IV SA/Wa 277/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla A. I. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], 2. odmówić zwolnienia A. I. od kosztów sądowych. A. I. w piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 19 stycznia 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 300 zł. W dniu 10 lutego 2015 r. A. I. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec nieudzielenia przez skarżącego odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy zakresem żądania określonym przez niego w rubryce nr 4 formularza PPF oraz w piśmie z dnia 10 lutego 2014 r. przyjęto – zgodnie z udzieloną wnioskującemu informacją – że domaga się on zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia z dnia 8 lutego 2015 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz z nadesłanych na wezwania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń z 12 i 31 marca 2015 r. wynika, że skarżący zamieszkuje wraz partnerką (M. D.) w mieszkaniu bezpłatnie udostępnionym im przez wynajmującą je matkę partnerki (L. S.). Opłaty za czynsz, wodę i ścieki wedle zawiadomienia kierownika administracji nieruchomości z dnia 18 września 2014 r. wynoszą 276,13 zł miesięcznie. Wedle oświadczenia, skarżący wychowuje wspólnie z M. D. jej syna z poprzedniego związku. A. I. nie jest zatrudniony. Źródłami utrzymania gospodarstwa domowego są środki przekazywane mu z kraju pochodzenia, "z rodzinnego biznesu" oraz kwoty uzyskiwane przez partnerkę ze wykonywanie prac dorywczych. Wedle nadesłanego przez wnioskującego zestawienia operacji na rachunku bankowym za okres od 9 do 30 marca bieżącego roku, skarżący dokonał następujących wpłat: 10 marca (1.800,00 zł), 11 marca (400,00 zł), 30 marca (1.380,00 zł). W tym czasie dokonał jednej wypłaty: 11 marca (-2.150,00 zł). Saldo rachunku na koniec wskazanego okresu wyniosło 1.430,00 zł. Jak wynika z oświadczenia M. D., średni miesięczny dochód osiągnięty przez nią z prac dorywczych w ciągu minionych trzech miesięcy wyniósł 750 zł. Zgodnie z zaświadczeniem [...] z dnia 20 marca 2015 r. skarżący rozpoczął z dniem 21 marca 2015 r. naukę w formie zaocznej na zasadach odpłatności. Wnioskujący oświadczył, że ani on, ani M. D. nie dysponują zasobami pieniężnymi, ani wartościowymi przedmiotami. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Wysokość wpisu od skargi, do którego uiszczenia wezwano skarżącego zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 19 stycznia 2015 r., wynosi 300 zł. Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 150 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość innych, ewentualnie należnych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...], jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpisy od zażaleń, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192; § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia 12 marca 2015 r. otrzymuje on środki pieniężne z domu, "z rodzinnego biznesu". Wedle z kolei zestawienia operacji na rachunku bankowym, tylko w okresie trzech tygodni marca wpłacił on na konto 3.580 zł. Partnerka, z którą jak wnioskujący utrzymuje, wspólne mieszka, wychowując jej syna, uzyskuje zaś dochód z prac dorywczych w wysokości średnio 750 zł miesięcznie (wedle jej oświadczenia: w styczniu 750 zł, w lutym 800 zł, w marcu 700 zł). Środki, jakie zasiliły budżet domowy skarżącego i M. D. w marcu bieżącego roku wyniosły więc co najmniej 4.280 zł. Mając na uwadze tak ustaloną sytuację dochodową A. I. i jego partnerki, należy wskazać, że w tym samym czasie łączna kwota obciążeń rachunku bankowego (jedna wypłata 11 marca) wyniosła 2.150 zł, a saldo na koniec marca sięgnęło 1.430,00 zł. Biorąc przy tym pod uwagę, że skarżący rozpoczął od końca marca naukę w formie zaocznej na zasadach odpłatności, co wskazuje, że jest on w stanie wygospodarować dodatkowe środki z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne koszty utrzymania typu wyżywienie, czy ubranie, a także uwzględniając, że wnioskujący i jego partnerka zamieszkują w lokalu bezpłatnie udostępnionym im przez matkę M. D., należy stwierdzić, że skarżący może wygospodarować środki na wpis od skargi i inne, ewentualnie należne w przyszłości, opłaty sądowe. Należy przy tym podkreślić że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W świetle powyższego brak jest podstaw, aby uznać, że A. I. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec stwierdzenia, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia ona warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wpis od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 300 zł, ewentualnie należny wpis od skargi kasacyjnej wniesie 150 zł, zaś wysokość innych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też wpisy od zażaleń, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna skarżącego umożliwia mu poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat. Biorąc jednakże pod uwagę kwotę środków wpłaconych przez skarżącego na rachunek bankowy w marcu bieżącego roku oraz uzyskiwanych przez M. D., a także fakt, że skarżący nie pracuje, a pieniądze otrzymuje od rodziny mieszkającej w kraju pochodzenia, zaś praca jego partnerki ma charakter dorywczy, należy stwierdzić, że A. I. bez uszczerbku koniecznego utrzymania nie jest w stanie wygospodarować środków pozwalających na pokrycie kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Dlatego należało uwzględnić jego wniosek w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.