IV SA/Wa 276/15

WyrokWSA w Warszawie2015-09-09

Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Jakub Linkowski, Marzena Milewska-Karczewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wywłaszczenie nieruchomości na cele związane z funkcjonowaniem Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego stanowi wywłaszczenie na cele użyteczności publicznej w rozumieniu dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.?
Ratio decidendi
Wywłaszczenie nieruchomości na cele związane z funkcjonowaniem Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego nie może być identyfikowane jako wywłaszczenie na cele użyteczności publicznej w rozumieniu dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Urzędy bezpieczeństwa publicznego sprawowały wprawdzie funkcje publiczne, ale nie są to funkcje związane z realizacją celów użyteczności publicznej, które powinny być dostępne dla całego społeczeństwa. W związku z tym, wywłaszczenie dokonane na potrzeby Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów dekretu, co uzasadnia stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości na cele użyteczności publicznej. Organ pierwszej instancji (Minister Transportu) stwierdził nieważność orzeczenia, uznając, że nieruchomość była wykorzystywana na cele mieszkaniowe, a nie użyteczności publicznej. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy tę decyzję. Miasto P., obecny właściciel nieruchomości, wniosło skargę do WSA, kwestionując stwierdzenie nieważności. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1955 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa na cele użyteczności publicznej nieruchomość położoną w P., przy ul. S., zapisaną w ks. wiecz. [...] tom [...] wykaz [...], ozn. jako parcela nr [...] o powierzchni 882 m2, własności nominalnej J. K. Wywłaszczenie zostało dokonane w trybie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. nr 20, poz. 138, zpóźn. zm.). Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. (data wpływu: [...] sierpnia 2011 r.), skierowanym do Wojewody [...], S. W. (spadkobierca J. K. byłego właściciela nieruchomości) złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lipca 1955 r. nr [...]. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. Wojewoda [...] przekazał ww. wniosek - według właściwości - Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (poprzednikowi Ministra Infrastruktury i Rozwoju). Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lipca 1955 r. W uzasadnieniu ¡decyzji organ naczelny wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, iż w datach istotnych dla dopuszczalności wywłaszczenia (tj. do [...].05.1945 oraz w dniu [...].04.1948 r.) przedmiotowa nieruchomość była odpowiednio zajęta oraz wykorzystywana na cele użyteczności publicznej. Zdaniem organu z akt sprawy wynika bezspornie, że przynajmniej w przeważającej części nieruchomość ta była wykorzystywana na cele mieszkaniowe, których nie można uznać za cele użyteczności publicznej w rozumieniu przepisów dekretu z dnia [...] kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. nr 20, poz. 138, z późn. zm.). Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. Miasto P., złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. Strona skarżąca zarzuciła ww. decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., iż nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość nie została zajęta na cele użyteczności publicznej w wyżej wskazanych datach. W tej sytuacji - zdaniem strony skarżącej - ww. decyzja została wydana przedwcześnie. Wskazano, że obecnie wywłaszczonej nieruchomości odpowiadają działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0452 ha i nr [...] o pow. 0,0430 ha, obręb [...], jedn. ewid. M. P., objęte księgą wieczystą nr [...]. Właścicielem ww. nieruchomości jest Miasto P. Stronami przedmiotowego postępowania nadzorczego są zatem: - P. S. W. - następca prawny poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, - Miasto P. - obecny właściciel wywłaszczonej nieruchomości. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mając na uwadze, iż obecnie właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury i Rozwoju organ ten decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] działając na podstawie art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że przechodząc do ponownego badania poszczególnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., należy stwierdzić, iż w przedmiotowym orzeczeniu z dnia [...] lipca 1955 r. nie wykryto wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a., albowiem: - brak jest dowodów na okoliczność, iż orzeczenie to rozstrzygnęło sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie innym orzeczeniem, - orzeczenie nie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, - wykonalność kontrolowanego orzeczenia nie budzi wątpliwości, - brakuje podstaw do twierdzenia, iż ww. orzeczenie w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa. Badając przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., organ naczelny stwierdził, iż kontrolowane orzeczenie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu był bowiem, w myśl art. 3 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r. nr 86, poz. 776, z późn. zm.), właściwy miejscowo wojewoda. Kompetencje wojewodów przejęły zaś, stosownie do art. 37 w zw. z art. 33 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. nr 14, poz. 130) prezydia wojewódzkich rad narodowych. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za wydanie decyzji bez podstawy prawnej uważa się wydanie rozstrzygnięcia w przypadku braku przedmiotu sprawy, do którego możliwe byłoby zastosowanie danego przepisu prawa. Organ nadzoru w rozpatrywanej sprawie nie stwierdził wydania przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] lipca 1955 r. bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia [...] kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu [...] (Dz. U. z [...] r. nr [...], poz. [...], z późn. zm.), oraz wniosku podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie. Organ naczelny podkreślił, że doszło natomiast do wydania orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zgodnie z utrwalonymi w orzecznictwie oraz doktrynie poglądami stanowi zaś oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, tym samym występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich oczywistą niezgodność (zob. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 895). Wskazano także, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechny jest pogląd, iż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa następuje wówczas, gdy skutki wydanego rozstrzygnięcia są nie do zaakceptowania w praworządnym państwie. Przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] lipca 1955 r. nr [...] zostało wydane w trybie przepisów dekretu z dnia [...] kwietnia 1948r. Stosownie do art. 1 ust. 1 dekretu, dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od [...] września 1939 r. do [...] maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1) i znajdujących się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Dopuszczalne było także wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od [...].09.1939 r. do 09.05.1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i przewidzianych w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu na budowę, rozbudowę i przebudowę przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa (art. 1 ust. 2 dekretu). Zgodnie zaś z art. 2 dekretu, wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 dotyczyć mogło tylko tych nieruchomości, które: 1) zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzią gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej, 2) były nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów są przewidziane na cele wymienione w pkt 1 i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu. Organ podał, iż z treści kontrolowanego orzeczenia z dnia [...] lipca 1955 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta na cele szpitalne w okresie wojny 1939-1945 r., pozostawała w dniu [...] kwietnia 1948 r. (tj. w dniu wejścia w życie dekretu) we władaniu Skarbu Państwa oraz była w dalszym ciągu użytkowana ww. cele. Organ ustalił, że jak wynika z treści akt archiwalnych, wniosek Szefa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w P. o wywłaszczenie nieruchomości wskazuje, iż przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez Urząd Kwaterunkowy na cele użyteczności publicznej w lutym 1945 r., zaś od dnia 1 stycznia 1947 r. była wykorzystywana przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego na cele "urzędowe". Z kolei z relacji pracownika Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1953 r. nr [...], zawierającej ustalenia dokonane na żądanie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. zawarte w piśmie z dnia [...].01.1953 r. nr [...], wynika, że: - przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez [...] przed 1945 r. i była wykorzystywana w całości na cele mieszkaniowe, - w dniu [...] kwietnia 1948 r. nieruchomość ta była wykorzystywana w całości na cele mieszkaniowe przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Dopiero w dacie lustracji parter służył celom szpitalnym a piętro celom mieszkalnym. Podczas rozprawy wywłaszczeniowej, przeprowadzonej w dniu [...] maja 1955 r. (udokumentowanej protokołem z tego samego dnia), pracownik Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w P. wskazał, że w lutym 1945 r. władze bezpieczeństwa zajęły nieruchomość na cele urządzenia ambulatorium, które mieściło się na wspomnianej nieruchomości do roku 1946 r., zaś od 1946 r. do 1950 w budynku znajdującym się na ww. nieruchomości mieściła się wojewódzka składnica sanitarna i apteka szpitala. Od 1950 r. do dnia rozprawy w budynku mieściła się przychodnia przeciwgruźlicza oraz przychodnia stomatologiczna wraz z pracowniami. Znajdujący się na nieruchomości ogród wykorzystywany jest jako ogród przyszpitalny. Z pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] kwietnia 1956 r. [...] wynika zaś, iż całą przedmiotową nieruchomość zajął Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, który z kolei wykorzystywał ją na cele mieszkaniowe. W dacie sporządzenia pisma w budynku znajdującym się na tej nieruchomości mieściła się przychodnia przeciwgruźlicza i dentystyczna dla pracowników Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Na podstawie ww. dowodów za bezsporną organ nadzoru, uznał okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość, zabudowana willą piętrową, zajęta została przez okupanta w okresie wojny na cele mieszkaniowe jako mieszkania prywatne. Spośród ww. dowodów organ uznał za wiarygodną relację pracownika Referatu Wywiadu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1953 r., wykonaną na zlecenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. Wynika z niej jednoznacznie, że przedmiotowa nieruchomość była wykorzystywana do dnia [...] kwietnia 1948 r. wyłącznie na cele mieszkaniowe - jako mieszkania prywatne. W dniu zaś sporządzenia relacji na parterze budynku mieściła się placówka medyczna, ambulatorium. Wiarygodność ww. relacji wynika z faktu jej wykonania przez pracownika organu administracji państwowej na zlecenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, a jednocześnie z okoliczności, iż w czasie dokonywania ww. ustaleń organ wojewódzki nie wyrobił sobie jeszcze poglądu w kwestii zasadności wywłaszczenia, a zatem istniały warunki do dokonywania ustaleń przez ww. pracownika Referatu Wywiadu w sposób bezstronny. Organ nie dał zaś wiary ustaleniom dokonanym na rozprawie w dniu [...] maja 1955r., z udziałem pracownika Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Ustalenia te nie są bowiem zbieżne z wnioskiem wywłaszczeniowym ww. jednostki organizacyjnej z dnia [...] października 1948 r. W powyższym wniosku nie wskazano bowiem, aby przedmiotowa nieruchomość została zajęta na cele szpitalne, użyto natomiast określenia "cele urzędowe", zwłaszcza Urzędu Bezpieczeństwa, w którym z całą pewnością nie mieszczą się cele związane z ochroną zdrowia ogółu społeczeństwa. Wiarogodności ww. ustaleniom przysparza również fakt, iż z protokołu z rozprawy nie wynika, aby wyjaśnienia pracownika podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie były składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Nie ma zatem wiarygodnych dowodów na okoliczność, iż nieruchomość ta była zajęta na cele szpitalne w datach istotnych dla dopuszczalności wywłaszczenia, tj. do dnia [...] maja 1945 r. oraz w dniu [...] kwietnia 1948 r. W tych okresach ww. nieruchomość była z całą pewnością wykorzystywana na cele mieszkaniowe dla pracowników UB, w znacznej części (poza parterem) albo wręcz w całości - jak wynika z ww. relacji z dnia [...].03.1953 r. Mając na uwadze, iż zajęcie nieruchomości pod mieszkania prywatne, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, nie stanowi jednego z celów użyteczności publicznej, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. f dekretu, skonstatować należy, iż wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości odbyło się z rażącym naruszeniem ww. przepisu. Brakuje przekonujących dowodów na spełnienie ww. przesłanki wywłaszczenia, szczególnie biorąc pod uwagę, że nawet we wniosku Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego nie wskazano celów szpitalnych, lecz "cele urzędowe", które trudno uznać za cele użyteczności publicznej w przypadku, gdy podmiotem je realizującym był Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Stosownie do art. 3 ust. 1 dekretu, ubiegający się o wywłaszczenie winien zgłosić wniosek do właściwego wojewody do dnia [...] grudnia 1950 r. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie wskazać należy, iż w myśl art. 4 ust. 1 dekretu z dnia [...] kwietnia 1948r. do wywłaszczenia na jego podstawie stosowano odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. RP Nr 86, poz. 776) ze zmianami wskazanymi w tym przepisie. Zmiany opisane w art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu dotyczyły zawiadomień i doręczeń. Zawiadomienia i doręczenia do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych, postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia przewidziane w ww. rozporządzeniu Prezydenta RP (art. 6-25 rozporządzenia), zastąpione zostały przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego. Jak wynika z akt archiwalnych, wskazany w art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu sposób zawiadomienia o toczącym się postępowaniu i decyzjach, które w nim zapadły, został zachowany, zaś wniosek o wywłaszczenie został złożony w terminie określonym w dekrecie. Nie doszło zatem do naruszenia ww. przepisów. Po wnikliwym zbadaniu akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia nie stwierdzono naruszenia innych przepisów prawa ówcześnie obowiązującego. Jednocześnie organ nie stwierdził zajścia nieodwracalnych skutków prawnych, uniemożliwiających stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...].07.1955r., albowiem obecnie właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Miasto P. - na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...].05.2000 r. nr [...] (zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...]). W tych warunkach, zdaniem organu ponownie rozpatrującego sprawę, wydana w sprawie decyzja z dnia [...] lipca 2013 r., stwierdzająca nieważność przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] lipca 1955 r. nr SA.Adm.II.la/l5/51 - była w pełni zasadna Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] Miasto P. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r., którą stwierdzono nieważność ww. orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lipca 1955 r. Strona skarżąca podniosła, że niezasadne było stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] lipca 1955 r. bowiem orzeczenie to nie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa tj. dekretu z dnia [...] kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. nr 20, poz. 138, z późn. zm.). Skarżąca wskazał, że organ nadzoru nie wykazał, że nie zostały spełnione wskazane w ww. dekrecie przesłanki do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Nie ustalono w sposób jednoznaczny, że nieruchomość nie została wywłaszczona na cel użyteczności publicznej (art. 2 pkt 1 lit. f dekretu). W odpowiedzi na skargę organ naczelny wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postępowanie prowadzone było w trybie nadzoru organ uwzględnił okoliczność, że ustalone naruszenie prawa tj. art. 2 ww. dekretu z dnia [...] kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu [...] Nie ulega wątpliwości, iż nieruchomość przy ul. S. w P. została wywłaszczona na podstawie orzeczenia z dnia [...] lipca 1955 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., podjętego w oparciu o przepisy dekretu Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...] z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 dekretu dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od [...] września 1939 r. do [...] maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i znajdujących się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Jak wynika z art. 2 dekretu wywłaszczenie mogło dotyczyć tylko tych nieruchomości, które: zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętymi na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej; były nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów były przewidziane na cele wymienione w pkt 1 i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu. Jak wynika z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lipca 1955 r. sporna nieruchomość wywłaszczona została na cele użyteczności publicznej, a zatem na cel, o którym mowa w art. 2 pkt 1 lit. f) dekretu, jednak - co istotne - konkretny cel wywłaszczenia nie został wskazany. Należy jednak z całą stanowczością stwierdzić, iż brak w orzeczeniu konkretnego, precyzyjnie wskazanego celu wywłaszczenia, który według organu orzekającego o wywłaszczeniu mieścił się pod pojęciem celu użyteczności publicznej nie oznacza, iż konkretny cel wywłaszczenia nie może zostać ustalony w oparciu o inny niż decyzja wywłaszczeniowa materiał dowodowy. Przede wszystkim należy wspomnieć, iż jak wynika z art. 3 dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. wywłaszczenie odbywało się na wniosek, który ubiegający się o wywłaszczenie winien był zgłosić do właściwego wojewody, a dodatkowo składane wnioski powinny być zatwierdzane przez właściwe organy. Cel wywłaszczenia powinien zatem zostać wyraźnie określony we wniosku. W aktach administracyjnych znajduje się wniosek Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego z dnia [...] grudnia 1950 r. o wywłaszczenie nieruchomości z przeznaczeniem na cele urzędowe, który to cel utożsamiono w decyzji o wywłaszczeniu z celem użyteczności publicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, iż wywłaszczenie na cele Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego nie może być identyfikowane jako wywłaszczenie na cele użyteczności publicznej. W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2002 r. o sygn. akt I są 1020/01 warto wskazać, iż pod pojęciem użyteczności publicznej mieści się wszystko to, co jest dostępne dla całego społeczeństwa i jego członków. Urzędy bezpieczeństwa publicznego sprawowały wprawdzie funkcje publiczne, lecz funkcje te nie mogą być traktowane jako funkcje związane z realizacją celów użyteczności publicznej. Przyjmując zatem, co jest bezsporne, iż wywłaszczenie nastąpiło na cele związane z funkcjonowaniem Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, całkowicie uprawnione jest twierdzenie, iż już w momencie wywłaszczenia, cel wywłaszczenia został określony w sposób sprzeczny z postanowieniami dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. Reasumując stwierdzić należy, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości na cel publiczny, a w istocie na potrzeby Urzędu Bezpieczeństwa dokonane zostało z rażącym naruszeniem postanowień przepisów dekretu Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 z późn. zm.) a w szczególności art. 2 pkt 1 lit f. W tych okolicznościach w pełni zasadne było stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia wywłaszczeniowego. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego Sąd stwierdza, iż materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., został zebrany i rozpatrzony prawidłowo, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, Sąd stwierdza, iż organ dokonał dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uzasadnił podstawę prawną wskazaną w decyzji i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał decyzję zgodną z prawem. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło