV SA/Wa 274/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. W., E. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] kwietnia 1993 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskiem z dnia 11 maja 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), E. S. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie wszczętej wniesioną przez niego skargą o wznowienie postępowania w sprawie II SA 1395/93 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. W zawartym we wniosku oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że jest osobą samotną i osiąga dochody z tytułu prowadzenie gospodarstwa rolnego – ok. 700-800 zł oraz z renty w wysokości ok. 300 zł, przy czym dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego (sprzedaż mleka) podlegają zajęciu komorniczemu. Na tą okoliczność skarżący przedstawił faktury VAT z lutego, marca i kwietnia 2009 r. za sprzedaż mleka (k. 30-32) oraz odpisy zawiadomień komornika sądowego o zajęciu rachunku bankowego oraz zakazie wypłat oraz o zajęciu wierzytelności (k. 33-37). Wnioskodawca oświadczył ponadto, że poza domem z 1908 r. o pow. 60 m2 i 17. hektarami gruntów rolniczych nie posiada innego majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że w roku 2008 nastąpił wzrost cen środków do produkcji rolnej (olej napędowy, produkty ropopochodne, nawozy, środki ochrony roślin, pasze), a zarazem spadek cen produktów rolnych. Skarżący na mocy orzeczenia komisji lekarskiej KRUS-u (Wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] 12.2008 r. – k. 38) został zaś uznany za czasowo (tj. do grudnia 2009 r.) niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, w związku z czym musiał ograniczyć produkcję. Powyższe okoliczności spowodowały konieczność zatrudnienia pracowników rolnych do wykonywania najcięższych prac w gospodarstwie, a w konsekwencji, zdaniem wnioskodawcy, przyczyniły się do tego, że prowadzona przez niego działalność rolnicza jest coraz mniej dochodowa. Wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, powzięte po analizie wniosku o prawo pomocy i akt sprawy, uzasadniały wezwanie stronę, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., do uzupełnienia wniosku w wyznaczonym, 7-dniowym terminie poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących kondycji finansowej skarżącego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, że w momencie składania wniosku o prawo pomocy jedynym jego stałym dochodem była renta, natomiast w skali roku osiąga on również dochód z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych oraz ze sprzedaży zboża i ziemniaków. Wnioskodawca przyznał, że na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (k. 59) otrzymał płatności na rok 2008 w wysokości 15071 zł. Wnioskodawca podał również, że szacunkowy dochód osiągany przez niego z gospodarstwa rolnego wynosi ok. 4000 zł. Ustosunkowując się do wezwania w zakresie, w jakim dotyczyło ono przedstawienia dokumentów poświadczających wysokość wydatków ponoszonych przez stronę na remont maszyn rolniczych, na którą to okoliczność skarżący powoływał się w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca wskazał, że nie zachował paragonów za zakup części wymiennych do maszyn, a także że nie posiada faktur za usługi naprawcze, bowiem dokonanie wszelkich napraw i przeprowadzenie remontów, ze względu na niższe koszty, zleca osobom nie prowadzącym działalności gospodarczej w tym zakresie. Skarżący potwierdził ponadto, że w dalszym ciągu wszystkie jego należności z tytułu sprzedaży mleka zajmuje komornik. Miesięczne wydatki ponoszone na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżący oszacował na ok. 600 zł (energia – ok. 120 zł, telefon – 100-150 zł, woda 30-40 zł) i udokumentował załączając stosowne faktury VAT. Podniósł również, że zalega z opłatą dla Gminnej Spółki Wodnej na kwotę ok. 3000 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1, art. 245 §§ 1-3 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika procesowego, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z dyspozycji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika zaś, że warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w takim zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy uzasadnia odmowę przyznania stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z dokumentów załączonych do wniosku (zestawienie operacji na rachunku bankowym skarżącego za okres od 1 kwietnia 2009 r. do 29 czerwca 2009 r., decyzja z [...] marca 2009 r. o ustaleniu renty) wynika, że skarżący utrzymuje się ze świadczenia emerytalno-rentowego w wysokości 306 zł miesięcznie (netto), a także z prowadzonej działalności rolniczej. Należy przy tym zauważyć, że choć dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę ze sprzedaży mleka podlega zajęciu w trybie egzekucji komorniczej, to historia operacji dokonywanych na rachunku bankowym strony wskazuje na przypływ środków finansowych także z innych źródeł – 4 kwietnia 2009 r. na konto skarżącego wpłynęła kwota 592 zł od Agencji Rynku Rolnego, zaś w maju kwota 1136 zł z tytułu podatku akcyzowego. Powyższe świadczy o tym, że w momencie wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego skarżący posiadał środki wystarczające na uiszczenie wymaganych opłat sądowych. Prowadzenie gospodarstwa rolnego niewątpliwie wiąże się z nakładami finansowymi, co nie zmienia faktu, że takie gospodarstwo przynosi także dochody, co potwierdza sam skarżący wyjaśniając w piśmie wniesionym w dniu 1 lipca 2009 r. (k. 51), że czerpie dodatkowe zyski nie tylko ze sprzedaży mleka, ale także innych produktów rolnych (zboże, ziemniaki). Okoliczność, że skarżący został uznany za częściowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, co sprawia, że nie może on prowadzić szerszej działalności rolniczej, nie może zaś mieć znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, skoro posiadany przez niego znaczny majątek, tj. grunty rolne o powierzchni ok. 20 ha (powierzchnia przeliczeniowa- 13,18 ha, zgodnie z zaświadczeniem Wójta Gminy K. z [...] lipca 2009 r.) może być wykorzystywany w sposób przynoszący skarżącemu dochód (sprzedaż, dzierżawa). Ponadto zasadniczą, bezsporną okolicznością przemawiającą za odmową uwzględnienia wniosku o prawo pomocy jest wysokość przyznanej skarżącemu na mocy decyzji z [...] grudnia 2008 r. płatności na rok 2008. Mając na uwadze, że koszty bieżącego prowadzenia gospodarstwa domowego skarżący oszacował na ok. 600 zł miesięcznie, otrzymana kwota - 15071 zł – jest na tyle znacząca, że umożliwia bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym na poniesienie kosztów opłat sądowych, jak również kosztów działania w sprawie pełnomocnika z wyboru, jeśli skarżący uzna pomoc profesjonalnego pełnomocnika za niezbędną. Powyższe sprawia, iż nie można w sposób uprawniony przyjąć, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy - rozważana pod kątem obowiązku poniesienia kosztów postępowania w sprawie skargi o wznowienie postępowania - jest tego rodzaju, że skarżący nie jest stanie ponieść tych kosztów. Należy zauważyć, że ustanowienie zastępstwa procesowego, o co oprócz zwolnienia od kosztów sądowych wnosi w niniejszej sprawie skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, iż wnioskodawca, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie we własnym zakresie opłacić kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy oznacza bowiem przerzucenie kosztów postępowania sądowego na innych obywateli, także tych, którzy są gorzej usytuowani od wnioskodawcy - z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywane są wydatki budżetowe. Wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie obciąża jedynie osób posiadających nadwyżkę wydatków względem dochodów, ale dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek dochody i majątek. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.