IV SA/Wa 2802/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-24
Skład orzekający: Piotr Korzeniowski, Kaja Angerman, Anna Falkiewicz-Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która sprzedała nieruchomość objętą decyzją o lokalizacji inwestycji, a następnie domaga się stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa, posiada interes prawny do wszczęcia takiego postępowania?Ratio decidendi
Osoba, która sprzedała nieruchomość objętą decyzją o lokalizacji inwestycji, nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa, jeśli jej żądanie opiera się na potencjalnych przyszłych roszczeniach odszkodowawczych. Interes prawny musi być aktualny i wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, a nie z hipotetycznych zdarzeń przyszłych.Stan faktyczny
E.C. wystąpił o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji lokalizacyjnej z 1971 r. oraz postanowienia o jej sprostowaniu, argumentując, że decyzja była skierowana do osoby niebędącej stroną, a nieruchomość objęta decyzją stanowiła jego własność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że E.C. nie jest stroną, ponieważ nie legitymuje się prawem do nieruchomości i jego interes prawny jest przyszły i hipotetyczny. WSA w Warszawie oddalił skargę E.C., podzielając stanowisko Kolegium.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi E.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.
Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji decyzją z dnia [...] listopada 1971 r. nr [...] ustaliło lokalizację osiedla mieszkaniowego [...] na terenie położonym w [...] [...] w obrębie ulic [...], [...], [...] i [...] o pow. [...] ha, na szkicu sytuacyjnym Nr [...] stanowiącym załącznik do decyzji, obejmującą działkę nr [....] o pow. 12 arów 19 m2 położoną przy ul. [...] i działkę nr [...] o pow. [...] arów [...] m2 położoną przy ul. [...].
Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 1971 r. nr [...] z urzędu sprostowano zaistniały błąd pisarski w powyższej decyzji lokalizacyjnej inwestycji w ten sposób, że zamiast [...], ul. [...] adresatem uczyniono "Dyrekcję Rozbudowy Miasta [...]".
Z wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014 r. E. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił o stwierdzenie, że decyzja o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1971 r. nr [...] oraz postanowienie o sprostowaniu tej decyzji zostały wydane z naruszeniem prawa, ponieważ decyzja ta została skierowana do osoby niebędącej stroną w postępowaniu, tj. do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]. Przedmiotowa decyzja została zaś sprostowana w sposób naruszający prawo, gdyż sprostowano adresata decyzji, czego nie można czynić w drodze sprostowania oczywistej omyłki dlatego, że błędne wskazanie adresata decyzji nigdy nie stanowi oczywistej omyłki. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że objęta decyzją nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i nr [...] stanowiła własność E. C. Nieruchomość ta notarialną umową sprzedaży z dnia [...] listopada 1972 r. Rep. nr [...], dołączoną do wniosku, została sprzedana przez E. C. Skarbowi Państwa – Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] – rozpoznając powyższy wniosek – postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1971 r. i prostującego tę decyzję postanowienia, wskazując, że zgodnie z dawnymi, jak i obecnie obowiązującymi przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym [dawnej ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47) był to art. 30 ust. 3, obecnie jest to art. 53 ust. 1 obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778 z późn. zm.)] stroną w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji byli i są: wnioskodawca (który nie musi mieć tytułu prawnego do nieruchomości, której wniosek dotyczy) i właściciele oraz użytkownicy wieczyści nieruchomości, której wniosek dotyczy oraz nieruchomości sąsiednich (bezpośrednio sąsiadujących z terenem wnioskowanej inwestycji). Dotyczy to również sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej lokalizacji inwestycji. Kolegium stwierdziło, że E. C. nie legitymuje się prawem do nieruchomości wskazanych w decyzji, której stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa żąda, jak również nie wskazał żadnych innych praw do tych nieruchomości. Odnosząc się zaś do sprostowania oczywistej omyłki Kolegium stwierdziło, że sprostowanie nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, gdyż [...] była powiązana z inwestorem zastępczym – [...].
