IV SA/Wa 2828/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego M. Z. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2013 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 191, poz. 1133), dalej "ustawa abolicyjna" oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2013 r. Wojewody [...] w przedmiocie odmowy M. Z. udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2012 r. M. Z. wystąpił do Wojewody [...] o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie przepisów ustawy abolicyjnej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r. odmówił cudzoziemcowi udzielenia wnioskowanego zezwolenia wskazując, że nie zostało udowodnione spełnienie przez cudzoziemca przesłanek określonych w art. 1 pkt 1 ustawy abolicyjnej oraz zaistnienie przesłanki z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy abolicyjnej. Na skutek odwołania złożonego przez M. Z., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. Organ odwoławczy wskazał, że M. Z. nie może powoływać się na domniemanie nieprzerwanego pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 3 ust. 4 ustawy abolicyjnej. Z zeznań przesłuchanych świadków, tj. M. C., M. D., A. B., A. K. wynika, że poznali się z cudzoziemcem w grudniu 2006 r. Potwierdzają to wyjaśnienia samego cudzoziemca. W ocenie organu odwoławczego różniły się natomiast informacje dotyczące kolejnych spotkań świadków z cudzoziemcem, co do liczby i dat spotkań. Dalej, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podniósł, że w zeznaniach świadków istnieją rozbieżności na temat okoliczności poznania się z cudzoziemcem. Świadek A. K. najpierw zeznał, że znał cudzoziemca już w L., później spotkał go w P. i doradził mu wyjazd do Polski, następnie odebrał go z dworca w W. i zamieszkiwali razem przez dwa miesiące. W dalszej części zeznań świadek ten podał, że poznał się z cudzoziemcem dopiero w W. Cudzoziemiec zaś nie wskazał, że mieszkał ze świadkiem A. K. przez pierwsze miesiące pobytu w Polsce, wskazując jednocześnie, że zamieszkał z nim dopiero w mieszkaniu przy ul. [...] w W. Organ nie dał wiary twierdzeniem cudzoziemca oraz zeznaniom świadków, że od 2006 r. cudzoziemiec nie wyjeżdżał on z Polski. Na podstawie informacji uzyskanej z Ambasady Zjednoczonego Królestwa W. wynika bowiem, że w latach 2006-2008 M. Z. przebywał na terytorium ww. państwa. Za niewiarygodne organ uznał również informacje dotyczące pobytu cudzoziemca w mieszkaniu R. Z. w G. Cudzoziemiec nie został tam zauważony ani przez osoby zamieszkujące w tym samym budynku, ani osobę opiekującą się tym mieszkaniem. Zdaniem organu wątpliwy jest wieloletni pobyt cudzoziemca w Polsce, gdyż przez ten czas nie zgromadził on żadnych dokumentów świadczących o jego pobycie w wymaganym okresie, nie wskazał adresów pod którymi przez długi czas zamieszkiwał w W., nie zna podstawowych zwrotów w języku polskim. Nadto organowi wydaje się zaskakujące, że cudzoziemcowi pochodzącemu z A. z niczym nie kojarzy się nazwa "[...]" oraz, że twierdzi on, że w Polsce przez trzy miesiące w roku jest zimno. Cudzoziemiec przez kilkuletni pobyt w Polsce nie podejmował zatrudnienia i utrzymywał się z pieniędzy przesyłanych przez rodzinę. Nie był jednak w stanie okazać dokumentów przelewów dokonywanych na jego nazwisko. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ doszedł do wniosku, że nieprawdziwe są wyjaśnienia cudzoziemca odnośnie jego wjazdu do Polski w 2006 r. samochodem osobowym, jak również fakt odbioru przez niego w tym samym roku z dworca autobusowego A. K., który miał przyjechać z N. autobusem kursowym. Wjeżdżając do Polski przed 20 grudnia 2007 r. nie był bowiem możliwy swobodny wjazd do Polski. Na granicy [...] prowadzona była kontrola paszportowa, a osoby ją przekraczające musiały być wylegitymowane przez Straż Graniczną. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zlecił Wojewodzie [...] w ramach tzw. pomocy prawnej ponowne przesłuchanie cudzoziemca, A. K., A. B. oraz obywateli polskich celem uzupełnienia materiału dowodowego i ponownego porównania zeznań. Wezwania kierowane do A. K. i A. B. nie zostały przez nich odebrane, wobec czego organ uznał, za niecelowe przesłuchiwanie pozostałych osób. Ponadto organ odwoławczy nie przychylił się do wniosku dowodowego cudzoziemca dotyczącego przesłuchania: R. Z. - z uwagi na wskazanie zagranicznego adresu do korespondencji i brak możliwości skutecznego wezwania na przesłuchanie w Polsce oraz A. J. i J. M. - z uwagi na precyzyjne i wyczerpujące informacje uzyskane od tych osób przez funkcjonariuszy Straży Granicznej podczas wywiadu środowiskowego. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i utrzymał ją w mocy. Skargę do Sądu na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2013 r. wywiódł M. Z. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 40 § 2, art. 75, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 11c ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Skarżący stanął na stanowisku, że niezasadne jest stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie uwzględniające wniosków dowodowych dotyczących przesłuchania świadków. Niezrozumiałe dla skarżącego jest twierdzenie organu o braku możliwości wezwania na przesłuchanie świadka, R. Z., zamieszkałego za granicą. W ocenie skarżącego żaden przepis ustawy Kodeks postępowania administracyjnego takiej możliwości nie wyklucza. Co więcej organy nawet nie podjęły próby wezwania świadka, mimo, że dwukrotnie deklarował on dobrowolne stawiennictwo celem złożenia zeznań - na każde wezwanie w dowolnym miejscu w Polsce. Zdaniem skarżącego świadek R. Z. posiada istotne informacje w sprawie i celowe jest jego bezpośrednie przesłuchanie, zwłaszcza, że organy zakwestionowały jego pisemne oświadczenia odnośnie spotkań ze skarżącym na terenie Polski. Skarżący podniósł, że organy nie mogą odmówić przeprowadzenia dowodu w sytuacji, gdy zmierza on do wykazania okoliczności dotychczas niestwierdzonej innymi dowodami. Skarżący za błędne uważa również stanowiska organu polegające na nie przesłuchaniu w charakterze świadka J. M. i A. J. Organ odwołując się do treści art. 11c ustawy o cudzoziemcach uznał, że przepis ten stanowi wystarczającą podstawę do poprzestania w zakresie ustaleń faktycznych na treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. W ocenie skarżącego powyższy przepis nie znajduje zastosowania w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy abolicyjnej. Dodatkowo, skarżący wywiódł, że zgodnie z zasadą bezpośredniości, organ prowadzący postępowanie winien czerpać wiadomości o faktach z pierwszych źródeł, dających największe szanse dojścia do prawdy, a tym samym korzystał z dowodów pierwotnych, a nie pochodnych. Ponadto skarżący wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustanowił pełnomocnika do doręczeń i złożył wniosek o kierowanie korespondencji na ten adres. Zarówno na adres pełnomocnika do doręczeń, ani bezpośrednio do skarżącego nie doręczono wezwania na przesłuchanie. Z winy organu nie doszło zatem do przeprowadzenia istotnych czynności dowodowych w sprawie, co mogło mieć wpływ na jej wynik i stanowi o wadliwości decyzji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Organ w odpowiedzi na skargi wniósł o jej uwzględnienie, wskazując, że niemożliwe było wydanie decyzji autokontrolnej w trybie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna. Skarżący złożył wniosek o zalegalizowanie swojego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trybie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. nr 191, poz. 1133, ze zm.). Organy zasadnie przyjęły, ze powołał się na art. 1 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym cudzoziemiec może zalegalizować swój pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli przebywa nieprzerwanie co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r. i którego pobyt na tym terytorium w dniu wejścia w życie ustawy jest nielegalny. Organy odmówiły skarżącemu udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1ustawy abolicyjnej uznając, że nie spełnia on wymogów do udzielenia tego zezwolenia. Rozstrzygnięcie organy oparły o wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy abolicyjnej w postępowaniach w sprawie udzielenia cudzoziemcom, o których mowa w art. 1, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres 2 lat, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.1)) oraz art. 59, art. 60 ust. 1 i 3-5 oraz 6 i art. 62 ust. 3-7, 8, 8a i ust. 9 pkt 2 i 3 lit. b ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, z późn. zm.2)) oraz przepisy wydane na podstawie art. 63 ust. 1 tej ustawy. Z powyższego wynika, że zasadny jest zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania w zakresie art. 11 c ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez jego zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniach funkcjonariuszy Straży Granicznej zawartych w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym. Przepis art. 11c ustawy o cudzoziemcach nie ma zastosowania w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy abolicyjnej. Skoro skarżący kwestionował ustalenia wynikające z tego wywiadu, nieuzasadniona była odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków R. Z., A. J. i J. M., zgłoszonych w trybie art. 78 § 1 k.p.a., na okoliczność mającą znaczenie dla sprawy. Organ ograniczył w ten sposób prawo skarżącego do obrony swych praw, naruszając tym samym przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy również przyznać rację skarżącemu, że fakt zamieszkiwania świadka R. Z. poza granicami Polski nie stanowi prawnej przeszkody w przeprowadzeniu dowodu z zeznań tego świadka. Z akt administracyjnych wynika, że na etapie postępowania odwoławczego skarżący udzielił adwokatowi M. S. pełnomocnictwa do doręczeń korespondencji w toczącym się postępowaniu. Wobec powyższego, stosownie do art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Udzielone pełnomocnictwo było jedynie pełnomocnictwem do doręczeń korespondencji, ale przepis art. 40 § 2 k.p.a. znajduje zastosowanie również w tej sytuacji procesowej. Kierowanie korespondencji z wezwaniem na przesłuchanie do skarżącego z pominięciem pełnomocnika do doręczeń jest doręczeniem bezskutecznym. W tej sytuacji, zgodzić się należy z zarzutem skargi, że z winy organu nie doszło do przeprowadzenia czynności dowodowych, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien przeprowadzić dalsze postępowanie wyjaśniające, obejmujące czynności, o których mowa powyżej. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 135, art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.