IV SA/Wa 2821/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] rozpatrzeniu odwołania M. I. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Decyzja obejmuje również małoletnie dziecko wnioskodawczyni L. I. (ur. [...] czerwca 2005 r.) Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. M. I., obywatelka [...], deklarująca narodowość [...], złożyła kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił umorzyć postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Rozpatrując odwołanie M. I. Rada do Spraw Uchodźców podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji, że M. I. złożyła kolejny wniosek oparty na tych samych podstawach. Organ wskazał, że składając czwarty wniosek aktualnie analizowany, M. I. wskazała w nim – "W chwili obecnej czuje się zagrożona bo krewni ojca mojej córki L. chcą mi ja zabrać. Ok. 20 lat temu straciłam jedną córkę, nie zniosę jeśli podobna sytuacja się powtórzy w stosunku do L. Boję się wracać do kraju pochodzenia. Brat mnie ostrzegł bym nie wracała, gdyż jeśli wrócę to L. na pewno zostanie zabrana przez krewnych drugiego męża". Ponadto wskazała, że była prześladowana, nie brała udziału w działaniach wojennych i była poddana przemocy psychicznej ("zabrano mi 6 – miesięczną córkę, było to ok. 20 lat temu"). M. I. oświadczyła, że nie była nigdy zatrzymana, ani aresztowana, nie była skazana wyrokiem sądowym, nie było prowadzone przeciwko niej żadne postępowanie sądowe, ani administracyjne, a także nie należała do żadnej partii politycznych, religijnych, kulturalnych, społecznych czy etnicznych). Organ odwoławczy wskazał, że w obrocie prawnym znajdują się ostateczne w administracyjnym toku instancji decyzje Rady do Spraw Uchodźców: 1/ decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2010 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; 2/ decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2011 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny; 3/ decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny; Organ podkreślił, że M. I. we wcześniejszych postępowaniach wyjaśniła, że z kraju pochodzenia wyemigrowała ze względu na poszukiwania jej męża, który zniknął w połowie ubiegłej dekady. Wnioskodawczyni wyrażała także obawę, że może zostać pozbawiona opieki nad dzieckiem (przez krewnych męża). Cudzoziemka czuła się osobą prześladowaną na terytorium [...] i doznawała najść oraz wypytywań o miejsce pobytu męża. Wnioskodawczyni powoływała się również na problemy adaptacyjne i problemy psychiczne. Zdaniem Rady do Spraw Uchodźców analiza obecnie procedowanego wniosku prowadzi do konkluzji, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzednie, a zatem niedopuszczalny, gdyż za jego podstawę nie podano żadnych nowych okoliczności w stosunku do wcześniejszych wniosków, a wspólnym mianownikiem aktualnie analizowanego wniosku z wnioskami wcześniejszymi są obawy o zabranie córki przez krewnych męża oraz problemy zdrowotne. Zachodzi tożsamość spraw, zarówno podmiotowa, gdyż wszystkie wnioski złożyła M. I., jak i przedmiotowa. W tej sytuacji organ umorzył postępowanie na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Ponadto nie prowadził postępowania w zakresie dowodzenia stawianych we wniosku tez, gdyż byłyby to czynności naruszające powagę rzeczy osądzonej. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. I., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1/ przepisów prawa procesowego, tj. art. 11, 15 i 107 § 3 kpa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania odwoławczego o czym świadczy lakoniczne uzasadnienie decyzji uniemożliwiające kontrolę odwoławczą: brak ustosunkowania się do zarzutów odwołania, brak odniesienia się i oceny podnoszonych w sprawie okoliczności i dowodów, pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa), jak i zasady przekonywania; art. 7 i 77 kpa poprzez odmowę nadania wagi dowodowej oświadczeniom S. S. oraz D. A. a priori na podstawie stereotypowego postrzegania społeczności [...] i braku ustosunkowania się do owych dowodów w uzasadnieniu decyzji, nieprzeprowadzenie ponownego przesłuchania skarżącej, pomimo, iż w toku postępowania w pierwszej instancji został złożony wniosek dowodowy o takiej treści, w odwołaniu podnoszoną potrzebę przeprowadzenia takiego dowodu, a nadto został ponowiony pismem z dnia 12 listopada 2013 r., odmowę rozpatrzenia jako dowodu istotnego dla sprawy przedłożonych przez skarżącą artykułów na temat przemocy ze względu na płeć wobec matek wychowujących samotnie dzieci na [...], art. 110 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez pominięcie złożonego w dniu 12 listopada 2013 r. wniosku dowodowego; 2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wniosek wszczynający niniejsze postępowanie jest niedopuszczalny. Podnosząc powyższe zarzuty i rozwijając je w uzasadnieniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Dokonując oceny przeprowadzonego przez organy administracyjne postępowania zauważyć należy, że przy rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu ustalić, czy sprawa nie była już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Stosownie do przepisu art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodnie natomiast zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. W myśl art. 40 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wniosek jest niedopuszczalny, gdy: 1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim; 2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach; 3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu, złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek. Należy zauważyć, że ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie zawiera definicji pojęcia "oparty na tych samych podstawach", co nakazuje rozważenie go pod kątem elementów, które powinny składać się na to pojęcie biorąc pod uwagę instytucję prawną, której wspomniana definicja dotyczy. Instytucją tą jest status uchodźcy, z którym związana jest instytucja ewentualnego orzekania o ochronie uzupełniającej lub zgoda na pobyt tolerowany. Rozstrzyganie przede wszystkim w zakresie statusu uchodźcy odbywa się na podstawie art. 1A Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej 28 lipca 1951 r. w Genewie, Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967 r., ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pomocniczo przy procedowaniu zastosowanie mają również podręcznik UNHCR, dyrektywy Rady 2004/83/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony oraz Dyrektywy 2005/85/WE w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich, wytyczne UNHCR. Orzekając w zakresie żądania zawartego we wniosku o przyznanie statusu uchodźcy organ rozstrzygający ma obowiązek ocenić je w kontekście okoliczności zgłoszonych we wniosku (rozumianym jako całokształt dotyczących cudzoziemca kwestii) a dotyczących wprost, w sposób indywidualny wnioskodawcy i stanowiących o jego prześladowaniu i zagrożeniach, a które mieszczą się w katalogu zamkniętych przesłanek określonych w art. 1A Konwencji Genewskiej pozwalających na uznanie wnioskodawcy za uchodźcę. Organ odwoławczy wskazał, że w obrocie prawnym znajdują się ostateczne w administracyjnym toku instancji decyzje Rady do Spraw Uchodźców: 1/ decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2010 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; 2/ decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2011 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny; 3/ decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny; Podkreślić należy, że decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1037/12 skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w pierwszym wniosku złożonym przez M. I. oświadczyła ona, że decyzję o opuszczeniu kraju podjęła ze strachu o życie własne oraz córki. Sąd wskazał, że skoro podnoszone przez skarżącą okoliczności nie zostały uwzględnione w postępowaniu prowadzonym na skutek pierwszego wniosku, to te same okoliczności, choćby trwały nadal w odczuciu cudzoziemki, nie mogą stać się podstawą do uznania zasadności wniosku w poprzednim postępowaniu. Rozpatrując niniejszą sprawie Sąd dokonał analizy wszystkich wniosków złożonych przez M. I. i wskazać należy, że w drugim wniosku podała ona - "... z powodu męża do mojego domu przychodzili ludzie w maskach i wojskowi. Pytali o męża. Straszyli, że jeśli nie powiem to zabiorą moją córkę". Składając kolejny wniosek w dniu 12 marca 2012 r. M. I. wskazała "Obawiam się wracać do kraju pochodzenia, gdyż krewni męża mogą próbować odebrać mi córkę" (str. 8 wniosku). Rozpatrując powyższy wniosek szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. umorzył postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. W wyniku złożonego odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast we wniosku złożonym w dniu 11 grudnia 2012 r. M. I. wskazała m.in. "Czuję się zagrożona bo krewni ojca mojej córki chcą mi ją zabrać". Rozpatrując powyższy wniosek słusznie organy wskazały, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzednie, a zatem niedopuszczalny, gdyż za jego podstawę nie podano żadnych nowych okoliczności w stosunku do wcześniejszych wniosków, a wspólnym mianownikiem aktualnie analizowanego wniosku z wnioskami wcześniejszymi są obawy o zabranie córki przez krewnych męża. Zachodzi tożsamość spraw, zarówno podmiotowa, gdyż wszystkie wnioski złożyła M. I., jak i przedmiotowa. W tym kontekście niezasadny jest wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślić należy, że w sprawie po jej zbadaniu i porównaniu poprzednich ustaleń istniała podstawa do uznania, że nowy wniosek jest niedopuszczalny i że istnieje podstawa umorzenia postępowania. Ustalenie to wyklucza tym samym możliwość ponownego, merytorycznego rozpatrywania sprawy w tym przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Nie może w związku z tym odnieść skutku zarzut naruszenia treści art. 7, 77, 110 kpa dotyczący gromadzenia materiału dowodowego i twierdzenia, że doszło do naruszenia treści art. 80 kpa Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 kpa zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 11 i 15 kpa. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.