IV SA/Wa 2777/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2013 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oraz odmowy wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości - oddala skargę - Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku R. S., obywatela [...], o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] odmawiającą wydania zezwolenia na nabycie: 1/ prawa własności nieruchomości położonej w S., gm. L., woj. [...], składającej się z działek [...] o łącznej powierzchni [...] ha, właścicielem nieruchomości jest M. S., 2/ prawa własności nieruchomości położonej w S., gm. L., woj. [...], składającej się z działek nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, właścicielami nieruchomości są J. i D. D. na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił wnioskodawcy udzielenia zezwolenia na nabycie prawa własności opisanych powyżej nieruchomości nie znajdując okoliczności potwierdzających wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności rolniczej zgodnie z przepisami prawa, o których mowa w art. 1 a ust. 6 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. z 2004 r., Nr 167, poz. 1758 ze zm.). Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych wskazał, że nieruchomości stanowiące przedmiot wniosku sa nieruchomościami rolnymi i stosownie do dyspozycji art. 8 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy nabycie nieruchomości może nastąpić po uprzednim uzyskaniu zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych. Aby wnioskodawca uzyskał zezwolenie musi spełniać wszelkie wymogi przewidziane przepisami prawa, a więc przede wszystkim musi wykazać, zgodnie z art. 1 a ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy, że zachodzą okoliczności potwierdzające jego więzi z Polską. Zgodnie z art. 1 a ust. 5 powyższej ustawy powierzchnia nieruchomości nabytych przez cudzoziemca w celu zaspokojenia jego potrzeb życiowych nie może przekroczyć 0,5 ha, zaś w przypadku nabywania nieruchomości na potrzeby działalności gospodarczej lub rolniczej powinna być uzasadniona rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności. Cudzoziemiec występujący z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości w celu prowadzenia działalności rolniczej musi uzasadnić zatem, że powierzchnia nieruchomości o jaką występuje jest niezbędna do prowadzonej określonej działalności. Ustawodawca użył wyrażenia "wykonywanej działalności", co wskazuje na teraźniejsze i bieżące jej prowadzenie. Minister Spraw Wewnętrznych nie neguje, że wnioskodawca wykazał, że posiada związki z Polską. Mając za żonę obywatelkę polską może nabyć do majątku osobistego na zaspokojenie potrzeb życiowych swoich i rodziny nieruchomość rolną do 0,5 ha. Organ podkreślił, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2003 r., Nr 64, poz. 592 ze zm.). Zgodnie z dokonaną zmianą w treści art. 6 pkt 1 powyższej ustawy obecnie za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkowaniem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchni użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie, a także podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Organ podkreślił, że w przypadku występowania z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych o powierzchni [...] ha sam fakt wykazania więzi z Polską nie jest przesłanką wystarczającą do uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości o wskazanej wyżej powierzchni. Ponadto powierzchnia nieruchomości powinna być także adekwatna do rzeczywistych potrzeb wynikających z charakteru wykonywanej działalności. Zdaniem organu załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oświadczenie złożone przez R. S. o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego jest niezgodne z treścią art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, albowiem opiera się ono na jednej z przesłanek przemawiających za uznaniem, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne tj. w kwestii podejmowania wszelkich decyzji dotyczących prowadzenia działalności rolniczej. Uważa się, że osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie można uznać, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne bo jak sam wielokrotnie podkreślał wydaje tylko decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej, a gospodarstwo faktycznie prowadzi J. D. Ponadto wnioskodawca na terytorium Polski nie zarejestrował swojego pobytu z uwagi na fakt, że przebywa w kraju sporadycznie, a pobyty trwają ok. 2 tygodni. W ocenie organu wnioskodawca w żaden sposób nie udowodnił, że do prowadzenia działalności rolniczej potrzebuje nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, nie sprecyzował charakteru tej działalności, nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie wykonywania działalności rolniczej na wydzierżawionych gruntach, żadnego planu inwestycyjnego dotyczącego zagospodarowania rzekomo prowadzonego gospodarstwa rolnego. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył w imieniu R. S. pełnomocnik. Wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1/ przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1a ust. 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i przyjęcie, że ustawa wymaga jednoczesnego spełnienia przesłanek ze wskazanego przepisu podczas gdy przepis ten zawiera otwarty katalog okoliczności mogących potwierdzić więź cudzoziemca z Polską, a wnioskodawca w pełni uzasadnił istnienie więzi rodzinnych i gospodarczych, które uzasadniają udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości, 2/ przepisów postępowania, a mianowicie art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, pomijając złożone przez skarżącego wnioski dowodowe, a w szczególności oświadczenie skarżącego o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego, dokumentu potwierdzającego zameldowanie wnioskodawcy na pobyt czasowy oraz pisma wskazującego na charakter prowadzonej działalności i zagospodarowania nieruchomości o pow. [...] ha oraz art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego opisał stan faktyczny i prawny sprawy, szczegółowo rozwijając wskazane zarzuty. Podkreślił, że skarżący nie miał obowiązku dokonywania meldunku na pobyt stały z uwagi na czas jego pobytu w Polsce, który jednorazowo nie przekraczał 3 miesięcy. Ponadto skarżący przedstawił dokument potwierdzający jego zameldowanie na pobyt czasowy. Zdaniem skarżącego przepis art. 1a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wymagając wykazania więzi cudzoziemca z Polską wskazuje na otwarty katalog okoliczności mogących to potwierdzić. Odnosząc do kwestii osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, pełnomocnik skarżącego wskazał, że osobisty charakter prowadzenia działalności gospodarczej nie wyklucza korzystania z pomocy innych osób, w niniejszym przypadku . D. lub zatrudniania w tym celu pracowników. Błędne są zdaniem pełnomocnika skarżącego twierdzenia organu jakoby skarżący nie udowodnił, iż do prowadzenia działalności gospodarczej potrzebuje nieruchomości o powierzchni [...] ha. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W ocenie Sądu organ administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 1a ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.) i przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych informacji oraz rodzajów dokumentów, jakie jest obowiązany przedstawić cudzoziemiec ubiegający się o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości (Dz. U. Nr 94, poz. 925 ze zm.). Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, który odzwierciedla postanowienia traktatowe dotyczące warunków przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w zakresie nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia przez cudzoziemców, będących obywatelami lub przedsiębiorcami państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z wyjątkiem nabycia nieruchomości rolnych i leśnych, przez okres 12 lat od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia kwestii wydania cudzoziemcowi zezwolenia na nabycie nieruchomości stanowi art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Zgodnie z tym przepisem nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane, w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi w przypadku nieruchomości rolnych. Przepis ten nie zawiera merytorycznych kryteriów wydania takiego zezwolenia, co oznacza, że decyzja w tym przedmiocie pozostawiona została uznaniu Ministra Spraw Wewnętrznych. Uznanie administracyjne nie jest wprawdzie wyłączone spod kontroli sądu administracyjnego, jednakże kontrola ta jest ograniczona i sprowadza się w istocie do badania, czy nie naruszono przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także, czy decyzja mieści się w wyznaczonych przez prawo granicach uznania i nie jest przejawem arbitralności działania organów administracji. Zdaniem Sądu Minister rozważył w sposób wszechstronny okoliczności mające służyć za podstawę wydania decyzji zezwalającej na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca i wyciągnął z nich prawidłowe wnioski, że skarżący nie spełnia przyjętych przez organ kryteriów udzielania cudzoziemcom zezwoleń na nabycie nieruchomości. Kryteria te mieszczą się w granicach uznania administracyjnego wyznaczonych przez ustawę o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i zdaniem Sądu w niniejszej sprawienie są przejawem arbitralności działania organu. Cudzoziemiec, będący obywatelem państwa członkowskiego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, aby uzyskać zezwolenie na nabycie nieruchomości, musi spełnić wszelkie wymogi przewidziane przepisami prawa, a więc przede wszystkim, zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 2 tej ustawy, musi wykazać, że zachodzą okoliczności potwierdzające jego więzi z Rzecząpospolitą Polską. W myśl art. 1a ust. 2 powołanej ustawy okolicznościami potwierdzającymi więzi cudzoziemca z Polską mogą być w szczególności: 1. posiadanie polskiej narodowości lub polskiego pochodzenia; 2. zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej; 3. posiadanie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich; 4. członkostwo w organie zarządzającym przedsiębiorców spółek z kapitałem zagranicznym; 5. wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej lub rolniczej, zgodnie z przepisami prawa polskiego. Przytoczony art. 1a ust. 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców zawiera jedynie otwarty katalog przesłanek, a zatem organ prowadzący postępowanie ma możliwość przyjęcia, w granicach uznania administracyjnego, także innych okoliczności jako spełniających warunek związków z Polską. Trzeba jednak w tym miejscu nadmienić, że katalog przykładowy, będący punktem odniesienia w takich wypadkach, zawiera przesłanki o określonym ciężarze gatunkowym, świadczące o poważnych, trwałych i realnych związkach z naszym krajem o charakterze osobistym lub gospodarczym. Kryteria te preferują wydawanie zezwoleń na nabycie nieruchomości cudzoziemcom, którzy zawarli związek małżeński z obywatelem polskim. Przyjęcie kryterium związku małżeńskiego z obywatelem polskim jako przesłanki wydania zezwolenia ma swoje uzasadnienie w przepisach Konstytucji RP, wyrażonym w jej art. 18 i art. 71 ust. 1, zgodnie z którymi Rzeczpospolita Polska otacza opieką małżeństwo i uwzględnia w swojej polityce społecznej i gospodarczej dobro rodziny. Skarżący spełnia to kryterium, ponieważ jest mężem obywatelki polskiej. Ponadto organ nie negował, że wnioskodawca posiada związki z Polską. Kwestią sporną w sprawie jest to, czy skarżący mógł uzyskać pozwolenie na nabycie nieruchomości rolnej, skoro jej powierzchnia wynosi [...] ha, a więc zgodnie z art. 1a ust. 5 powołanej ustawy uzyskanie zezwolenia na nabycie takiej nieruchomości jest możliwe tylko w przypadku, gdy zamiar nabycia jest spowodowany zamiarem wykonywania na tej nieruchomości działalności gospodarczej lub rolniczej i jest jednocześnie uzasadniony rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej. Z treści tego przepisu wynika więc, że nie wystarczy samo zadeklarowanie zamiaru wykorzystywania nieruchomości na cele określone w art. 1a ust. 2 pkt 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, ale konieczne jest też wykazanie, że rzeczywiste potrzeby wnioskującego wynikające z jego dotychczasowej działalności, wskazują na potrzebę, a przynajmniej na celowość nabycia nieruchomości, na nabycie której chce uzyskać zezwolenie. Podkreślić należy, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo, zgodnie z art. 1a ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, z zachowaniem przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Zdaniem Sądu organ miał podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie spełnia wymagań określonych w ustawie z 11 kwietnia 2003 r. Z przedłożonych odpisów KRS wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zupełnie innym zakresie. Skarżący prowadzi bowiem działalność w zakresie m.in. sprzedaży hurtowej i detalicznej wyrobów farmaceutycznych, sprzedaży hurtowej i detalicznej pojazdów samochodowych, restauracji i pozostałych placówek, praktyk lekarskiej ogólnej, specjalistycznej, dentystycznej, hoteli i podobnych obiektów zakwaterowania, obiektów noclegowych turystycznych i miejsc krótkotrwałego zakwaterowania. Ponadto skarżący prowadzi działalność agroturystyczną. Zdaniem Sądu działalność agroturystyczna jest działalnością dodatkową wykonywaną w ramach czynnego gospodarstwa rolnego. Tak więc nie można mówić o działalności agroturystycznej w innych warunkach, gdyż będzie to wtedy działalność turystyczna, a tym samym działalność nierolnicza. Odnosząc się do spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 6 ust 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego dotyczących osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego tj. pracowania w tym gospodarstwie oraz podejmowania wszelkich decyzji dotyczących prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie to wskazać należy, że mimo złożonego przez skarżącego oświadczenia w trybie art. 7 ust. 1 powyższej ustawy to skarżący nie spełnia powyższych przesłanek. Nie pracuje w gospodarstwie rolnym, co wynika z innych dowodów w sprawie m.in. z oświadczenia skarżącego oraz przebywaniu w Polsce sporadycznie. Wobec braku wskazania przez skarżącego dowodów, które mogłyby potwierdzać realność jego zamiarów co do prowadzenia działalności rolniczej, organ dysponując w sprawie materiałem dowodowym dokonał prawidłowej jego oceny nie znajdując uzasadnienia dla przyjęcia, że skarżący rzeczywiście zamierza na przedmiotowej nieruchomości prowadzić działalność rolniczą. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organ wydając decyzje o odmowie wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i dokonał prawidłowej i wszechstronnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy, przy czym organ nie miał obowiązku szukania dowodów na wykazanie rzeczywistości zamiaru skarżącego co do prowadzenia działalności rolniczej, skoro on sam w tym zakresie wykazała inicjatywę dowodową na minimalnym poziomie, składając sprzeczne ze sobą oświadczenia. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.