IV SA/Wa 2796/15

WyrokWSA w Warszawie2016-09-14

Skład orzekający: Anita Wielopolska, Leszek Kobylski, Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, wynikająca z ogólnej sytuacji konfliktu zbrojnego, bez indywidualnych dowodów prześladowania, uzasadnia nadanie statusu uchodźcy lub udzielenie ochrony uzupełniającej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ogólna sytuacja konfliktu zbrojnego w kraju pochodzenia, nawet jeśli budzi obawy, nie jest wystarczająca do nadania statusu uchodźcy, jeśli brak jest indywidualnych dowodów prześladowania lub realnego ryzyka doznania poważnej krzywdy. Obawa musi być uzasadniona zarówno subiektywnie, jak i obiektywnie, co oznacza, że musi znaleźć odzwierciedlenie w rzeczywistości i być poparta konkretnymi okolicznościami.
Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka kraju objętego konfliktem zbrojnym, złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy, powołując się na obawy o życie i bezpieczeństwo rodziny z powodu sytuacji politycznej, ostrzałów artyleryjskich, a także obawy męża przed mobilizacją i prześladowaniem ze względu na religię i pochodzenie. Organy obu instancji odmówiły nadania statusu uchodźcy oraz ochrony uzupełniającej, uznając brak indywidualnych dowodów prześladowania i realnego ryzyka poważnej krzywdy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Rady Do Spraw Uchodźców (dalej: "Rada", "organ odwoławczy") z dnia [...] lipca 2015 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu", "organ i instancji") z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...], wydaną w sprawie z wniosku S. P. (dalej: "skarżąca") o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji Rady stanowiły przepisy art. 89p ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.; dalej: "ustawa o ochronie") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] października 2014 r. skarżąca (obywatelka [...]) złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy w RP. Wnioskiem został także objęty małżonek cudzoziemki (I. P.) oraz małoletnia córka (S. P.). Składając przedmiotowy wniosek cudzoziemka oświadczyła: "Przyczyną (...) jest obawa o nasze życie na [...] w związku z panującą sytuacją polityczną. [...] miasto w którym mieszkamy jest bardzo zniszczony. W [...] są ludzie w mundurach, czołgi, samochody wojskowe. Nie mamy rodziny w innej części [...], a boimy się o nasze bezpieczeństwo, a przede wszystkim córki, która jest jeszcze bardzo mała. Chcę, aby dorastała ona w bezpiecznym kraju". Z wniosku wynika ponadto, że cudzoziemka nie była prześladowana w kraju pochodzenia, nie brała udziału w działaniach wojennych, nie poddawano jej przemocy fizycznej ani psychicznej. W kraju pochodzenia nigdy nie była zatrzymana, aresztowana, nie była też skazana wyrokiem sądu. W dniu 8 grudnia 2014 r. przeprowadzono szczegółowe przesłuchanie wnioskodawczyni na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz spodziewanych prześladowań, ). W tym samym dniu tj. 8 grudnia 2014 r, został przesłuchany również małżonek skarżącej, który wnioskował o przesłuchanie jego osoby ze względu na indywidualne doświadczenia. Podczas ww. przesłuchań organ uzyskał następujące informacje: Miejscem zameldowania S. P. oraz jej małżonka przed przyjazdem do Polski była miejscowość [...], w [...]. Zapytana o okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia skarżąca oświadczyła, iż wyjechała z [...], gdyż: Ciężko było żyć. Ostrzeliwali, do pracy można było chodzić, ale ja nie chodziłam. Byłam w domu z dzieckiem, bo nie mogłam dziecka zostawić. Cudzoziemka jednak obawiała się pozostawać w swoim mieszkaniu ze względu na bliskie sąsiedztwo fabryki, która jest potencjalnym celem ostrzału artyleryjskiego, a także rozbójnicze wyłudzenia pieniędzy przez uzbrojonych ludzi. Po opuszczeniu [...] Aplikantka wraz z najbliższą rodziną udała się do [...]. Skarżąca stwierdziła iż w [...] miała problemy z zaaklimatyzowaniem się, ponieważ miejscowa ludność nie chciała się z nią kontaktować. Małżonek skarżącej podczas przesłuchania potwierdził i podtrzymał powody i okoliczności, które skłoniły Cudzoziemców do ubiegania się o ochronę międzynarodową na terytorium RP. Wyjaśnił, iż po przyjeździe do [...] przybył do miejsca ich zamieszkania pracownik milicji, który m.in. pobrał odciski ich palców, sfotografował oraz zapisał ich dane osobowe. W kolejnym dniu Cudzoziemca zabrano na posterunek milicji, gdzie został przesłuchany na okoliczność ewentualnego sprzyjania [...] separatystom, a następnie przewieziono go do Wojskowej Komisji Uzupełnień tzw. [...]