IV SA/Wa 2805/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-04
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Magdalena Durzyńska, Anna Falkiewicz-Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie spreparowanych okazów chronionych gatunków zwierząt, nabytych przed wejściem w życie ustawy o ochronie przyrody (przed 1 maja 2004 r.), wymaga uzyskania zezwolenia na odstępstwo od zakazu posiadania, jeśli wnioskodawca nie uzyskał takiego zezwolenia w ciągu roku od wejścia w życie ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że posiadanie spreparowanych okazów chronionych gatunków zwierząt, nabytych przed 1 maja 2004 r., wymagało uzyskania zezwolenia w ciągu roku od wejścia w życie ustawy o ochronie przyrody (do 1 maja 2005 r.). Uzyskanie "legalizacji" po tej dacie dla okazów nabytych i posiadanych przed wejściem w życie ustawy nie ma podstaw prawnych. Organy prawidłowo zastosowały przepisy, odmawiając wydania zezwolenia, a skarga skarżącego, oparta na ogólnej polemice z ustawodawcą, nie wykazała naruszenia prawa.Stan faktyczny
Skarżący J.G. złożył wniosek o zezwolenie na posiadanie oraz sprzedaż lub darowiznę spreparowanych okazów chronionych gatunków zwierząt, które stanowiły jego kolekcję nabytą w 1993 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmówił wydania zezwolenia, a Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę, zarzucając organom zbyt daleko idący formalizm. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia - oddala skargę -
Decyzją [...] z dnia [...] listopada 2013r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 - dalej kpa), w związku z art. 150 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013r. poz. 627, z późn.zm.) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...] odmawiającą udzielenia J.G. zezwolenia na posiadanie oraz sprzedaż lub darowiznę spreparowanych okazów gatunków chronionych oraz umarzającą postępowanie w zakresie dotyczącym okazów gatunków nie objętych ochroną prawną.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. J.G. zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z prośbą o zezwolenie na posiadanie oraz sprzedaż lub darowiznę spreparowanych okazów określonych gatunków zwierząt: cietrzewia (Tetrao tetrix), głuszca (Tetrao urogalius), kormorana (Phalacrocorax carbo), dzięcioła zielonego (Picus viridis), mewy pospolitej (Larus canus), mewy srebrzystej (Larus argentatus), nura (Gavia arctica), trznadla (Emberiza citrinella), łyski (Fúlica atra), bataliona (Philomachus pugnax), dzięcioła dużego (Dendrocopos major), dzierzby (Lanius colluriokos), kosa (Turdus merula), kraski (Coradas garrulus), sójki (Garrulus glandarius), szpaka (Sturnus vulgaris), wróbla (Passer domesticus), łabędzia (Cygnus olor), sroki (Pica pica), jastrzębia (Accipiter gentilis), śmieszki (Chroicocephalus ridibundus), gęsi zbożowej (Anser fabalis), drozda (Turdus philomeios), wydry (Lutra lutra), borsuka (Metes meles), tchórza stepowego (Mustela QVQrsmanii), myszołowa (Buteo buteo), krogulca (Accipiter nisus), łasicy (Mustela nivalis), kuny (Martes martes), bobra europejskiego (Castor fiber), renifera (Rangifer tarandus), jelenia (Cervus elaphus), płomykówki (Tyto alba), przepiórki japońskiej (Coturnix japonica), dzika (Sus scrofa), puszczyka (Strix aluco), pustułki (Falco tinnunculus), wiewiórki (Sciurus vulgaris), jastrzębia (Accipiter gentitiis), sójki (Garrulus glandańus). Okazy te zostały spreparowane przed rokiem 1990 i stanowiły część kolekcji przekazanej wnioskodawcy w 1993 r. przez Z.S., zamieszkałego obecnie w Stanach Zjednoczonych Ameryki.
Podstawę odmownej decyzji stanowił art. 150 ustawy o ochronie przyrody.
Skargę na decyzję organu II instancji złożył J.G. (dalej jako "skarżący") wskazując na zbyt daleko idący formalizm urzędników.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 - dalej "ppsa"). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów prawa.
