IV SA/Wa 2776/20

Dnia 15 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przewrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ odwoławczy, organ II instancji, organ) z [...] listopada 2020 r., znak [...] wydane na podstawie art. 58 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o. o. w restrukturyzacji, ul. [...], [...] (dalej: skarżąca, Spółka, wnioskodawca, strona) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: [...] WIOŚ, organ I instancji) z [...] lipca 2020 r., znak [...], wymierzającej ww. Spółce administracyjną karę pieniężną za okres od [...] października 2018 r. do [...] grudnia 2018 r., tj. za okres trwania naruszenia warunków decyzji w zakresie pozwolenia na wytwarzanie odpadów oraz udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów na terenie biogazowni w miejscowości [...], gm. [...], co do sposobu magazynowania odpadu, za które została wydana decyzja tego organu z [...] lutego 2019 r., znak [...]. W postanowieniu z [...] listopada 2020 r., znak [...] GIOŚ odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., znak [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących istotnych okolicznościach sprawy. W decyzji z [...] lipca 2020 r., znak [...] [...] WIOŚ, wymierzył Spółce, administracyjną karę pieniężną za okres od [...] października 2018 r. do [...] grudnia 2018 r., tj. za okres trwania naruszenia warunków decyzji wydanej przez Starostę [...] w [...] stycznia 2015 r., znak [...] w zakresie pozwolenia na wytwarzanie odpadów oraz udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów na terenie biogazowni w m. [...], gm. [...], co do sposobu magazynowania odpadu, za które została wydana decyzja tegoż organu o karze biegnącej z [...] lutego 2019 r., znak [...]. Decyzja [...] WIOŚ z [...] lipca 2020r., znak [...] zawierała pouczenie co do terminu i sposobu zaskarżenia. Przesyłka pocztowa zawierająca decyzję [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., została doręczona adresatowi – A. W. w dniu [...] lipca 2020 r., o czym świadczy adnotacja i data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach sprawy. Strona w piśmie z [...] września 2020 r. (data nadania na kopercie [...] września 2020 r.) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu wniosku Spółka wyjaśniła, że przedmiotowa decyzja została doręczona do jej siedziby na adres biura wirtualnego znajdującego się w [...] przy ul. [...]. Jak wskazała strona obsługa biura wirtualnego przy odbiorze korespondencji przesyła ją na adres e-mail. W rozpatrywanej sprawie korespondencja zawierająca decyzję [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r. przesłana przez biuro trafiła do skrzynki e-mail z oznaczeniem "SPAM" i nie została odczytana. Dopiero w dniu [...] września 2020 r. Spółka odebrała upomnienie do zapłaty administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej ww. decyzją. W wyniku ustaleń stwierdzono, że korespondencja w wersji papierowej nie została do niej przesłana i jak wskazano wcześniej wersja elektroniczna była automatycznie przekierowana jako "SPAM" do nieprawidłowej skrzynki odbiorczej. W ocenie Spółki, nie z własnej winy nie złożyła ona odwołania od decyzji [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., w ustawowym terminie. W związku z powyższym Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania ww. decyzji do czasu jego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia z [...] listopada 2020 r., znak [...] GIOŚ wyjaśnił, że Spółka powinna zapewnić taki przepływ widomości w systemie wewnętrznym i taką konfigurację poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, by zagwarantować sobie możliwość odbioru widomości z obsługującego ją serwera. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w systemach poczty elektronicznej nie mogą być przerzucane na inne podmioty. W ocenie GIOŚ, Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a zatem nie spełniła pierwszej z przesłanek przywrócenia terminu, które muszą być spełnione kumulatywnie. Według organu odwoławczego, nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest fakt, że przesyłka pocztowa zawierająca decyzję [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., została doręczona adresatowi w dniu [...] lipca 2020 r., o czym świadczy adnotacja i data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującemu się w aktach sprawy. Skoro korespondencję do strony w miejscu siedziby jej firmy, tj. pod adresem wskazanym w KRS nr [...] - ul. [...], [...], odbiera określona osoba, to istnieje uzasadnione domniemanie, że jest ona uprawniona do takiej czynności. Spółka, nie może więc domagać się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z tego powodu, że korespondencja w wersji papierowej nie została do niej przesłana. GIOŚ wyjaśnił, że A. W. dokonała potwierdzenia odbioru pisma doręczonego na mocy art. 45 k.p.a., przez złożenie na odpowiednim pokwitowaniu swojego podpisu, z jednoczesnym wskazaniem daty dokonania doręczenia. W związku z powyższym GIOŚ stwierdził, że datą doręczenia przesyłki pocztowej zawierającej decyzję [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., przy wykorzystaniu doręczenia właściwego z art. 45 k.p.a. jest data potwierdzenia odbioru pisma przez osobę uprawnioną do odbioru pisma. Zdaniem organu odwoławczego, bez znaczenia dla sprawy jest data odnotowania otrzymanej korespondencji w dzienniku podawczym. Bez znaczenia jest również fakt, czy osoba ta przekazała tak doręczone pismo do rąk podmiotów uprawnionych do załatwiania spraw i dokonywania czynności, których pismo to dotyczyło. Zdaniem GIOŚ, niezłożenie odwołania w ustawowym terminie nie było spowodowane zaistnieniem przeszkody nie do przezwyciężenia. W skardze Spółka reprezentowana przez adw. M. Z. działając na podstawie art. 50 § 1, 52 § 1, 53 § 1 oraz 54 § 1 ustawy 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżyła postanowienie GIOŚ z [...] listopada 2020 r. znak [...] w całości. Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. przez jego nieuzasadnione niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania, mimo że Spółka uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy; 2. błąd w ustaleniach polegający na błędnym uznaniu, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia; 3. błąd w ustaleniach polegający na błędnym uznaniu, że skarżąca nie wykazała zasadności wstrzymania wykonania decyzji [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., co skutkowało odmową wstrzymania jej wykonania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a., wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Ponadto na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., wniesiono o zwolnienie skarżącej z wszelkich kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż Spółka nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wydając zaskarżone postanowienie organ błędnie uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, a w konsekwencji organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, naruszając tym samym art. 58 § 1 k.p.a. Skarżąca uważa, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, zgodnie z którym Spółka nie zapewniła odpowiedniego przepływu wiadomości w systemie wewnętrznym oraz odpowiedniej konfiguracji poczty elektronicznej, a w konsekwencji, iż skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu. Spółka wyjaśniła, że wszelka korespondencja do skarżącej kierowana jest na adres biura wirtualnego Spółki, którego obsługa przesyła korespondencję na odpowiedni adres e-mail Spółki. Powyższy sposób organizacji pracy działa w Spółce już od dłuższego czasu i pozwala na jej sprawne funkcjonowanie. Do tej pory stosowana praktyka sprawdzała się, a przesyłana korespondencja za każdym razem trafiała do rąk skarżącej. Tym samym sytuacja, która miała miejsce w niniejszej sprawie, stanowi przypadek odosobniony i wyjątkowy, którego skarżąca nie mogła przewidzieć. W związku z tym Spółka nie miała podstaw do zakładania, że jakakolwiek korespondencja wysłana przez obsługę biura nie trafiła do skrzynki pocztowej Spółki, bądź też, że została zakwalifikowana jako spam. Niewątpliwym jest, iż skarżąca dołożyła staranności, aby korespondencja przesyłana przez Biuro trafiała na jej pocztę elektroniczną, jak też do tej pory się działo. Nieotrzymanie przez skarżącą decyzji jest zatem wynikiem nieprawidłowości w działaniu poczty elektronicznej, za którą skarżąca nie ponosi odpowiedzialności. Skarżąca odebrała przedmiotową korespondencję w dniu [...] września 2020 r. Przed tym dniem skarżąca nie miała wiedzy co do wydania decyzji dotyczącej wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej, a korespondencja w wersji papierowej nie została do niej przesłana. W związku z powyższym niewątpliwym jest, iż skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, a w konsekwencji, iż zasadnym jest przywrócenie terminu do jego wniesienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu było postanowienie GIOŚ z [...] listopada 2020 r., znak [...], w którym organ odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym chodzi jedynie o uprawdopodobnienie braku winy, nie zaś o udowodnienie tej okoliczności. Z kolei zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W ugruntowanym już orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą (por. wyroki NSA: z 28 lipca 2011 r., II OSK 1096/11; z 7 września 2010 r., I OSK 1459/09; z 30 listopada 2006 r., II OSK 1397/05). W skardze jednak nie wykazano, aby wskazane wyżej okoliczności wystąpiły. Przeszkoda taka jak dla przykładu wyżej wymienione ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia. W piśmiennictwie wskazuje się, że "Instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 i art. 59 KPA jest instytucją prawa procesowego. Na podstawie tych przepisów mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie prawa materialnego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego". (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 58 k.p.a., [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 17, Warszawa 2021). Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o przywrócenie terminu. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania zaniedbanej czynności procesowej prowadzone jest na prośbę strony i opiera się na ocenie okoliczności przez stronę wskazanych. Według Sądu, w kontrolowanej sprawie Spółka nie uprawdopodobniła braku swojej winy. Należy podkreślić, że o braku winy w dochowaniu terminu, można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku na czas było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Tym samym należy podzielić stanowisko GIOŚ, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby terminowi uchybiła bez własnej winy w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. Przywołane przez skarżącą okoliczności mające świadczyć jej zdaniem o braku winy w uchybieniu terminu, na taką bowiem ocenę zdaniem Sądu nie zasługują. Zdaniem Sądu, powoływanie się na okoliczność, że decyzja [...] WIOŚ z [...] lipca 2020 r., została doręczona do siedziby Spółki na adres wirtualnego biura znajdującego się w [...] przy ul. [...], a następnie została automatycznie przekierowana do skrzynki e-mail z oznaczeniem "SPAM", nie uprawdopodobnia, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej. Obowiązkiem Spółki przy dochowaniu przez skarżącą należytej staranności jako osoby należycie dbającej o swoje interesy, powinno być zapewnienie takiego przepływu wiadomości w systemie wewnętrznym i zapewnienie takiej konfiguracji poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, by zagwarantować Spółce możliwość odbioru wiadomości z obsługującego ją serwera. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w systemach poczty elektronicznej nie mogą być przerzucane na inne podmioty. W podsumowaniu należy stwierdzić, że niezłożenie odwołania w ustawowym terminie nie było spowodowane zaistnieniem przeszkody nie do przezwyciężenia. Trudno w tej sytuacji uznać, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej, a w konsekwencji przyjąć, iż dochowała ona szczególnej staranności w wykonaniu czynności, dla której przepisami prawa ustalony został nieprzekraczalny termin. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że GIOŚ naruszył art. 58 k.p.a. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane w sposób prawidłowy oraz właściwie uzasadnione, przez szczegółowe wskazanie i wyjaśnienie przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ. Z powyższych względów brak było również zdaniem Sądu, podstaw do przyjęcia, że powołane przez skarżącą okoliczności usprawiedliwiały, przy niedochowaniu przez Spółkę należytej staranności w dbaniu o swoje sprawy, uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym zarzucane w skardze na tej podstawie naruszenie przepisów postępowania nie miało miejsca. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 tej ustawy.