Następnie E. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r. i zarzucił naruszenie art. 28 kpa poprzez błędną wykładnię, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania, co skutkowało odmową wszczęcia postępowania w sprawie. Pełnomocnik skarżącego przyznał, że wnioskodawca nie był stroną postępowania zakończonego decyzją lokalizacyjną inwestycji, jednakże stwierdzenie wydania tej decyzji z naruszeniem prawa, zgodnie z art. 158 § 1 kpa będzie kształtowało podstawę do dochodzenia przez niego roszczeń odszkodowawczych dla wnioskodawcy, bowiem w dniu [...] listopada 1972 r. wskutek tej decyzji z dnia [...] listopada 1971 r. nr [..] E. C. zawarł ze Skarbem Państwa – Dyrekcją Rozbudowy Miasta [...] umowę sprzedaży wskazanych wyżej nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. stwierdzając, że z akt sprawy nie wynika, aby E. C. był stroną w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji, w stosunku do której domaga się stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa oraz nie wynika, że posiada interes prawny, by wszcząć to postępowanie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podało, że stwierdzenie nieważności decyzji mogłoby ewentualnie kształtować podstawę do dochodzenia przez wnioskodawcę roszczeń odszkodowawczych, nie świadczy o wykazaniu przez niego interesu prawnego. Ustalenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawa konkretnego podmiotu prawa polegającego na tym, że decyzja administracyjna może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanym przypadku brak jest związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy decyzją, której wzruszenia domaga się wnioskodawca a aktualną sytuacją prawną. Kolegium stwierdziło, że w istocie pełnomocnik skarżącego powołuje się na interes faktyczny, a do tego przyszły i nieistniejący. Podczas gdy, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych nie może być stroną w postępowaniu ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami, które mogą wystąpić w przyszłości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł E. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając temu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj.
1) art. 28 kpa poprzez uznanie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1971 r. nr [...] o lokalizacji inwestycji z naruszeniem prawa, a tym samym, że skarżący nie jest stroną we wskazanym postępowaniu, co skutkowało odmową wszczęcia postępowania w sprawie;
2) art. 61a § 1 kpa w sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej w niniejszej sprawie nie jest oczywisty, co skutkowało odmową wszczęcia postępowania w sprawie.
Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ewentualnie poprzedzającego ten akt postanowienia Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała oddaleniu, bowiem sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.).
Przedmiotem zaskarżenia jest rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o lokalizacji osiedla mieszkaniowego [...] w [...], wydane na podstawie art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa. Żądanie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przysługuje tylko stronie, co wynika wprost z art. 157 § 2 kpa. W przypadku, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodzi od strony postępowania, organ zobligowany jest zareagować albo postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa, albo decyzją o umorzeniu postępowania, w sytuacji ustalenia dopiero w jego toku, że wniosek nie pochodzi od strony. Są to więc przeszkody natury formalnej, które uniemożliwiają wszczęcie postępowania.
Przepis art. 61a kpa został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego przez art. 1 pkt 11 ustawy z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2014 r. Nr 6, poz. 18) i wszedł w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. Celem wprowadzenia tej nowelizacji było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W intencji ustawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1575/13, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści art. 61a § 1 kpa wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przy czym, w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że regulację art. 61a § 1 kpa, tj. odmowę wszczęcia postępowania z powodu wniesienia żądania przez osobę niebędącą stroną w sprawie stosować należy do sytuacji, gdy w żądaniu jednostka nie powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny, ale żąda wszczęcia postępowania ze względu na poczucie sprawiedliwości społecznej, naruszenie szczególnych wartości z zakresu ładu przestrzennego, braku zdolności w działaniu administracji publicznej, a więc jeżeli żądanie swoje opiera na ogólnych wartościach uzasadniających prawidłowe działanie w formie decyzji administracyjnej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2016 r., s. 351). Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty, a oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy (por. G. Łaszczyca, Postępowanie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011 r., s. 188; por. też J. Chmielewski, Art. 61a kpa jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, Monitor Prawniczy, 2014 r., nr 2, s. 82-84). Odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia. Zastosowanie art. 61a § 1 kpa powinno być zatem ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1534/04, dostępny na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych). W sytuacji zaś, gdy w żądaniu wszczęcia postępowania jednostka powołuje się na interes prawny – ustalenie zasadności tego żądania musi być oparte na czynnościach wyjaśniających, które organ administracji publicznej obowiązany jest prowadzić w toku wszczętego postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami prawa procesowego i przy zapewnieniu jednostce wnoszącej podanie prawa do czynnego udziału. Ocena zasadności żądania jednostki może być dokonana wyłącznie w formach procesowych, których wynikiem może być stwierdzenie o bezprzedmiotowości żądania w formie decyzji o umorzeniu postępowania, wydawanej na podstawie art. 105 § 1 kpa. Tym samym w zależności od tego, czy ustalenie braku przymiotu strony jest oczywiste, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a pa, tj. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania albo na podstawie art. 105 § 1 kpa, tj. poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Ponadto, zgodnie z treścią art. 61a § 1 kpa, odmowa wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn stosuje się do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania: na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1163/12, dostępny na wskazanej wyżej stronie internetowej). Do innych usprawiedliwionych przyczyn należy zaliczyć również przedawnienie materialnoprawne, tj. upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2011 r., s. 298). Uzasadnioną przyczyną, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, jest w szczególności okoliczność, że sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta. Gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sytuacji, której legalność kontrolował sąd administracyjny, ale skargę oddalił (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 826/15, dostępny na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych). Wskazać ponadto należy, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 kpa organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, jako uzasadnienie zastosowania art. 61a § 1 kpa Kolegium zasadnie uznało, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony, gdyż skarżący nie był stroną w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji lokalizacyjnej, nie legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do działek nr [...] i nr [...], które obejmuje decyzja o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1971 r., jak również nie wskazał żadnych innych praw do tych nieruchomości. Nie wskazał też innych nieruchomości z terenu objętego tą decyzją, do których ewentualnie miałby tytuł prawnorzeczowy. Z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778 z późn. zm.), dawniej był to art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47) wynika, że stronami postępowania lokalizacyjnego byli i są: inwestor, który nie musi mieć tytułu prawnego do nieruchomości, której wniosek dotyczy oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych inwestycją. Stronami postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji mogą być również właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich, a także właściciele i użytkownicy wieczyści niesąsiadujących bezpośrednio z terenem zaplanowanej inwestycji. O interesie prawnym tych osób przesądza jednak zasięg oddziaływania danej inwestycji oraz stopień jej uciążliwości dla otoczenia. Do kręgu stron postępowania lokalizacyjne należą więc podmioty legitymujące się tytułem prawnym do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji. Skarżący nie należy do grona żadnych z tych podmiotów, bowiem nie wylegitymował się tytułem prawnorzeczowym ani innym prawem do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się akt notarialny sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] w dniu [...] listopada 1972 r. Rep. nr [...], z którego wynika, że m. in. E. C. sprzedał na rzecz Skarbu Państwa – [...], w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), działki nr [...] i nr [...], wchodzące w skład nieruchomości objętej decyzją lokalizacyjną z dnia [...] listopada 1971 r., za łączną cenę 286.486 zł (cena ta obejmowała jeszcze trzy inne działki należące do różnych właścicieli). W § 8 tegoż aktu notarialnego zawarty jest wniosek przedstawiciela Dyrekcji o urządzenie zbioru dokumentów dla działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w [...] w Dzielnicy [...] przy ul. [...], [...] i [...], o łącznej powierzchni 65 arów 41 m2 i złożenie do tego zbioru dokumentów wypisu niniejszego aktu notarialnego, na podstawie którego Skarb Państwa – [...] nabył od E. C. syna B. i H., od A. C. córki B. i H. i od K. F. syna F. i M. opisane wyżej działki. Zatem mocą tego aktu notarialnego E. C. przeniósł własność działek nr [...] i nr [...] na Skarb Państwa i akt ten był podstawą do urządzenia dla przedmiotowych nieruchomości zbioru dokumentów, gdzie jako właściciel został ujawniony Skarb Państwa – [...].
Zatem prezentowane stanowisko pełnomocnika skarżącego pozbawione jest argumentacji jurydycznej, jakoby skarżący miał przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] listopada 1971 r. o lokalizacji inwestycji. Dostrzegając brak legitymacji do domagania się przez skarżącego stwierdzenia wydania powyższej decyzji z naruszeniem prawa niemającego w tym postępowaniu statusu strony w rozumieniu art. 157 § 2 kpa, Kolegium prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. Skoro skarżący nie legitymował się tytułem prawnym do przedmiotowych nieruchomości, to brak było podstawy do przyjęcia, że w niniejszej sprawie przysługuje mu przymiot strony postępowania legitymującego go, w myśl art. 157 § 2 kpa w związku z art.28 kpa, do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa kwestionowanej decyzji o lokalizacji inwestycji. Skarżący nie posiada interesu prawnego do wszczęcia tego postępowania. Zresztą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sam pełnomocnik skarżącego przyznał, że wnioskodawca nie był stroną postępowania zakończonego decyzją lokalizacyjną inwestycji, a mimo to domagając się wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji z naruszeniem prawa stwierdził, że skarżący ma interes prawny, by wszcząć to postępowanie upatrywany w możliwości późniejszego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa na podstawie art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego.
W ocenie Sądu twierdzenie to nie jest jednak zasadne. Po pierwsze, interes prawny danego podmiotu, o którym mowa w art. 28 kpa musi być powiązany z konkretnym przepisem prawa materialnego, przyznającym stronie indywidualne i konkretne uprawnienie. Po drugie zaś, interes prawny musi być w danej chwili aktualny. Jak więc zasadnie podnosi Kolegium żądanie skarżącego nie wynika wprost z normy prawa materialnego. Jest ono następstwem założenia wynikającego z przekonania, że gdyby organ stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] listopada 1971 r., to skarżącemu przysługiwałoby roszczenie odszkodowawcze od Skarbu Państwa. W okolicznościach niniejszej sprawy mamy zatem do czynienia ze zdarzeniem przyszłym i niepewnym. W tym miejscu godzi się wskazać, że nie może być stroną w postępowaniu administracyjnym ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, tj. takimi, które wystąpią dopiero w przyszłości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1096/08, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym Kolegium zasadnie stwierdziło, że skarżący nie był legitymowany do żądania wszczęcia niniejszego postępowania. Użytego bowiem w art. 28 kpa sformułowania, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek" nie można interpretować wąsko i badać jedynie związku sytuacji danego podmiotu z przepisem stanowiącym podstawę materialnoprawną do wydania decyzji konkretnej treści, ale należy uwzględniać relacje przyczynowo-skutkowe, do których doprowadzić może ostatecznie wydana decyzja. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, wyłącza dopuszczalność prowadzenia tego postępowania. Stosownie bowiem do treści art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony, a więc podmiotu, który spełnia w oparciu o przepisy prawa materialnego przesłanki określone w art. 28 kpa. Przepis art. 28 kpa stanowił materialnoprawną przesłankę zastosowania przez Kolegium art. 61a § 1 kpa, obligującego organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, jak w sprawie niniejszej.
Z powyższych względów, oceniając zaskarżone postanowienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie postanowień, bowiem w rozpoznawanej sprawie, Kolegium wydając zaskarżone postanowienia, dokonało prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło