IV SA/Wa 2848/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę Pismem z 30 maja 2017 r. skierowanym do Wójta Gminy [...] M. T. wniósł o wszczęcie postępowania zgodnie z art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska w sprawie emisji i odorów oraz ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych w środowisku, poziomów hałasu. Odwołując się do pisma Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] maja 2017 r. zawiadomił, że występują dla jego działek nr [...] i [...] w m. [...]: hałas, smród, podtruwa się go różnymi zapachami od leżących po sąsiedzku obór, co narusza jego prawa z art. 144 Kc. Dlatego żąda nakazania sporządzenia dla obór należących do J. i L. Z. raportu o odziaływaniu na środowiska i nakazania zabezpieczenia ich inwestycji w taki sposób, aby nie wywoływały negatywnych skutków dla niego i jego mamy. Wskazał, że dalsze zwlekanie spotka się ze skierowaniem pozwu do Sądu Rejonowego Wydział Cywilny o nakazanie zaniechania sprawiania uciążliwości. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił wszczęcia ww. postępowania. W uzasadnianiu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w związku z art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska w stanie faktycznym tej sprawy nie powinien być uznany za stronę postępowania dotyczącego negatywnego oddziaływania na środowisko ktoś tylko z tej przyczyny, że jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej. Interes prawny musi mieć źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył M. T. Wskazał na inwestycje obecne i planowane, które oddziaływają lub będą oddziaływać na działki ew. nr [...], [...] i jego dom mieszkalny. Sprawiają one, że choruje on oraz jego matka oraz w myśl art. 144 Kodeksu cywilnego naruszają prawa wnioskującego i możliwość korzystania z własnej działki. Wniósł o uwzględnienie zażalenia poprzez uchylenie ww. postanowienia w całości lub zmianę i nakazanie wszczęcia postępowań administracyjnych i wyjaśnienie dlaczego nikt go nie wezwał do wykazania interesu prawnego i dlaczego nie uznano go z urzędu za stronę postępowania, gdyż zgodnie z art. 136 Kpa i art. 28 Kpa występuje jego interes prawny, a materiał dowodowy nie został odpowiednio zgromadzony. W jego opinii winien on być z urzędu uznany za stronę, jako bezpośredni sąsiad. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie o nr [...] z [...] czerwca 2017 r. wydane przez Wójta Gminy [...]. Kolegium w uzasadnieniu wyjaśniło, że zgodnie z art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, zawartym Tytule VI (Odpowiedzialność w ochronie środowiska), Dziale III (Odpowiedzialność administracyjna), wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia albo przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Jednocześnie podało, że zgodnie z art. 375 ww. ustawy postępowanie w sprawie wydania m.in. takiej decyzji wszczyna się jedynie z urzędu. Powyższe oznacza, że strona nie może zainicjować skutecznie wszczęcia postępowania. Z rozstrzygnięcia organu wynika, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego nastąpiła po rozpatrzenia wniosku M. T. z tego powodu, że nie przysługuje mu status strony postępowania. Tymczasem odmowa wszczęcia postępowania winna wynikać z art. 61a Kpa, stanowiącym, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie niemożność wszczęcia postępowania na wniosek jest "inną uzasadnioną przyczyną" i na tym winien oprzeć swe rozstrzygnięcie organ I instancji. Status strony winien być badany dopiero w sytuacji, gdy przepisy prawa dopuszczają wszczęcie postępowania na wniosek, w celu ustalenia czy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że brak możności wszczęcia na wniosek postępowania opartego o art. 363 p.o.ś., nie oznacza jednak, że organ zwolniony jest od zbadania, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu i w ramach w tego postępowania musi ewentualnie ocenić, czy dane oddziaływanie jest oddziaływaniem negatywnym, czy nie. W art. 375 p.o.ś mowa jest jedynie o wszczęciu postępowania, nie ogranicza on jednak kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony i nie może on stanowić podstawy do oceny, komu przysługują uprawnienia strony w danym postępowaniu. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. [...] wniósł M. T. wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia Wójta Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. [...]. Skarżący wskazał, że organ nie ustosunkował się do wniesionego przez niego wniosku i wskazanych przez niego zarzutów. Zarzucił naruszenie art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm., dalej określanej jako p.p.s.a), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jeżeli miało to wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowieniu w ww. zakresie, Sąd uznał że odpowiada ono prawu, a tym samym skarga podlega oddaleniu. Wyjaśnić bowiem należy, że kontrolowane postanowienie wydane zostało w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a., który wskazuje, że organ administracji publicznej odmawia wszczęcia postępowania, gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, stanowi orzeczenie niemerytoryczne (nierozstrzygające sprawy co do istoty). W przypadku takich postanowień zakres kompetencji kontrolnych i orzeczniczych sądu administracyjnego, ogranicza się do stwierdzenia czy w sprawie wystąpiły przypomniane powyżej ustawowe przesłanki określone w art. 61 a § 1 k.p.a.. Zdaniem Sądu słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], , że postępowanie w sprawie określonej przesłankami art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska (jedn. tekst Dz.U. z 2017 r., poz. 519, dalej "p.o.ś") organ może wszcząć jedynie z urzędu. Przepis art. 375 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi bowiem, że postępowania w sprawie wydania decyzji o jakich mowa w dziale III tej ustawy, a zatem także w oparciu o przepis art. 363, wszczyna się z urzędu. Oznacza to, że organ w postępowaniu tym nie może działać na wniosek nawet podmiotu, który mógłby być uznany za stronę. Stąd w okolicznościach przedmiotowej sprawy wniosek M. T. żądający wszczęcia postępowania celem zbadania przedsięwzięć, które oddziałują na dz. ew. nr [...], [...] oraz zobowiązania wskazanych we wniosku inwestorów do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Takie postępowanie na wniosek, wobec jednoznacznie sformułowanej normy zawartej w art. 375 p.o.ś, nie mogło być wszczęte. Stąd w odniesieniu do takiego wniosku należało wydać postanowienie w trybie art. 61a § 1 k.p.a., co Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zasadnie uczyniło, niezależnie od zasadności (bądź nie) twierdzenia czy panu T. przysługiwałby przymiot strony w takim postępowaniu. Ta okoliczność winna być badana dopiero na etapie rozważania przez organ z urzędu zasadności wszczęcia takiego postępowania. Jak bowiem również zasadnie wskazało Kolegium, po wpłynięciu wniosku o wszczęcie takiego postępowania organ powinien zbadać, czy istnieją przesłanki do wszczęcia takiego postępowania z urzędu. Należy zatem oczekiwać, że Wójt Gminy [...], podejmie czynności sprawdzające, a w razie braku podjęcia takich czynności, należy rozważyć możliwość złożenia do sądu skargi na bezczynność, po uprzednim złożeniu ponaglenia. Z powyższych więc względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.