. Mąż skarżącej na pytanie tam zadane, czy chce służyć w armii [...] odpowiedział, iż nie chce uczestniczyć w działaniach wojennych ze względu na wyznanie wiary - jest [...], w rezultacie po rozmowie go zwolniono. W drodze do domu został na ulicy zaczepiony przez młodych ludzi, którzy stwierdzili, że są [...] patriotami: (...) uderzyli mnie, pytali po co przyjechałem, mówili- powinieneś iść na wojnę, zadawali pytania w stylu: czy kochasz [...], znasz hymn...kilka razy mnie uderzyli. Ponadto Cudzoziemiec zeznał, iż mobilizacji obawia się również jego żona, która ze względu na medyczną profesję jest zobowiązana do służby wojskowej. Małżonkowie P. zgodnie stwierdzili, iż czują się prześladowani na [...] zarówno ze względu na deklarowana religię, jak również z powodu miejsca ich pochodzenia - z [...]. Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, skarżąca dołączyła do sprawy oświadczenie, w którym powołuje okoliczności; które zostały już podniesione zarówno przez Stronę jak i małżonka Wnioskodawczyni tj.: obawa przed mobilizacją, poczucie prześladowania na [...] ze względu na posługiwanie się językiem [...] oraz pochodzenie z [...], a także z powodu zagrożenia atakami terrorystycznymi na całym obszarze [...]. Po przeprowadzeniu przewidzianego prawem postępowania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie, odmówił nadania skarżącej statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej. Decyzja ta objęła małżonka cudzoziemki – I. P. oraz małoletnie dziecko – S. P. W odwołaniu skarżąca zakwestionowała decyzję organu I instancji i wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła Szefowi Urzędu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie w zw. z art. 1A Konwencji Genewskiej poprzez uznanie, że Cudzoziemka, jej mąż i córka nie spełniają przesłanek do nadania statusu uchodźcy, podczas gdy Cudzoziemka w swoich zeznaniach i oświadczeniach wykazała, że była prześladowana z powodu religii, przekonań politycznych i przynależności do określonej grupy społecznej i nie chce korzystać z ochrony swego kraju; - błędne zastosowanie art. 15 ustawy o ochronie poprzez uznanie, iż powrót do kraju pochodzenia nie może narazić jej na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy z powodów wskazanych w tym przepisie podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia wobec odwołującej i jej rodziny istnieje ryzyko doznania poważnej zindywidualizowanej krzywdy jak i zagrożenia życia lub zdrowia; - pominięcie art. 16 ustawy o ochronie i nieuwzględnienie, że w przypadku Wnioskodawczyni podmiotami dopuszczającymi się prześladowań byli separatyści wspierani przez [...]; - błędne zastosowanie art. 19 ust. 1 ustawy o ochronie i uznanie, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem; - art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez niezbadanie jaki wpływ na rozwój emocjonalny, psychiczny i intelektualny dziecka będzie miała decyzja o nienadaniu statusu uchodźcy, a w konsekwencji wydaleniu z terytorium RP, jak też czy wydaleniu nie sprzeciwia się dobro dzieci i ich słuszny interes. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez dokonanie błędnych wniosków na podstawie zebranego materiału dowodowego i wydanie przez to niekorzystnej decyzji, co miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 poprzez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, art. 8 Kpa przez zignorowanie istotnych dla postępowania okoliczności i tym samym nadwyrężenia zaufania do organu administracji, art. 80 Kpa przez nieuwzględnienie całokształtu materiału w sprawie; art. 7 i 77 § 1 Kpa przez nierozpoznanie istoty sprawy oraz nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie i nierozpoznaniu w sposób należyty dowodów znajdujących się w aktach sprawy, polegające na pominięciu istotnych faktów, tj. realnej i uzasadnionej obawy Cudzoziemki związanej z bezpieczeństwem jej i dzieci, realnej obawy przed utratą życia oraz represji separatystów w stosunku do jej rodziny, gdyż żyją w [...] objętym konfliktem zbrojnym; występowanie w dalszym ciągu ofiar śmiertelnych w związku z konfliktem zbrojnym na [...]; pominięcie faktu występującej traumy; strach przed zemstą oraz przed prześladowaniem, obawa przed zagrożeniem bezpieczeństwa dzieci i swojego; pominięcie faktu, że Cudzoziemka chce z rodziną osiąść na stałe w Polsce, z Polską wiążą przyszłość i nadzieję na bezpieczeństwo i spokój. W wyniku rozpatrzenia odwołania, wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Rada utrzymała w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił ustalenia dotyczące stanu faktycznego. Przytoczył brzmienie art. 13 ust. 1, ust. 3 ustawy o ochronie, podnosząc, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że Wnioskodawczyni nie wykazała, aby w jej indywidualnym przypadku istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie. Rada wskazała, że w świetle brzmienia art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie kwestią kluczową jest obawa przed prześladowaniem. Pojęciu "obawy" - która jest stanem umysłu i elementem subiektywnym - towarzyszy określenie "uzasadniona". Oznacza to, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny - obydwa muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania, czy istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem. Wskazał, iż z materiałów dostępnych organom orzekającym wynika, że w przypadku Wnioskodawczyni brak jest podstaw do twierdzenia, że jest ona narażona na prześladowania w rozumieniu ustawy o ochronie. Organ odwoławczy zauważył, iż skarżąca nie wykazała żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy z powodu przekonań politycznych, lub mogłoby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Jak wskazał organ odwoławczy, z materiałów dostępnych organom orzekającym wynika, że w przypadku skarżącej można przyjąć, iż żywione przez nią obawy odnoszące się do zagrożenia jakie wiązałoby się z dalszym przebywaniem w [...] są uzasadnione. Jednakże, odnosząc się do dyspozycji zawartej w art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie Rada stwierdziła, że w przypadku skarżącej brak jest uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, a także nie występuje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Jeżeli bowiem na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, koniecznym jest rozstrzygnięcie o braku uzasadnionych obaw oraz nie występowaniu rzeczywistych ryzyk. Dokonując oceny faktycznych okoliczności dotyczących Cudzoziemki oraz sytuacji w kraju pochodzenia, organ odwoławczy stwierdził także, że w jej indywidualnej sytuacji w pełni znajduje zastosowanie przepis art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie. Za nieuprawnione Rada uznała przekonanie skarżącej, wyrażone w odwołaniu, iż w świetle przedstawionych okoliczności skarżącej powinna być udzielona międzynarodowa ochrona. W dalszej części uzasadnienia Rada szczegółowo odniosła się do twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu (s.8-19 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Następnie organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z przepisem art. 48 ustawy o ochronie, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1/ orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2/ tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3/ poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Zdaniem Rady, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można mówić o żadnym z wymienionych zagrożeń wobec skarżącej i jej męża. Organ odwoławczy zauważył, iż z zeznań cudzoziemki wynika, iż nie należała ona do żadnych organizacji politycznych (mąż też nie). Nigdy nie stawiano jej, ani jej mężowi żadnych zarzutów, które świadczyłyby o posądzaniu ich o jakąś wrogą działalność wobec władz kraju pochodzenia i nie prowadzono wobec nich w tym zakresie żadnego postępowania sądowego czy administracyjnego. Nadto skarżąca nie oświadczyła w toku procedury statusowej, by orzeczono wobec niej lub jej męża karę śmierci lub groziło im wykonanie egzekucji. Analiza materiału dowodowego, zdaniem Rady nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla skarżącej i jej męża, a w świetle materiału dowodowego sprawy, obecnie nie można mówić o tym, by na kontrolowanym przez władze [...] terytorium miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Konkludując organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu I instancji w sprawie odmowy nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz odmowy udzielenia jej ochrony uzupełniającej na terytorium RP jest zgodna z prawem, została wydana po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania administracyjnego, jak i została wyczerpująco uzasadniona. Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości jako niezgodnej z prawem, jak i uchylenie decyzji organu I instancji. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: 1) art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie poprzez uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do nadania skarżącej i jej rodzinie Statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej - określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim pomimo, iż na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu przekonań politycznych, nie może i nie chce korzystać z ochrony tego kraju; 2) art. 15 ustawy o ochronie poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i nieprzyznanie skarżącej i jej rodzinie ochrony uzupełniającej w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić ją na rzeczywiste, i bardzo realne prawdopodobieństwo doznania poważnej krzywdy w postaci zemsty przez poniżające traktowanie albo karanie i z tego względu nie może i nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia; 3) pominięcie art. 16 ustawy o ochronie, gdzie ustawodawca wskazuje, kto jest uznany za podmiot dopuszczający się prześladowań o których mowa w art. 13, lub wyrządzającym poważną krzywdę, o której mowa w art, 15, i wymienia, 1) organy władzy publicznej kraju pochodzenia; 2) ugrupowania lub organizacje kontrolujące kraj pochodzenia lub znaczną część jego terytorium; podczas gdy w przypadku odwołującego się podmiotami dopuszczającymi się prześladowań są władze [...] którzy prowadzą kampanię zastraszania zmuszając ludzi do ucieczki; 4) art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie poprzez uznanie, iż po powrocie do kraju pochodzenia nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem; 5) art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie poprzez stwierdzenie, że nie istnieje ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia, pomimo iż odwołująca zgłaszała iż po powrocie na [...] mieszkańcy bardzo źle odnoszą się do przesiedleńców z [...]; 6) art. 3 i 5 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 roku z Rzymu poprzez ustalenie iż po powrocie do kraju pochodzenia nie dojdzie do naruszenia prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego skarżącej. 7) naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez nierozpoznanie istoty sprawy oraz nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie i nierozpoznaniu w sposób należyty dowodów znajdujących się w aktach sprawy, polegające na pominięciu istotnych faktów tj: - realnej i uzasadnionej obawy odwołującego się związanych z bezpieczeństwem jego i żony oraz represji [...] w stosunku do jego osoby; - zbagatelizowanie przedstawionych faktów co do tego iż w [...] na [...] w związku ze stosowaniem przemocy wobec ludności cywilnej w warunkach konfliktu zbrojnego w zagrożenie jest nadal realne; - pominięcie faktu iż w dalszym ciągu ofiar występują śmiertelne ofiary z związku z walkami na [...]; - pominięci faktu występującej traumy (nawracające złe sny, paraliżujący strach przed powrotem u odwołującego i jego rodziny w związku z negatywnymi przeżyciami doznanymi na [...]. 8) art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie obowiązku zasięgnięcia opinii biegłego psychologa w zakresie przebadania odwołującego się i jego żony, jak skutki psychiczne będzie miała decyzja o powrocie na [...], gdy opinia ta była niezbędna dla rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art, 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a."). Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w oparciu o wskazane kryteria stwierdzić należy, iż skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. Złożone przez skarżącą zeznania, a także przeanalizowane materiały i wynikające z nich fakty nie stanowiły o powstaniu przesłanek do objęcia cudzoziemki ochroną międzynarodową, co trafnie dostrzegły organy obu instancji. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie - wbrew zarzutom skargi - dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U, z 2012 r., poz. 680 ze zm.), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Prawidłowo orzekły zatem co do braku podstaw do przyznania skarżącej ochrony międzynarodowej - statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej. Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie, o którym mowa w art. 13 ust. 1, musi: 1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, ze zm.), lub 2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Prześladowanie może polegać w szczególności na: 1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej; 2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym; 3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący; 4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym; 5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3; 6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość. Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się powszechnie, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości). Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba - jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno- ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemki zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jej wypowiedzi złożonych podczas późniejszych przesłuchań. Analiza tych wypowiedzi jest wyczerpująca i obejmuje całość oświadczeń cudzoziemki. Wskazać nadto należy, że uzasadnienia decyzji tak pierwszej, jak i drugiej instancji zawierają wnioski wypływające z tej analizy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że powodem ubiegania się przez skarżącą ochrony międzynarodowej jest obawa przed zagrożeniami wynikającymi z trwającego na wschodzie [...] konfliktu zbrojnego o podłożu separatystycznym. W ocenie Sądu wbrew zarzutom podniesionym w skardze, nie można zarzucić orzekającym organom, że w sposób niewłaściwy zbadały okoliczności zagrożenia praw i wolności skarżącej, jej męża i małoletniej córki w kraju pochodzenia. W kontrolowanej sprawie organy orzekające zebrały informacje na temat aktualnej sytuacji polityczno-społecznej i militarnej na [...] (opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC), ze szczególnym uwzględnieniem kwestii przestrzegania praw człowieka oraz wsparcia dla osób przemieszczonych ze [...]. Organy orzekające w sprawie dokonały oceny sytuacji w kraju pochodzenia skarżącej, w szczególny sposób akcentując wątki istotne ze względu na specyfikę postępowania uchodźczego, tj. kwestię przestrzegania praw człowieka, zagrożeń militarnych, a także gospodarczych i społecznych uwarunkowań egzystencji na [...], przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności związanych z toczącym się na wschodzie kraju konfliktem. Należy zgodzić się z Radą, że ogólna sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemki nie może być samoistną podstawą uzasadniającą przyznanie ochrony. Przedstawione natomiast informacje na temat [...] nie dają podstaw do sformułowania tezy o powszechności stosowania przemocy w skali całego kraju, a także występujących praktyk o charakterze prześladowań wobec konkretnie określonych grup czy przedstawicieli danych środowisk. Sąd zauważa, iż żywiona przez skarżącą obawa przed prześladowaniem, jak również pojedyncze zdarzenia, nawet o charakterze przemocowym i napięta sytuacja w kraju pochodzenia, nie mogą zostać uznane za prześladowania, które stanowią pozytywną przesłankę do nadania statusu uchodźcy, bez zobiektywizowania tych obaw poprzez odwołanie się do konkretnych okoliczności, które muszą posiadać rzeczywiste cechy pozwalające na uznanie, że skarżącej grożą wskazywane przez nią następstwa. Tymczasem skarżąca nie podała takich okoliczności, które nosiłyby cechy prześladowania w wyżej przytoczonym rozumieniu na terenie całego kraju i nie ma wystarczających powodów, by uznać, że takie działania wystąpiłyby w przyszłości w kraju pochodzenia, szczególnie biorąc pod uwagę ustabilizowaną sytuację na zachodzie kraju, gdzie legalne władze popierają działania żołnierzy [...]. Jednocześnie należy wskazać, iż na [...] nie istnieją jakiekolwiek ograniczenia prawne przemieszczania się obywateli i zmieniania przez nich miejsca zamieszkania. Mieszkańcy terenów zagrożonych opuszczający swoje dotychczasowe miejsca zamieszkania w związku z panująca w nich sytuacją, mają co do zasady możliwość zamieszkania w innych bezpiecznych rejonach [...], zarówno pod względem prawnym jak i faktycznym. W dniu 1 października 2014 roku Gabinet Ministrów [...] przyjął postanowienia regulujące ważniejsze kwestie dotyczące ochrony/opieki socjalnej osób, które przemieściły się z tymczasowo okupowanych terytoriów [...] oraz rejonów prowadzenia operacji antyterrorystycznej tj. tryb wyrabiania i wydawania zaświadczeń o wpisaniu do ewidencji osób, które się przesiedlają/przemieszczają, nadawania comiesięcznej pomocy finansowej na pokrycie kosztów życia, opłat mieszkaniowo - komunalnych. Przesiedleńcy mają dostęp do systemów ochrony zdrowia. Należy podkreślić, że skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek przeszkód odnoszących się do osobistej sytuacji, które czyniłyby ewentualne starania o uzyskanie pomocy na [...] bezskutecznymi lub też mogły być powodem uzasadnionych obaw co do szans na normalizację swoich spraw życiowych na terenach zachodnich obwodów kraju pochodzenia. Nie można za takie uznać oczekiwań i przypuszczeń, że pobyt w Polsce będzie ze względów ekonomicznych bardziej perspektywiczny i będzie dawał szanse na lepsze życie niż jest to możliwe na terytorium [...]. Sąd zauważa także, iż warunkiem przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy jest wykazanie przez niego, iż był prześladowany lub, że obawia się prześladowania (skierowanego indywidualnie na jego osobę) po powrocie do kraju pochodzenia z powodów wskazanych w Konwencji Genewskiej. Taka sytuacja nie miała zaś miejsca w niniejszej sprawie. W kontrolowanej sprawie nie zaistniały także żadne okoliczności wskazujące, iż w indywidualnym przypadku skarżącej zachodzi realne i potwierdzone niebezpieczeństwo naruszenia jej praw i żywotnych interesów. Nadto skarżąca nie była nigdy prześladowana w rozumieniu konwencyjnym, kształtującym przesłanki dla nadania statusu uchodźcy. W szczególności, nie była nigdy poszukiwana, aresztowana, zatrzymana, więziona, poddana działaniom o charakterze szykan, prześladowań tak fizycznych, jak i psychicznych. Reasumując Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo uznały, że skarżąca nie wykazała aby spełniała przesłanki określone w art. 13 ustawy o ochronie. Zasadnie organy uznały wyjaśnienia w zakresie istnienia pozytywnych przesłanek do przyznania statusu uchodźcy za niewystarczające. Z przedstawionych względów Sąd podzielił argumentację organów administracyjnych, że skarżąca ze względu na brak uzasadnionej obawy o prześladowanie i doznanie poważnej krzywdy na terenie całego kraju, nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie skutkuje odmową nadania tego statusu. Za nietrafny tym samym należało uznać zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organy słusznie przyjęły, że w stosunku do skarżącej nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. W świetle powyższego, za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 15 i art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. W ocenie Sądu organy orzekające wnikliwie zbadały okoliczności sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i trafnie oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Postępowanie dowodowe zostało właściwie przeprowadzone i w sposób wyczerpujący zebrany został materiał na temat sytuacji w kraju pochodzenia skarżącej, jak też dokonano trafnej analizy sytuacji wewnętrznej pod kątem potencjalnych zagrożeń dla wolności, zdrowia i życia cudzoziemca. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ poinformował skarżącego o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czym wyczerpał dyspozycję art. 10 § 1 k.p.a. Z tych też względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło