IV SA/Wa 2770/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (D.U. z 2000r, Nr. 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez T.C. odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...], orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Gminie [...], obr. [...], oznaczonej jako działka o nr. [...] o pow. 0,1695 ha, stanowiącej własność T.C. Działka została wywłaszczona pod budowę drogi ekspresowej [...] – Trasa [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...]. Decyzją przyznano odszkodowanie w kwocie 433 998 zł, płatne przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji wskazał, że T.C., dalej zwany "skarżącym", uchybił 14 dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, o jakim mowa w art. 141 § 1 k.p.a. Korespondencja z odpisem decyzji została awizowana dnia 4 maja 2006 r. a następnie w dniu 15 maja 2006 r. została zwrócona do nadawcy z powodu nie podjęcia w terminie. Termin do wniesienia odwołania upływał 29 maja 2006 r. (poniedziałek). Odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym W. [...] w dniu 2 kwietnia 2015 r. a więc po tym terminie. Pełnomocnik odwołującego nie dołączył do niego prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie był także wskazywany przez odwołującego inny adres dla doręczeń. W piśmie z dnia 30 listopada 2004 r. skarżący podawał dotychczasowy krajowy adres dla doręczeń. Jedynie w piśmie z 22 lutego 2005 r. poinformował organ o dwumiesięcznym pobycie zagranicą lecz nie wskazał innego adresu dla doręczeń. Nie było zatem podstaw do podejrzewania, że skarżący zmieni adres, skoro o zmianie takiej nie informował organu. Z tych względów i na podstawie art. 134 w zw. z art. 39, 44 § 1, 2, 3, 4 K.p.a. organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący. Zarzucił naruszenie interesu prawnego będącego następstwem obrazy zasad postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że odwołanie zostało złożone po terminie podczas gdy skarżący zapoznał sią z treścią decyzji [...] marca 2015 r. a odwołanie złożył 2 kwietnia 2015 r a więc z zachowaniem ustawowego terminu, co stanowi o naruszeniu art. 111 § 1 K.p.a. Poza tym skarżący nie miał możliwości wcześniejszego zaskarżenia decyzji – co stanowi o naruszeniu art. 134 K.p.a. Ponadto organ nie rozpoznał istoty sprawy co stanowi o naruszeniu art. 138 § 1 i 2 K.p.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że odpis decyzji został wysłany na niewłaściwy adres tj. na ulicę [...] w [...], pod którym strona już nie zamieszkiwała a organ był poinformowany przez skarżącego, że od wielu lat zamieszkuje w [...]. (pisma z 22 lutego 2005 r. i 30 listopada 2004 r.). Z pism tych jasno wynikało, że strona zamieszkuje poza granicami kraju. Z orzecznictwa sądowego wynika, że to organ ma obowiązek ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania uczestnika postępowania administracyjnego, na podstawie wszelkich informacji możliwych do uzyskania przez organ. Organ, mimo wiedzy o tym, że skarżący nie zamieszkuje w Polsce, wadliwie dokonał doręczenia odpisu decyzji na poprzednio wskazywany adres, nie ustalił aktualnego miejsca zamieszkania skarżącego. Organ nie pouczył skarżącego o obowiązku informowania o zmianie adresu, do czego był zobowiązany. Strona nie może w takim wypadku ponosić negatywnych skutków prawnych. Organ nie ustanowił także przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Fakt zamieszkiwania skarżącego poza granicami kraju powinien skutkować zastosowaniem art. 34 § 1 K.p.a. Skarżący o wydaniu decyzji dowiedział się podczas przeglądania akt sprawy w dniu 20 marca 2015 r. i w związku z tym złożył od tej decyzji odwołanie w ustawowym terminie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podstawą stwierdzenia niedopuszczalności odwołania był art. 134 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt administracyjnych w toku postępowania administracyjnego korespondencja dla skarżącego była wysyłana na adres przy ulicy [...] w [...]. Wynika to z dowodu doręczenia pisma z 8 listopada 2004 r.– które sam odebrał, o czym świadczy jego podpis na dowodzie odbioru przesyłki, (k 10 i 11 akt adm.), zawiadomienia o wszczęciu postępowania wraz z dowodem odbioru (k 25, 24), zawiadomienia o terminie rozprawy wywłaszczeniowej z dnia 20 lutego 2006r. które zostało uznane za doręczone w trybie awizacji. (k 107). Także sam skarżący w korespondencji do organu wskazywał taki sam adres: pismo z 30 listopada 2004 r (k 9 akt adm.). Tylko w jednym piśmie z 22 lutego 2005r. r. poinformował o wyjeździe do [...] na ok. 2 miesiące (k 42). Jako kontakt podał zresztą telefon w W. (świadczy o tym nr kierunkowy). W procedurze administracyjnej obowiązuje zasada doręczania pism stronie a gdy ustanowiła pełnomocnika, temu pełnomocnikowi, co wynika z art. 40 §1 K.p.a. Istotnie z art. 41 § 4 K.p.a wynika, że strona, która zamieszkuje za granicą zobowiązana jest do wskazania pełnomocnika dla doręczeń w kraju. W razie jego nieustanowienia pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Obowiązek organu w tym zakresie polega na pouczeniu, przy pierwszym doręczeniu, o skutkach nie ustanowienia tego rodzaju pełnomocnika – co wynika z art. 40 § 5 K.p.a. Z art. 41 K.p.a. wynika także inny obowiązek, obowiązek strony do zawiadamiania organu o każdej zmianie swego adresu ze wskazaniem, że zaniedbanie tego obowiązku prowadzi do konsekwencji w postaci skutecznego doręczenia pisma na dotychczasowy adres – co wynika z art. 41 § 2 K.p.a. Decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. została uznana za doręczoną w drodze awizowania. Jak wynika z adnotacji na przesyłce została ona dwukrotnie awizowana w dniu 27 kwietnia 2006 r. i 4 maja 2006 r. a następnie zwrócona 15 maja 2006 r. /nie jak opisuje organ tylko 4 maja 2006 r./. Została więc skutecznie doręczona w trybie art. 44 § 1 i 2 oraz § 3 K.p.a. z dniem 11 maja 2006 r. a nie jak pisze organ 29 kwietnia 2006 r. a więc z upływem 14 dniowego terminu od 1 awizacji. 14 dniowy termin upłynął więc 25 maja 2006 r. Odwołanie zostało nadane 8 kwietnia 2015 r. a więc po 8 latach od daty wydania decyzji. Nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, choć zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, któremu znane są przepisy prawa dotyczące możliwości składania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. W ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy organ prawidłowo uznał, że skarżący nie poinformował organu o zmianie adresu, co skutkowało doręczaniem korespondencji na dotychczasowy adres. Wbrew wywodom skargi z korespondencji pochodzącej od skarżącego wynikało wyłącznie to, że na okres 2 miesięcy zamierza wyjechać do [...]. Nie podał w piśmie z 22 lutego 2005 r. informacji na temat nowego adresu a jedynie [...] nr telefonu a więc z jednej strony miał świadomość, iż obowiązany jest do informowania organu o zmianie miejsca pobytu a z drugiej zaniedbał obowiązkowi podania nowego adresu. Świadczy to o tym, że musiał liczyć sią z tym, że korespondencja będzie kierowana na dotychczasowy adres. Wywodzenie w takich okolicznościach, że organ miał z urzędu ustalać jego nowy adres w [...], skoro sam skarżący nie podał tego adresu, jest sprzeczne z art. 41 § 1 K.p.a. Powoływane przez pełnomocnika skarżącego wyroki sądu administracyjnego nie dotyczą sytuacji w której strona sama zaniedbała ustawowemu obowiązkowi poinformowania organu o nowym miejscu zamieszkania. Dotyczą wszczęcia postępowania administracyjnego poprzez nałożenie na organ obowiązku ustalenia adresów uczestników postępowania. W tej sprawie organ nie miał żadnej wiarygodnej informacji o tym, że pobyt skarżącego w [...] przedłuży się ponad 2 miesiące i będzie miał charakter trwały. Nie można zatem w takiej sytuacji nakładać na organ obowiązków większych niż na stronę, która sama deklaruje pobyt w kraju, poza okresem 2 miesięcy. W aktach brak jest zresztą innej korespondencji, która świadczyłaby o tym, że pobyt skarżącego w [...] uległ przedłużeniu. Wbrew wywodom skargi, nie można więc zarzucić organowi zaniedbanie obowiązków dotyczących ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego. To z kolei skutkuje brakiem podstaw do ustanawiania przedstawiciela dla osoby nieobecnej w trybie art. 34 K.p.a. Organ wydał decyzję po upływie 2 miesięcy wskazanych przez stronę a więc wtedy gdy strona powinna być już obecna w kraju. Brak od skarżącego informacji o przedłużeniu pobytu za granicą uprawniał organ do uznania, że skarżący powrócił do kraju i w związku z tym korespondencja może być wysyłana na dotychczasowy adres. Odwołanie z 2 kwietnia 2015 r. zostało wniesione po 14 dniowym upływie terminu do jego złożenia, co prawidłowo ustalił organ. Powołanie w skardze, art. 111 § 1 K.p.a. jest niezrozumiałe. Przepis ten dotyczy uzupełniania orzeczenia administracyjnego, czego strona nie żądała. Rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 134 K.p.a. ma charakter formalny. Uznanie, że odwołanie zostało złożone po terminie uniemożliwia ustosunkowywanie się organu do meritum sprawy. Czyn to więc niezasadnymi zarzuty dotyczące nieodniesienia się przez organ do argumentów merytorycznych odwołania. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz.270) orzekł jak w sentencji.