IV SA/Wa 2750/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców / dalej także określany jako "Szef UdSC"/ z dnia [...] września 2013r. Nr [...] na podstawie którego ww. organ powołując w podstawie prawnej art.33 ust.4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej / Dz U z 2012 poz.680/ oraz art.59§2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego / Dz U z 2000r. nr 98 , poz.1071 ze zm., dalej określany jako "kpa"/, po rozpatrzeniu wniosku A. D. obywatelki [...] narodowości [...] złożonego w dniu [...] września 2013r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...].08.2013r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Szefa USC nr [...] z dnia [...].06.2012r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany – postanowił o nie uwzględnieniu wniosku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ tj. Szef UdSC wskazał, że obywatelska [...] A. D. złożyła w dniu 5.08.2013r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Szefa UdSC z dnia [...].06.2012r. nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydalenia z terytorium RP wobec twierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Jednocześnie decyzją z dnia [...].08.2013r. nr [...] Szef UdSC odmówił ww. wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP. Przedmiotowa decyzja została doręczona cudzoziemce w dniu 22.08.2013r., co została potwierdzone przez ww. stosownym pokwitowaniem. W dniu 5.09.2013r. A. D. złożyła do Szefa UdSC wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP. W uzasadnieniu wymieniona wskazała, że nie zrozumiała pouczenia i dlatego nie wniosła w ustawowym terminie 5 dni od dnia doręczenia decyzji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odmawiając uwzględniania wniosku wskazał, że strona nie spełniła przesłanek określonych w art.58§1 i §2 kpa. Podniósł, że okoliczności przedstawione przez stronę nie dały podstaw do uznania, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. W ocenie organu wskazywany przez cudzoziemkę powód opóźnienia tj. nieznajomość języka polskiego, nie może być usprawiedliwieniem. Za takim twierdzeniem, w ocenie Szefa UdSC, przemawia fakt, że cudzoziemka miała świadomość treści decyzji i wiedziała o przysługującym jej prawie odwołania. Fakt, że ww. nie była w stanie zapamiętać wszystkich szczegółów odnośnie procedury odwoławczej nie może zostać uznany za przeszkodę nie do przezwyciężenia, "szczególnie w przypadku gdy ww. mieszkała w [...], gdzie z pewnością większość sąsiadów w razie pytań z pewnością udzieliłaby jej skutecznej informacji na temat trybu składania odwołania." Dodatkowo organ wskazał, że ww. składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy została pouczona o trybie i zasadach postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy w RP oraz przysługujących jej prawach i obowiązkach w zrozumiałym dla niej języku [...]. Ponadto cudzoziemka została poinformowana o przysługującej jej możliwości korzystania z porad i pomocy prawnej pełnomocników, jednocześnie otrzymując adresy i telefony placówek prowadzących taka działalność. Ponadto organ podniósł, że w przedmiotowym postępowaniu nie ma zastosowania art.50 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, gdyż przedmiotem postępowania nie była decyzja merytoryczna odnosząca się do nadania statusu uchodźcy a jedynie postanowienie wpadkowe o odmowie przywrócenia terminu. Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem, skargę od niego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła obywatelka [...] A. D.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1/ art. 58§1 i §2 kpa poprzez niezasadną odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ze względu na stwierdzenie winy w jego niedochowaniu po stronie skarżącej podczas gdy niedochowanie terminu do złożenia wniosku nastąpiło z winy organu, który nie pouczył strony w sposób zrozumiały / w zrozumiałym dla skarżącej języku [...] o możliwości, sposobie i terminie wniesienia ww. wniosku 2/ art.50 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez brak pouczenia w sposób zrozumiały dla strony / w języku [...] / o możliwości, sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego od decyzji Szefa UdSC o odmowie wstrzymania decyzji o wydaleniu z terytorium RP Mając na względzie powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że nie jest obywatelką polską i sposób prowadzenia procedury administracyjnej w tym kraju jest dla niej rzeczą nową. Mając to na uwadze, a w szczególności obowiązki wynikające dla organów z art.9 kpa, Szef UdSC powinien ze szczególną starannością dochować ciążących na nim obowiązków. Wobec powyższego nie jest zasadne twierdzenie organu jakoby to, że skarżąca nie zapamiętała wszystkich szczegółów procedury odwoławczej nie było przeszkodą do przezwyciężenia, gdyż oczywistym jest, że nie mogła spełnić w terminie obowiązków, których nie była świadoma. Na poparcie swych twierdzeń przytoczyła orzecznictwo sądowe. Ponadto wyeksponowała, że pełnomocnik skarżącej ustanowiony w dniu 29 sierpnia 2013r. dochował określonego w art.58 kpa 7-dniowego terminu do wniesienia środka odwoławczego od daty ustania przyczyny niedochowania terminu, tj. w ciągu 7 dni od dnia kiedy dowiedział się o treści decyzji tj. w dniu 5 września 2013r. wniósł o przywrócenie terminu jednocześnie dokonując czynności do której terminu nie dochowano. W odpowiedzi na skargę Szef UdSC wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. W tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd w przedmiotowej sprawie uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Szef UdSC naruszył przepisy art.58§1 i §2 kpa w związku z art.50 ww. ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Zgodnie z art. 50 powołanej ustawy, organ wydający decyzję w postępowaniu w sprawie nadania statusu uchodźcy informuje wnioskodawcę na piśmie, w języku dla niego zrozumiałym, o wyniku tego postępowania oraz trybie i terminie wniesienia środków zaskarżenia. Z treści art. 33 ust. 4 powołanej ustawy wynika, iż złożenie przez cudzoziemca kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie powoduje wstrzymania z mocy prawa wykonania decyzji o wydaleniu (w tym przypadku wyłączono zastosowanie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy). W takim przypadku Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Decyzja w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, o której mowa w art. 33 ust. 4 powołanej ustawy jest więc jedną z decyzji, które mogą być wydane przez organ "w postępowaniu w sprawie nadania statusu uchodźcy". Z treści art. 50 ustawy wynika, że organ ma obowiązek poinformować wnioskodawcę w języku dla niego zrozumiałym "o wyniku tego postępowania", przez co należy rozumieć przede wszystkim wynik postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy. Wykładnia systemowa oraz celowościowa tego przepisu przemawia jednak za jego rozszerzonym stosowaniem również do decyzji kończących postępowanie wpadkowe w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694 ze zm.) również przewiduje obowiązek organu prowadzącego postępowanie m. in. w sprawach o wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pouczenia cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach. Brak jest zatem uzasadnienia dla wyłączenia uprawnienia cudzoziemca do otrzymania w języku dla niego zrozumiałym informacji o treści decyzji Szefa Urzędu rozstrzygającej kwestię wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, jak również informacji o trybie i terminie wniesienia przysługujących mu środków zaskarżenia od takiej decyzji. Skutkiem przyjęcia zawężającej literalnej wykładni art. 50 powołanej ustawy byłoby ograniczenie cudzoziemcom gwarantowanego im w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu w zakresie kontroli decyzji rozstrzygających kwestie wpadkowe, wydanych w toku postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy, a ich uprawnienia określone w ustawie o cudzoziemcach i ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony byłyby w tym zakresie iluzoryczne./ vide postanowienia NSA z dnia 18.01.2011r. sygn. akt II OSK 2500/10, LEX 953056 /. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w całości podziela powyższą ocenę. Należy stwierdzić ponadto, że skarżąca, wbrew twierdzeniom organu, spełniła warunki do przywrócenia terminu o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu art.58 kpa, tj. wykazała brak winy w związku z brakiem biegłej znajomości języka polskiego i pełnego rozeznania w procedurach dotyczących uchodźców, sam wniosek o przywrócenie terminu wraz z dopełnieniem czynności dla dokonania której termin był ustanowiony został złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia, w sprawie rozumiany od daty ustanowienia przez skarżącą pełnomocnika i złożenia przez niego wniosków. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.145§1 pkt.1 lit."c" p.p.s.a orzekł jak w pkt.1 wyroku. Orzeczenie o kosztach ma uzasadnienie w przepisie art.200, art.205§2 p.p.s.a w zw. z §14 ust.2 pkt.1 lit."c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu / Dz u nr 163 poz.1349 ze zm./ - pkt.2 wyroku. Organ będzie zobowiązany w dalszym postępowaniu do przywrócenia skarżącej terminu i merytorycznego rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odmowy wstrzymania decyzji o wydaleniu skarżącej z terytorium RP.