IV SA/Wa 2755/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy uchyla zaskarżoną decyzję Pismem z dnia 3 sierpnia 2015 r. (data wpływu: 6 sierpnia 2015 r.) F.B., obywatel P., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r., sygn. [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. [...] o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Stan sprawy, poprzedzający wniesienie skargi do Sądu, przedstawia się w sposób następujący. W dniu 23 lutego 2015 r. F.B. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, uzasadniając to jego uczestnictwem w postępowaniu karnym, w charakterze świadka – pokrzywdzonego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. [...], Wojewoda [...] odmówił skarżącemu wnioskowanego zezwolenia. Wskazał, że zezwolenie na pobyt czasowy na podstawie art. 181 ust 1. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 ze zm.; dalej: u.c.) może być udzielone tylko w wyjątkowych okolicznościach i tylko wtedy, gdy uzasadnione jest przebywanie cudzoziemca w Polsce przez nie więcej niż 6 miesięcy. Tymczasem – jak ustalił organ – postępowanie karne z zawiadomienia skarżącego zostało umorzone, zatem nie istnieje potrzeba jego uczestnictwa w czynnościach procesowych. F.B. zakwestionował to rozstrzygnięcie odwołaniem. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., sygn. [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ ustalił, że postępowanie karne z zawiadomienia skarżącego będzie się toczyć w dalszym ciągu, wobec uchylenia postanowienia o jego umorzeniu przez Sąd Rejonowy dla W., rozstrzygnięciem z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. [...]. Organ uznał jednak, że charakter tego postępowania nie wymaga osobistego stawiennictwa cudzoziemca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r., sygn. [...] naruszenie przepisów postępowania, mające istoty wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: – art. 6 w zw. z art. 15 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do okoliczności podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji; – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów; – art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie przed wydaniem decyzji w sprawie; – art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób doprowadzający do powstania wyżej wskazanych uchybień; W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, spełnia warunek do udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec zaistnienia okoliczności, o jakich mowa w art. 181 ust. 1 u.c. Okoliczności tych skarżący upatruje w tym, że toczy się w Polsce z jego zawiadomienia postępowanie karne, w którym zachodzić będzie konieczność przesłuchania go w charakterze świadka. Wprawdzie postępowanie to zostało umorzone, jednak Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. [...] uchylił to rozstrzygnięcie. Skarżący zakwestionował przy tym argumentację zawartą w decyzji organu odwoławczego, jakoby "okoliczności" wymagające pobytu cudzoziemca w Rzeczpospolitej Polskiej zgodnie z art. 181 ust. 1 u.c. muszą mieć charakter nagły. Ponadto skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie umożliwił mu zapoznania się z aktami sprawy w stosownym terminie a przed wydaniem decyzji, pozbawiając go tym samym możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Podkreślił również, że organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do argumentów podnoszonych przez niego w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że stanowisko zajęte w zakwestionowanym rozstrzygnięciu było przedwczesne, gdyż w postanowieniu Sądu Rejonowego dla W. o uchyleniu umorzenia postępowania karnego wprost wskazano na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego poprzez m.in. przesłuchanie F.B. Wskazuje to na fakt, że osobista obecność cudzoziemca i jego uczestnictwo w czynnościach procesowych na terytorium Polski należało jednak ocenić jako niezbędne. Wobec tego organ uznał, że zaistniały jednak przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt czasowy zgodnie z art. 181 ust. 1 u.c. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czy w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., 270, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Na wstępie należy zauważyć, że skarga spełnia wymogi formalne określone w art. 50 § 1, art. 52 § 1-2, art. 53 § 1 p.p.s.a., została bowiem złożona przez osobę mającą w tym interes prawny – stronę postępowania administracyjnego – po wyczerpaniu przez nią środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji oraz w przypisanym ustawowo terminie. Zawarta w uzasadnieniu skargi argumentacja, w zakresie, w jakim wskazuje na istnienie przesłanek do udzielenia F.B. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z uwagi na uczestniczenie przez niego w postępowaniu karnym w charakterze świadka – pokrzywdzonego, zasługuje na uwzględnienie. Do tego samego wniosku doszedł zresztą organ odwoławczy, wnosząc o uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 181 ust. 1 pkt 1 u.c. zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na tym terytorium, jeżeli jest obowiązany do osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej. Z kolei zgodnie z pkt. 2 powołanego przepisu udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt czasowy może być uzasadnione jego wyjątkową sytuacją osobistą. Instytucja z art. 181 ust. 1 u.c. ma charakter wyjątkowy, a udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na wskazanej podstawie nie może służyć legalizacji pobytu cudzoziemca na terytorium Polski ani zastępować innych form uzyskiwania przez niego zgody na pobytu tolerowanego w Polsce. Co więcej, instytucja ta – jak wskazuje brzmienie powołanego przepisu – może znaleźć zastosowanie jedynie wobec potrzeby krótkotrwałego pobytu cudzoziemca w Polsce, a zatem nie przekraczającego okresu kilku miesięcy. Niewątpliwie w dacie rozstrzygania przez organ odwoławczy wskazane przesłanki zostały spełnione, co uzasadniało udzielenie F.B. zezwolenia na krótkotrwały pobyt czasowy w Polsce, zgodnie z art. 181 ust. 1 u.c. Skarżący był bowiem stroną postępowania karnego, toczącego się z jego zawiadomienia. Już sama ta okoliczność zdawała się sugerować, że zaistnieje konieczność przesłuchania go w charakterze świadka przez organ postępowania przygotowawczego. Na nieodzowność przeprowadzenia tej czynności dodatkowo wskazał Sąd Rejonowy dla W. w postanowieniu uchylającym postanowienie o umorzenie postępowania karnego. Zważywszy na fakt, iż zgodnie z art. 330 § 1 k.p.k. wskazania sądu co do dalszego prowadzenia postępowania są dla prokuratora wiążące, organ odwoławczy nie powinien mieć żadnych wątpliwości, że uczestnictwo F.B. w czynnościach procesowych przed polskim organem władzy publicznej będzie konieczne. Wprawdzie w dacie rozstrzygania przez organ odwoławczy skarżący nie otrzymał jeszcze wezwania do stawiennictwa na przesłuchanie w charakterze świadka, jednak z okoliczności sprawy i zgromadzonych dowodów wynikało, że niewątpliwie w nieodległej przyszłości takie wezwanie otrzyma. Nie ziściła się zatem jeszcze przesłanka z art. 181 ust. 1 pkt 1 u.c., lecz graniczące z pewnością prawdopodobieństwo jej nieodległego wystąpienia należało potraktować w danym układzie faktycznym, przy uwzględnieniu roli procesowej F.B. w postępowaniu karnym prowadzonym z jego zawiadomienia, jako wyjątkową sytuację osobistą. Oznacza to, że został spełniony warunek do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt czasowy stosownie do art. 181 ust. 1 pkt 2 u.c. W konsekwencji trzeba dojść do przekonania, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 181 ust. 1 pkt 2 u.c. poprzez jego niewłaściwe nie zastosowanie. Wprawdzie skarżący wprost nie wskazał zarzutu tej treści w części wstępnej swej skargi, można jednak wyinterpretować go ze sporządzonego uzasadnienia, a niezależnie od tego trzeba stwierdzić, że sąd administracyjny nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o ile tylko nie wykracza poza granice sprawy (art. 134 p.p.s.a.) ma obowiązek oceny decyzji pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wobec przedstawionych wyżej rozważań na uwzględnienie zasługują także zarzuty podniesione przez skarżącego w zakresie przekroczenia przez organ zasady swobodnej oceny dowodów oraz nie odniesienia się do wszystkich argumentów zawartych w odwołaniu F.B. od decyzji organu I instancji. Rzeczywiście już w treści tego odwołania skarżący podnosił okoliczność, że postanowienie o umorzeniu wobec niego postępowania nie było prawomocne, co powtórzył następnie w piśmie procesowym z dnia 11 czerwca 2015 r. Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji końcowej uzyskał odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla W., z którego jasno wynikało, że postępowanie karne z udziałem skarżącego będzie się toczyć w dalszym ciągu, oraz że konieczne będzie jego przesłuchanie w charakterze świadka. Wobec kategorycznej treści tego dowodu ocena dokonana przez organ odwoławczy, że stawiennictwo F.B. w postępowaniu karnym nie będzie konieczne, rzeczywiście była dowolna. Konsekwencją tego jest naruszenie art. 7,8, 77 § 1 K.p.a. w zakresie rozpoznania i oceny materiału dowodowego a w konsekwencji naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Nie sposób za to podzielić zarzutu naruszenia obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.). Z analiza akt postępowania administracyjnego wynika, że F.B. brał czynny udział w postępowaniu przed Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców, w tym składał pisma procesowe zawierające jego dodatkowe wnioski i twierdzenia. Rzeczywiście okres 3 dni pomiędzy umożliwieniem skarżącemu zapoznania się z aktami postępowania a wydaniem decyzji końcowej może być oceniony jako krótki. W istocie jednak trzeba zauważyć, że nawet bez zapoznania się z aktami tego postępowania F.B. był zorientowany co do stanu sprawy i mógł prezentować swoje stanowisko, z czego zresztą korzystał. Naruszenie prawa procesowego może stanowić podstawę do uchylenia decyzji o ile mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. i to strona podnosząca ten zarzut musi wykazać wpływ naruszenia na sferę jej praw i obowiązków. W ocenie Sądu skarżący tej okoliczności nie wykazał w aspekcie krótkiego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy. Nawet zatem, jeżeli naruszenia art. 10 k.p.a. zaistniało, nie mogło ono mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził natomiast aby organ naruszył art. 11 K.p.a. statuujący zasadę przekonywania. Uzasadnienie generalnie wskazywało dlaczego organ wydał taką a nie inną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, stosownie do wyżej wskazanych wytycznych, wyda decyzję pozytywną, chyba że nastąpi istotna zmiana okoliczności faktycznych (np. zakończy się prawomocnie postępowanie karne, w którym udział cudzoziemca jest konieczny). Wobec stwierdzenia naruszenia przez organ odwoławczy art. 181 ust. 1 pkt 2 u.c., stosownie do 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r., sygn. [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. [...] o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.