IV SA/Wa 2751/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-27
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Katarzyna Golat, Anna Sękowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie ponownego wjazdu może zostać wydana, jeśli uchylono analogiczną decyzję wobec jego żony i małoletnich dzieci, a dalsze postępowanie może naruszyć prawo do życia rodzinnego lub prawa dziecka?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że wcześniejsze uchylenie przez WSA decyzji wobec żony i małoletnich dzieci skarżącego, a także brak pełnego zebrania materiału dowodowego w zakresie wpływu zobowiązania do powrotu na prawa dziecka, przemawiają za naruszeniem prawa do życia rodzinnego i praw dziecka. Niewłaściwe postępowanie dowodowe organów uniemożliwiło prawidłowe rozpatrzenie wniosku o pobyt ze względów humanitarnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca (S. U.) do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP. Organ I instancji wydał decyzję o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu na 2 lata. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy, odmawiając udzielenia ochrony uzupełniającej, statusu uchodźcy oraz zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub tolerowanych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym brak należytego zebrania materiału dowodowego dotyczącego praw jego małoletnich dzieci.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Ziółkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. U. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...], Komendant Placówki Straży Granicznej w B. (dalej jako Komendant / organ I instancji) orzekł o:
1. zobowiązaniu S. U. (dalej jako cudzoziemiec/skarżący) do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji,
2. zakazie ponownego wjazdu na:
- terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat od dnia wykonania tej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w tej decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji,
- terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania tej decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w niniejszej decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.
Odwołanie od tej decyzji wniósł S. U..
Decyzją dnia z [...] lipca 2018r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej jako Szef Urzędu, organ II instancji/odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. poz. 1257 z późn. zm.- dalej jako K.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdzono, że w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c., bowiem skarżący pomimo wydania decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. orzekającej o odmowie nadania mu statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany, stosownie do art. 299 ust. 6 pkt 2 u.o.c. nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu ww. rozstrzygnięcia. Jednocześnie Szef Urzędu zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 u.o.c. Wskazano, że brak jest podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia skarżący będzie narażony na zagrożenia wymienione w tych przepisach. Organy administracji publicznej odmówiły bowiem nadania skarżącemu jak i jego żonie oraz małoletnim dzieciom statusu uchodźcy, odmówiły udzielenia ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu w/w. decyzji podniesiono, że zarówno skarżący jak i jego żona nie wykazali uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, czy też ryzyka doznania poważnej krzywdy w wyniku stosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby władze państwowe kraju pochodzenia ani też inne podmioty, określone w art. 16 ust 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podejmowały wobec cudzoziemca działania krzywdzące na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Zeznania skarżącego oraz jego małżonki dotyczące powodów opuszczenia kraju pochodzenia zostały określone jako niespójne i niewiarygodne. Szef Urzędu zaznaczył, że skarżący nie przedstawił również żadnego materiału dowodowego mogącego poświadczyć pozaprawne działania organów [...]. Organ odwoławczy odniósł się również do aktualnej sytuacji politycznej, bezpieczeństwa i przestrzegania praw człowieka w Republice [...]. Uznano, że sytuacja ta jest na tyle stabilna, że nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw cudzoziemca bądź członków jego rodziny. W ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do uznania, że spełnia on przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podst. art. 348 ust. 1 u.o.c.
W kontekście prawa cudzoziemca do ochrony życia rodzinnego, o którym mowa w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284), dalej jako Konwencja, Szef Urzędu zauważył, iż żaden z przepisów ww. aktu prawnego nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru kraju, w którym chcieliby zamieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie w tym kraju rodziny. Powyższe przepisy nie gwarantują prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym i nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemca konieczności legalizowania jego pobytu w formie przez niego wybranej, na wybranej przez cudzoziemca podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie ETPCz prezentowany jest pogląd, że naruszenia przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego cudzoziemca i ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego. Szef Urzędu powołując się na orzecznictwo ETPCz wskazał, że przyznanie organom władzy możliwości reakcji w postaci wydalenia (aktualnie zobowiązanie do powrotu) obywatela państwa trzeciego stanowi ważny środek ogólnej prewencji w odniesieniu do poważnych lub powtarzających się naruszeń prawa imigracyjnego. Należy uznać, iż system wykonywania krajowego prawa imigracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. To czy ostatecznie wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji zależeć może ostatecznie od tego, czy podjęta przez władze krajowe ingerencja pozostaje w należytej proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, czyli, czy ingerencja ta jest konieczna w demokratycznym społeczeństwie. Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemki do życia rodzinnego, czy prywatnego organ wskazał, że należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 2 lata. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych uwzględnioną w art. 348 pkt 2 u.o.c. wskazano, iż w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady odpowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania cudzoziemca do powrotu więzy rodzinne pomiędzy nim, a jego żoną oraz ich małoletnimi dziećmi zostaną zerwane lub istotnie ograniczone. Zaznaczono, że wobec małżonki skarżącego i ich małoletnich dzieci została również wydana decyzja zobowiązująca do powrotu oraz stwierdzająca zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tak więc zobowiązanie do powrotu skarżącego nie naruszy prawa do życia rodzinnego, o którym mowa w Konwencji, ani też praw dziecka, określonych w Konwencji o Prawach Dziecka.
W ocenie organu II instancji, całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Przesłanka dotycząca naruszenia prawa do życia prywatnego w związku z zobowiązaniem do powrotu wiąże się przede wszystkim z kwestią długości, zwykle legalnego, pobytu w kraju goszczącym i związanej z tym relatywnie silnej integracji z tym krajem przy często występującej nieznajomości kraju ojczystego i jego języka oraz istniejącymi obiektywnymi trudnościami w przeniesieniu centrum życiowego do kraju pochodzenia. W ocenie organu II instancji, cudzoziemiec nie zasymilował się ze społeczeństwem państwa goszczącego w stopniu uzasadniającym odstąpienie od zobowiązania go do powrotu. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe cudzoziemca zostało przeniesione do Polski oraz, że jego powrót do kraju pochodzenia w drastyczny sposób pogorszy jego sytuację osobistą.
Odnosząc się natomiast do treści art. 348 pkt 3 u.o.c., który stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, Szef Urzędu stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie takie zagrożenia nie występują. Zdaniem organu II instancji fakt udanej aklimatyzacji małoletnich dzieci w szkole, potwierdzony pozytywnymi opiniami dyrektora szkoły oraz wychowawców oraz bardzo dobra współpraca rodziców z pracownikami szkoły i chęć uczestniczenia w życiu szkoły nie uzasadnia jednakże twierdzenia, że zobowiązanie cudzoziemca wraz z rodziną do powrotu do kraju pochodzenia będzie naruszał Konwencję o prawach dziecka. Organ odwoławczy podniósł, że art. 3 Konwencji o prawach dziecka, jak również pozostałe przepisy Konwencji nie gwarantują dzieciom bezwarunkowego prawa do nauki w miejscu wybranym przez ich rodziców, pomimo nieposiadania przez nich uregulowanej sytuacji pobytowej. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do przyjęcia, iż konieczność wyjazdu do kraju pochodzenia, pod opieką rodziców, małoletnich dzieci cudzoziemca, które w Polsce uczęszczają do szkoły, zagrozi w stopniu istotnym ich rozwojowi psychofizycznemu.
Organ odwoławczy mając na względzie wszystkie okoliczności sprawy uznał brak podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 348 pkt 3 u.o.c.
W kontekście instytucji udzielenia zgody na pobyt tolerowany, Szef Urzędu nie stwierdził, aby wobec skarżącego zachodziły okoliczności z art. 349 u.o.c., a zatem w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 u.o.c., która jest stosowana w przypadku, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349 u.o.c. Organ odwoławczy nie stwierdził również, aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 351 pkt 2 i 3 u.o.c.
Odnosząc się zaś do przesłanki z art. 351 pkt 2 u.o.c., Szef Urzędu stwierdził, iż materiał dowodowy wskazuje, iż obecny stan zdrowia cudzoziemca nie stanowi przeszkody w wykonaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu, nie jest on bowiem obecnie hospitalizowany, brak również przeciwskazań do odbywania podróży do kraju pochodzenia. Wprawdzie skarżący ma orzeczoną niepełnosprawność, jednakże zaznaczono, że niepełnosprawność ta ma ograniczony wymiar, o czym świadczy fakt, iż stan jego zdrowia pozwalał mu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia zarówno podczas zamieszkiwania w kraju pochodzenia, jak i podczas pobytu na terytorium Polski. Jednocześnie stwierdzono, iż stan zdrowia cudzoziemca jest irrelewantny dla oceny spełniania przesłanek warunkujących udzielenie mu zgody na pobyt humanitarny. Podkreślono, że skarżący nie pozostaje w skrajnie trudnym stanie zdrowia oraz nie wynika, aby nie mógł korzystać z opieki medycznej w kraju pochodzenia. Odnosząc się natomiast do stanu zdrowia jego małżonki i informacji o rzekomo przebytej przez nią traumie w kraju pochodzenia Szef Urzędu zauważył, iż podobnie jak w przypadku skarżącego, stan zdrowia jego małżonki nie jest przeszkodą w wykonaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu, nie jest ona bowiem obecnie hospitalizowana, brak jest również przeciwskazań do odbywania podróży do kraju pochodzenia. Żona skarżącego będzie miała możliwość podjęcia i kontynuowania leczenia w kraju pochodzenia.
Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja skarżącego oraz jego rodziny nie uzasadnia udzielenia im zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że ich powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Organ odwoławczy uznał również za zasadne określenie przez Komendanta wobec cudzoziemca zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat.
Nie zgadzając się z wydaną decyzją, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Warszawie, w której wniósł o uchylenie decyzji Szefa Urzędu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, a to treści art. 348 ustawy o cudzoziemcach,
2) istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to:
- treści art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, oraz niewłaściwe uzasadnienie faktyczne decyzji,
- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów państwa.
Skarżący podniósł, że organy rozpatrujące sprawę nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, m.in. nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, nie przeprowadzono rozmów z wychowawcami, pedagogiem szkolnym, z małoletnimi dziećmi, co w rezultacie doprowadziło do niewłaściwego rozpatrzenia sprawy w kwestii odmowy udzielenia zezwolenia ze względów humanitarnych.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Uzupełniając skargę ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a oraz art. 318 ust. 1 u.o.c. poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w określonym w decyzji okresie z uwagi na uznanie przez organ, iż zobowiązanie małoletnich skarżących do powrotu nie naruszałoby ich praw określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu (art. 348 pkt 3 u.o.c.), podczas gdy organ powinien był wydać decyzję odmawiającą zobowiązania skarżącego do powrotu i udzielić zgody na pobyt ze względów humanitarnych, albowiem zobowiązanie małoletnich skarżących do powrotu naruszałoby ich prawa określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, a ewentualnie: podczas gdy organ orzekł przedwcześnie co do meritum, bez koniecznej w okolicznościach sprawy opinii biegłego psychologa lub z pokrewnej specjalności co do przesłanki z art. 348 pkt 3 u.o.c.,
- art. 348 pkt 3 u.o.c. poprzez błędną interpretację polegającą na uznaniu, że decyzję o zobowiązaniu do powrotu można wydać - nawet jeśli organ ustali, że spowoduje to naruszenie praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu - jeśli organ ustali też, że dziecko wjechało na teren Polski wraz z opiekunami prawnymi i wyłącznie na mocy złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, która jednakże prawomocnie nie została udzielona, podczas gdy przepis takich warunków nie zawiera, a ich uwzględnienie przez organ skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji,
oraz naruszenie przepisów postepowania, tj.:
- art. 7, 8 § 1, 9, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., a) poprzez pominięcie pisemnej opinii pracownika organizacji pozarządowej w zakresie, w jakim opinia stwierdziła zagrożenie dla rozwoju psychospołecznego małoletnich skarżących w przypadku zobowiązania do powrotu, które to stwierdzenie jest sprzeczne z ustaleniem dokonanym przez organ, kluczowym dla udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych; b) niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji niepowołania biegłego psychologa lub z pokrewnej specjalności celem wydania opinii wyżej opisanej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w aktach sprawy istniał dowód (opinia "prywatnego biegłego") świadczący wprost o zagrożeniu praw dziecka, a inne dowody wskazywały na bardzo dobrą integrację z Polską,
- art. 7 i 84 § 1 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na zasadach doświadczenia życiowego z pominięciem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa lub z pokrewnej specjalności celem wydania opinii nt. zagrożenia dla rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci skarżącego w przypadku zobowiązania do powrotu w świetle przesłanki z art. 348 pkt 3 u.o.c. w sytuacji gdy dowody już zebrane w sprawie silnie przemawiały za tym, że dzieci skarżącego z sukcesem się zintegrowały w społeczeństwie polskim, a opinia "prywatnego biegłego" stwierdziła ww. zagrożenie, co zobowiązywało do powołania biegłego tym bardziej, że strony postępowania niereprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskowały o przeprowadzenie sformalizowanego dowodu na tę samą, fundamentalną dla sprawy, okoliczność;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, albowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów dot. postępowania dowodowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy - co do kwestii zagrożenia dla rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci skarżącego w przypadku zobowiązania do powrotu - miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu z dnia [...] lipca 2018r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta orzekającą w przedmiocie zobowiązania S. U. do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu w określonym w niej terminie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.
Materialnoprawną przesłanką wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017r. poz. 2206 z późn. zm.- dalej u.o.c.) w związku z art. 12 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 107).
Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c., decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 u.o.c. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w sprawie miał zastosowanie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a u.o.c., bowiem jak wynika z akt sprawy wobec cudzoziemca, jego małżonki i małoletnich dzieci wydana została ostateczna i prawomocna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, o nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Polski w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że w tej sprawie mają zastosowanie ww. przepisy. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje natomiast to, że organy I i II instancji nie udzieliły skarżącemu zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych, co w rezultacie wykluczyłoby możliwość wydania decyzji o zobowiązaniu go do powrotu do kraju pochodzenia.
Po pierwsze, w sprawie należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 27 lutego 2019r. sygn. akt IV SA/Wa 2752/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki w przedmiocie zobowiązania żony skarżącego – S. U. i małoletnich dzieci do powrotu oraz zakazie ich ponownego wjazdu na terytorium Polski i innych państw obszaru Schengen. Sąd podkreślił, że organy orzekające w sposób niepełny zebrały materiał dowodowy i nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym przedwcześnie uznały, że w stosunku do żony skarżącego i małoletnich dzieci nie zachodzą przesłanki do udzielenia im zgody ze względów humanitarnych. Biorąc pod uwagę powyższe oraz mając na względzie to, że skarżący wraz z rodziną wspólnie zamieszkują od kilku lat w Polsce, dzieci cudzoziemców uczęszczają do polskich szkół, a rodzina pozostaje na wyłącznym utrzymaniu skarżącego w ocenie Sądu zasadnym jest uchylenie zaskarżonej decyzji. Inne rozstrzygnięcie w tej sytuacji spowodowałoby rozdzielenie rodziny i pozbawienie małoletnich dzieci kontaktu z ojcem co niewątpliwie mogłoby niekorzystnie wpłynąć na ich rozwój psychofizyczny. Sąd stoi na stanowisku, że uchylenie decyzji żony skarżącego i małoletnich dzieci ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy skarżącego. Podniesione wyżej okoliczności, zdaniem Sądu przemawiają za stanowiskiem, iż prawomocne zobowiązanie skarżącego do powrotu w tej sytuacji naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ujęte w art. 348 pkt 2 u.o.c., a także mogłoby naruszyć przepisy dotyczące Konwencji o Prawach Dziecka.
Po drugie, trafne są zarzuty skargi w tym, że organy nie wyjaśniły w sprawie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności czy zobowiązanie do powrotu skarżącego, ojca małoletnich może spowodować naruszenie praw jego małoletnich dzieci w stopniu zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Zasadnie podniesiono w skardze, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego, (brak wywiadów ze szkoły czy wysłuchania małoletnich- opinia psychologa), który pozwoliłby na ustalenie w sprawie stanu faktycznego sprawy.
Z tych względów oceniając zaskarżoną decyzję w świetle tak zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie i podniesionych zarzutów, Sąd uznał za zasadne uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu organy wezmą pod uwagę powyżej wyrażone stanowisko Sądu, a następnie uwzględniając treść decyzji w sprawie żony skarżącego i małoletnich dzieci w przedmiocie zobowiązania ich do powrotu i ewentualnego udzielenia (bądź odmowy) zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych, po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, w szczególności czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych wydadzą stosowne rozstrzygnięcie w zgodzie z przepisami K.p.a. i u.o.c.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło