IV SA/Wa 2790/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. M. S. o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawie ze skargi O. F. na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: przyznać adwokatowi M. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 120 złotych (sto dwadzieścia złotych) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 27,60 złotych (dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy) stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług. W lipcu 2015 r. skarżąca O. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W styczniu 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącej adwokata z urzędu w osobie M. S. W dniu 8 lutego 2016 r. wyznaczony pełnomocnik z urzędu stawił się w Sądzie i zapoznał się z aktami sprawy. Dnia 1 marca 2016 r. został w niniejszej sprawy wyznaczony termin posiedzenia niejawnego na dzień 2 marca 2016 r. Wyrokiem z dnia 2 marca 2016 r., wydanym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Rady do Spraw Uchodźców. Pismem z dnia 4 maja 2017 r. adwokat M. S. złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy i oświadczył, że udzielona pomoc nie została ani w całości ani w części opłacona. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Od powyższego postanowienia wyznaczony z urzędu pełnomocnik wniósł w terminie sprzeciw zarzucając naruszenie: a) § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 poz. 461) poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, że pełnomocnik z urzędu został ustanowiony na etapie pierwszej instancji, gdzie wspomniany przepis nie wymienia jakie czynności powinien wykonać pełnomocnik ażeby uzyskać wynagrodzenie; b) art. 259 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż czynności podjęte przez adwokata w niniejszej sprawie nie stanowiły pomocy prawnej, w sytuacji gdy czynności podjęte przez adwokata w interesie skarżącej stanowiły pomoc prawną, za którą przysługuje wynagrodzenie. Wyznaczony pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed pierwszą instancją oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego wg. norm przepisanych z tytułu udzielonej a nieopłaconej w całości ani w części pomocy prawnej z urzędu w ramach postępowania wskutek wniesienia niniejszego sprzeciwu. Uzasadniając sprzeciw wyznaczony pełnomocnik powołał się na treść art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c wspomnianego wcześniej rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. i wskazał, iż stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji wynosi 240 zł a wymieniony przepis rozporządzenia nie wskazuje jakie czynności w ramach pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji powinien wykonać wyznaczony z urzędu adwokat. Podkreślił, iż zapoznał się z aktami sprawy, skontaktował się niezwłocznie z klientką (przedstawił pismo z dnia 9 lutego 2016 r. skierowane do skarżącej wraz z potwierdzeniem nadania), jak również pozostawał z nią w kontakcie z telefonicznym (skarżąca na stałe mieszka w [...], a siedziba Kancelarii znajduje się [...]) i udzielał porad prawnych związanych ze sprawą. W jego ocenie zapoznanie się z aktami sprawy nie jest wyłącznie czynnością techniczną, gdyż łączy się z merytorycznym zapoznaniem się z zawartością akt sprawy i ustaleniem strategii oraz dalszych czynności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zastosowanie w niniejszej sprawie art. 260 p.p.s.a. w przedstawionym brzmieniu wynika z ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015 poz. 658). Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej nowe brzmienie art. 260 p.p.s.a. ma zastosowanie do spraw wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy czyli po 15 sierpnia 2016 r., natomiast skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w lipcu 2017 r. Stosownie zaś do treści art. 250 § 1 p.p.s.a wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie zaś z § 2 wspomnianego artykułu w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. W przedmiotowej sprawie zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 28 września 2002 r. stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego wynosi 240 zł. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, opłata ulega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. Rozpoznając wniosek o przyznanie wynagrodzenia wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy Sąd ocenia czy pomoc prawna została stronie rzeczywiście udzielona. Dokonując powyższego Sąd winien zbadać, czy czynności podjęte przez pełnomocnika były wystarczające do ochrony interesów strony i w jakim stopniu pomocne przy rozstrzyganiu sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt II OZ 971/16). W niniejszej sprawie skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą i dotyczyła postanowienia Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r., wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Po ustanowieniu dla skarżącej adwokata, ORA wyznaczyła adw. M. S. Pełnomocnik z urzędu zapoznał się z aktami sprawy. W dniu 8 lutego 2017 r. kiedy zapoznawał się z aktami sprawy nie był jeszcze wyznaczony termin posiedzenia niejawnego ani termin rozprawy. Termin posiedzenia niejawnego został wyznaczony z jednodniowym wyprzedzeniem tzn. 1 marca wyznaczono termin na 2 marca 2017 r. i wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r., wydanym w trybie uproszczonym, zostało uchylone zaskarżone postanowienie. Z załączonych do sprzeciwu dokumentów wynika, iż wyznaczony z urzędu pełnomocnik sporządził pismo z 9 lutego 2016 r., które skierował do skarżącej oraz jak wyjaśnił udzielał jej telefonicznie porad prawnych. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie art. 250 § 2 p.p.s.a., który uprawia do obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Przepis na mocy art. 2 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. Wyrok w niniejszej sprawie został wydany w trybie uproszczonym, co oznacza, że wyznaczony z urzędu adwokat nie poświęcał czasu na przygotowanie się do rozprawy. Od dnia zapoznania się z aktami sprawy - 8 lutego 2017 r., do dnia wydania wyroku - 2 marca 2016 r. mógł przedstawić swoje stanowisko w sprawie a nie tylko ograniczyć się do skierowania pisma do skarżącej. Wobec powyższego w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie pomoc prawna została udzielona przez pełnomocnika w niepełnym zakresie, wskazać nawet można, iż ograniczyła się do minimum jednakże ochrona interesu skarżącej została zagwarantowana w niezbędnym zakresie. Należy w tym miejscu powołać się na wspomniane postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 września 2016 r. w którym wskazano, iż nie można faktu zapoznania się z treścią akt sprowadzać tylko do czynności o charakterze technicznym, lecz należy założyć, że analiza dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu jest czynnością wstępną do wypracowania stanowiska w sprawie, co oczywiście, wiąże się z analizą prawną. Wobec powyższego obniżono wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy do kwoty 120 zł podwyższonej o 27,60 zł stanowiącej 23 % podatku od towarów i usług. Odnosząc się do zawartego w sprzeciwie wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego wg. norm przepisanych w ramach postępowania wskutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego odmawiającego przyznania kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, w ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych do przyznania takiego wynagrodzenia. Nie sposób uznać, iż wyznaczony z urzędu adwokat składając sprzeciw od postanowienia odmawiającego przyznania jemu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej reprezentuje skarżącą, sprzeciw składa we własnym imieniu a nie skarżącej. Wynagrodzenie przyznawane jest na podstawie art. 250 p.p.s.a wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z 250 § 1 i 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.