Gatunki zwierząt wymienione we wniosku skarżącego, z wyłączeniem: kuny, łyski, gęsi zbożowej, dzika, borsuka, przepiórki japońskiej, renifera i jelenia są objęte ochroną gatunkową wynikającą z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2011 r. Nr 237 poz. 1419). Postępowanie w zakresie wniosku dotyczącego gatunków nie objętych ochroną zostało umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Organ I instancji nie wskazał ww przepisu jako podstawy umorzenia postępowania ale uchybienie to nie ma wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.
Gdy zaś chodzi o objęte wnioskiem skarżącego gatunki chronione, to organ prawidłowo zastosował przepisy. Zgodnie z § 7 pkt. 4 i pkt 12 wydanego w oparciu o art. 49 ustawy o ochronie przyrody rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. Nr 237, poz. 1419) oraz art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. Nr 627) zbieranie, przetrzymywanie i posiadanie, a także zbywanie, oferowanie do sprzedaży, wymiana i darowizna okazów gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową - są zabronione.
Jak stanowi art. 56 ust. 2 i ust. 4 w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na odstępstwa od zakazu posiadania i przetrzymywania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany i darowizny okazów gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną ścisłą i częściową, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych a ponadto jeżeli nie spowoduje to zagrożenia dla dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt oraz jeżeli spełniona jest jedna z przesłanek określona w art. 56 ust. 4 pkt 1-7 ww. ustawy. Zezwolenie na odstępstwo musi zatem alternatywnie 1) leżeć w interesie ochrony dziko występujących gatunków roślin, zwierząt, grzybów lub ochrony siedlisk przyrodniczych lub 2) wynikać z konieczności ograniczenia poważnych szkód w odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów, rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia, lub 3) leżeć w interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego, lub 4) być niezbędne w realizacji badań naukowych, działań edukacyjnych lub celów związanych z odbudową populacji, reintrodukcją gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, albo do celów działań reprodukcyjnych, w tym do sztucznego rozmnażania roślin, lub 5) umożliwiać, w ściśle kontrolowanych warunkach, selektywnie i w ograniczonym stopniu, zbiór, pozyskiwanie lub przetrzymywanie okazów roślin lub grzybów oraz chwytanie, pozyskiwanie lub przetrzymywanie okazów zwierząt gatunków objętych ochroną w liczbie określonej przez wydającego zezwolenie, lub 6) w przypadku gatunków objętych ochroną ścisłą, gatunków ptaków oraz gatunków wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory - wynikać z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska, lub 7) w przypadku gatunków innych niż wymienione w pkt 6 - wynikać ze słusznego interesu strony lub koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska.
Jednocześnie gdy chodzi o posiadaczy spreparowanych zwierząt lub ich części, którzy nabyli swoje okazy przed dniem wejścia w życie ustawy czyli przed 1 maja 2004r.; to zgodnie z art. 150 ustawy o ochronie przyrody, byli oni zobowiązani do uzyskania przedmiotowego zezwolenia, o którym mowa w art. 56 ustawy, w okresie jednego roku od dnia wejścia w życie ustawy (tj. do 1 maja 2005r.). Uzyskanie "legalizacji" w stosunku do okazów nabytych i posiadanych przed wejściem w życie ustawy a po dniu 1 maja 2005r. nie ma podstaw w przepisach prawa. Jak wskazał słusznie organ II instancji, przy wprowadzeniu art. 150 ustawy o ochronie przyrody intencją ustawodawcy było zapewnienie kontroli podmiotów będących w posiadaniu okazów zwierząt objętych ochroną gatunkową jeszcze przed wejściem w życie ustawy i wyeliminowanie procederu legalizacji bezprawnie nabytych i posiadanych ww okazów zwierząt.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Zarzuty skarżącego zostały sformułowane w sposób ogólny i w istocie stanowią polemikę z ustawodawcą. Skarżący wnosił, aby obok pochylenia się nad kwestia prawną, kierować się także uczuciami i zdrowym rozsądkiem. Skarżący nie zarzucał organom naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa, a tylko w tym zakresie Sąd ocenia legalność decyzji.
Skarga została zatem oddalona na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło