IV SA/Wa 2850/15

WyrokWSA w Warszawie2016-01-08

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Kaja Angerman, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który powołał się na polskie pochodzenie, opierając się na opinii kryminalistycznej stwierdzającej sfałszowanie dokumentu potwierdzającego to pochodzenie, i czy odmowa dopuszczenia dowodu z przesłuchania biegłego była uzasadniona?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły udzielenia zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który powołał się na polskie pochodzenie. Podstawą tej decyzji była opinia kryminalistyczna potwierdzająca sfałszowanie dokumentu (aktu urodzenia matki) mającego dowodzić polskiego pochodzenia. Sąd uznał, że odmowa dopuszczenia dowodu z przesłuchania biegłego była uzasadniona, ponieważ opinia kryminalistyczna była wystarczająca do stwierdzenia fałszerstwa, a prawo dopuszcza swobodną ocenę dowodów przez organ.
Stan faktyczny
Cudzoziemiec M. K. złożył wniosek o zezwolenie na osiedlenie się, powołując się na polskie pochodzenie. Jako dowód przedłożył akt urodzenia matki, w którym wskazano polską narodowość jej ojca. Autentyczność tego dokumentu została zakwestionowana przez organy administracji, a opinia kryminalistyczna potwierdziła jego sfałszowanie. Organy odmówiły udzielenia zezwolenia, uznając, że cudzoziemiec nie udokumentował polskiego pochodzenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym niedopuszczenie dowodu z przesłuchania biegłego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997r. Nr 78, poz. 483, sprostowanie Dz. U. z 2001r. Nr 28, poz. 319) oraz art. 127 § 2 i art. 13 8 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013r., poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 513 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013r. poz. 1650 oraz Dz. U. z 2014r., poz. 463 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania obywatela [...] pana M. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].02.2015r. Nr [...] orzekającą o odmowie udzielenia mu zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, że w dniu 07.12.2012r. pan M. K. wystąpił za pośrednictwem pełnomocnika do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie mu zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako podstawę swojego wniosku wskazał swoje polskie pochodzenie. Do akt sprawy załączył m.in. oryginał aktu urodzenia nr [...], wydany w dniu [...].01.1986 r., akt małżeństwa rodziców - pani N. G. i pana W. K., nr [...], wydany w dniu [...].08.1979 r. oraz akt urodzenia matki cudzoziemca - pani N. G. nr [...], wydany w dniu [...].07.1948 r., zawierający adnotację o polskiej narodowości jej ojca. Z uwagi na fakt, iż autentyczność przedłożonych dokumentów wzbudziła wątpliwości, organ I instancji w dniu 25.02.2013r. przekazał ww. dokumenty do Wydziału do Spraw Cudzoziemców [...] Oddziału Straży Granicznej w celu służbowego wykorzystania. Z dołączonej do akt przedmiotowej sprawy notatki urzędowej dotyczącej weryfikacji dokumentu nr [...], tj. aktu urodzenia matki cudzoziemca, pani N. G., sporządzonej przez funkcjonariusza Grupy Operacyjno-Śledczej Placówki Straży Granicznej [...] w dniu [...].03.2013r. wynika, iż przeprowadzona wstępna analiza dokumentu wykazała, że w obrębie zapisów personalizacyjnych widoczne są fragmenty innych zapisów mogące świadczyć, iż są to usunięte zapisy pierwotne. Ponadto, na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż powyższy dokument, jako blankiet jest prawdopodobnie oryginalny, jednakże z uwagi na stwierdzone ślady najprawdopodobniej zapisów pierwotnych konieczne jest przeprowadzenie szczegółowych badań kryminalistycznych. Pismem z dnia [...].04.2013r. Naczelnik Wydziału do Spraw Cudzoziemców [...] Oddziału Straży Granicznej poinformował Wojewodę [...], że Wydział Operacyjno-Śledczy [...] Oddziału Straży Granicznej wszczął postępowanie przygotowawcze Nr [...] w sprawie posłużenia się przerobionym dokumentem nr [...] przez pana M. K., tj. art. 270 § 1· ustawy z dnia 06.06.1997r. - Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 1997 r., Nr 88, poz. 553 z późno zm.). W związku z powyższym w dniu 29 kwietnia 2013r. organ I instancji wezwał pełnomocnika strony do załączenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających posiadanie przez pana M. K. polskiego pochodzenia, innych niż załączony poprzednio do akt sprawy akt urodzenia nr [...]. W dniu 13.05.2013r. pełnomocnik cudzoziemca złożył wniosek o zawieszenie postępowania z urzędu vide na wniosek na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...].05.2013r. Nr [...] Wojewoda [...] odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia panu M. K. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia [...] maja 2013r. Nr [...] Wojewoda [...], mając na uwadze treść art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanowił odmówić udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się. Organ I instancji stwierdził, że pan M. K. nie udokumentował swojego polskiego pochodzenia oraz nie wykazał swojego związku z polskością w szczególności przez pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów. W dniu 13 czerwca 2013r. pełnomocnik strony za pośrednictwem Wojewody [...] wniósł zażalenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...].05.2013 r. Nr [...] oraz odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].05.2013r. Nr [...]. Postanowieniem z dnia [...].07.2013r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...].05.2013r. o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia panu M. K. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu [...].07.2013r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].05.2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. Nr [...] ponownie orzekł o odmowie udzielenia panu M. K. zezwolenia na osiedlenie się, stwierdzając, że cudzoziemiec nie udokumentował swojego polskiego pochodzenia. Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na informacji Prokuratury Rejonowej [...] zawartej w piśmie z dnia [...] maja 2014r., z której wynika, że w dniu [...].02.2014r. została wydana opinia biegłego z zakresu badania dokumentów - Laboratorium Kryminalistycznego Straży Granicznej. W ww. opinii wskazano, iż akt urodzenia nr [...] jako blankiet jest prawdopodobnie dokumentem oryginalnym, natomiast został sfałszowany poprzez usunięcie pierwotnych zapisów ręcznych i naniesienie wtórnych zapisów. Ponadto Wojewoda [...] wskazał, że pomimo prawidłowego wezwania strony w trakcie postępowania przed organem I instancji do dostarczenia innych niż ww. akt urodzenia dokumentów potwierdzających polskie pochodzenie pana M. K. do dnia wydania przedmiotowej decyzji nie dołączono żądanych dokumentów. W ustawowym terminie pełnomocnik strony złożył za pośrednictwem Wojewody [...] odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Decyzją z dnia [...].09.2014r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił uchylić w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014r. Nr [...] i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W swoim rozstrzygnięciu Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nakazał organowi I instancji: po pierwsze uzupełnić posiadany materiał dowodowy o materiały zgromadzone przez organy procesowe w postępowaniu karnym, w tym ekspertyzy Laboratorium Kryminalistycznego Straży Granicznej oraz dokonać oceny tych materiałów; po drugie stwierdzić, czy strona wykazała spełnianie przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 1 z uwzględnieniem ust. 3 lub przesłanki z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000i. o repatriacji (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 1392) oraz po trzecie stwierdzić, czy strona wykazała spełnianie wymogu z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji. W dniu 22.01.2015r. do organu I instancji wpłynęło pismo pełnomocnika strony, w którym wniósł on m. in. o przesłuchanie biegłego, który wydał opinię w sprawie sfałszowania dokumentu - aktu urodzenia nr [...] na okoliczność prawdziwości i autentyczności ww. dokumentu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].02.2015r. Nr [...] orzekł o odmowie udzielenia panu M. K. zezwolenia na osiedlenie się, stwierdzając, iż cudzoziemiec nie udokumentował swojego polskiego pochodzenia, gdyż nie przedstawił żadnych innych dokumentów poza aktem urodzenia jego matki o numerze [...], który de/acta został sfałszowany, zawierających zapis o polskiej narodowości jego przodków. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika dotyczącego przesłuchania biegłego zawartego w piśmie z dnia [...].01.2015r., organ I instancji stwierdził, iż w jego ocenie brak jest podstaw do przedłużania toczącego się postępowania w celu przesłuchania biegłego, gdyż w dniu [...].01.2015r. została dołączona do akt sprawy opinia wydana przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej stwierdzająca, że akt urodzenia pani N. G. nr [...] został sfałszowany poprzez usunięcie w nim pierwotnych zapisów danych personalnych i naniesienie wtórnych zapisów. Ponadto organ I instancji stwierdził, iż aplikujący spełnia przesłanki określone wart. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji. Od powyższego rozstrzygnięcia, w ustawowym terminie pełnomocnik cudzoziemca wniósł odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając w nim organowi I instancji, iż nie uwzględnił on jego wniosku dotyczącego przesłuchania biegłego na okoliczność autentyczności aktu urodzenia matki cudzoziemca (nr [...]) w trakcie postępowania w sprawie udzielenia panu M. K. zezwolenia na osiedlenie się. W ww. odwołaniu pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...].02.2015r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że w dniu 01.05.2014r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 513 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, do postępowań administracyjnych, których nie zakończono do dnia wejścia w życie tej ustawy decyzją ostateczną, a które zostały wszczęte przed tym dniem na podstawie ustawy, o której mowa wart. 521 (tj. ustawa z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach), stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do postanowień art. 52 ust. 5 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. O ile zapis ten stanowi, że polskie pochodzenie winno być stwierdzone na podstawie ustawy, o tyle artykuł ten nie wyjaśnia, na jakiej podstawie osoba polskiego pochodzenia miałaby zrealizować swój zamiar zamieszkania w Polsce na stałe. Właściwe zastosowanie ma więc art. 8 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. W wyżej cytowanym art. 52 ust. 5 znalazł się termin: "osiedlić się na stałe". Należy przez to rozumieć, że osoba polskiego pochodzenia, pragnąca osiedlić się w Polsce, powinna wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się. Zasady i tryb udzielania takich zezwoleń reguluje ustawa z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach. Ustawa o cudzoziemcach nie daje szczególnych preferencji przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcom polskiego pochodzenia, ale preferencje takie wprowadza Konstytucja, która jest aktem wyższego rzędu i ma pierwszeństwo w stosowaniu. W takich przypadkach ustawa o cudzoziemcach jest jedynie aktem pomocniczym w ustaleniu między innymi organu odpowiedzialnego za rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Jedyną ustawą, która określa, na jakich zasadach ustalana jest polska narodowość, jest ustawa z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji. Tak więc organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, do którego nie ma zastosowania art. 9 ustawy o repatriacji i który deklaruje polską narodowość, powinien ustalić jego polską narodowość na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, wykorzystując pomocniczo kryteria określone w ustawie o repatriacji. W myśl art. 5 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Z tym, że art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów. Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2. Z kolei wart. 6 ustawy o repatriacji wskazano, że dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: 1) polskie dokumenty tożsamości; 2) akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością; 3) dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 4) dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 5) dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej. 2. Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności: 1) o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący ojej narodowości polskiej; 2) potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie. W kwestii dokumentów, które mogą potwierdzać, iż jedno z rodziców lub dziadków strony, albo dwoje pradziadków było polskiej narodowości istotne jest, aby dokumenty te miały charakter źródłowy (por. ustawę o repatriacji). Strona powołała się na posiadanie polskiego pochodzenia ze strony dziadka - pana M. G. tj. ojca matki, pani N. G. Na potwierdzenie powyższej okoliczności cudzoziemiec dołączył do akt sprawy akt urodzenia matki nr [...], w którym wskazano polską narodowość jej ojca. W toku postępowania ustalono jednak, że przedmiotowy dokument został sfałszowany. W dniu [...].02.2014r. została wydana opinia biegłego z zakresu badania dokumentów - Laboratorium Kryminalistycznego Straży Granicznej, którą dołączono do akt sprawy. W ww. opinii wskazano, iż akt urodzenia nr [...] jako blankiet jest prawdopodobnie dokumentem oryginalnym, natomiast został sfałszowany poprzez usunięcie pierwotnych zapisów ręcznych i naniesienie wtórnych zapisów. Odnosząc się do ww. opinii biegłego z dnia [...].02.2014r. organ wskazał, że z jego części sprawozdawczej wynika czytelnie, iż badanie zostało dokonane przez dwoje pracowników Laboratorium Kryminalistycznego Straży Granicznej, będących jednocześnie funkcjonariuszami Straży Granicznej. Nie ma również wątpliwości co do tego, jaki dokument został poddany badaniu przez biegłych, które to badanie następnie zostało zrelacjonowane w opinii biegłego. Posłużono się przy określeniu nazwy tego dokumentu alfabetem [...] i cyframi arabskimi. Nie ma również żadnych wątpliwości co do tego, jaki był cel badania dokumentu - tj. czy jest autentyczny czy został sfałszowany. Z zaprezentowanego w opinii przebiegu badań wynika, jakimi urządzeniami posługiwali się biegli. Badanie nakierowane było głównie na odręczne zapisy umieszczone na blankiecie. W tej części opinii biegły przekazuje dwie czytelne obserwacje. Po pierwsze, pod aktualnie widniejącymi odręcznymi zapisami danych osobowych (personalnych) widoczne są w promieniowaniu podczerwonym ślady usunięcia pierwotnych zapisów, po drugie widoczne są w świetle widzialnym różnice w ciągłości linii tła giloszu zwłaszcza w obrębie pieczęci tuszowych i odręcznych zapisów naniesionych w polach personalizacyjnych, po trzecie występują widoczne w promieniowaniu ultrafioletowym przebarwienia podłoża dokumentu w obrębie pól personalizacyjnych. Na tej też podstawie biegły wyprowadził wniosek odnośnie przerobienia dokumentu, polegającego na usunięciu pierwotnych zapisów i naniesieniu wtórnych zapisów. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców takie wnioskowanie nie zawiera jakichkolwiek luk. Skoro w rubrykach na blankiecie, który prawdopodobnie jest blankietem oryginalnym, dotyczących danych osobowych, pod obecnie widniejącymi ręcznymi zapisami, widoczne są inne zapisy, to taki stan mógł zaistnieć tylko w wyniku uprzedniego usunięcia poprzednich zapisów ręcznych i wpisania w ich miejsce nowych. W świetle powyższych wyjaśnień organ stwierdził, iż nie jest zasadne dopuszczenie dowodu w postaci przesłuchania biegłego, o co wnosił pełnomocnik strony, na okoliczność autentyczności w/w aktu urodzenia nr [...], gdyż opinia dotycząca badania kryminalistycznego jest wystarczająca do potwierdzenia, że dokument, którym posłużył się cudzoziemiec został sfałszowany i nie można uznać go za dokument potwierdzający posiadanie polskiego pochodzenia przez pana M. K. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, iż zainteresowany nie spełnił przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, od spełnienia, której zależy udzielenie zezwolenia na osiedlenie się. Skargę na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pan M. K. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) Naruszenie art. 78 § 1 w zw. z art. 84 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez niedopuszczenie przeprowadzenia żądanego dowodu w sprawie, którego przeprowadzenie ma istotny wpływ na wyjaśnienie sprawy, w szczególności czy przeprowadzona opinia biegłego została wykonana w sposób prawidłowy, 2) Naruszenie art. 76 § 1 K.p.a. poprzez dopuszczenie notatki służbowej funkcjonariusza Straży Granicznej w zakresie dokumentu nr [...], w sytuacji w której to notatka nie stanowi dowodu w postępowaniu administracyjnym, 3) Naruszenie art. 7 i art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało niewyjaśnieniem przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy w zakresie istnienia podstaw do udzielenia zezwolenia na osiedlenie się oraz dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na niedopuszczenie przez organ odwoławczy wniosku dowodowego w trybie art. 78 § 2 k.p.a. o przesłuchanie biegłego, który sporządził ekspertyzę kryminalistyczną dokumentu nr [...]. Argumentuje, że opinia biegłego pozostaje "w sprzeczności funkcjonalnej ze sobą - blankiet oryginalny, zaś naniesiono na niego zapisy wtórne - bez wyjaśnienia jakie zapisy zostały wtórnie naniesione i jak się tam znalazły". Podniósł też brak odpowiedniej formy odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania biegłego, co również w jego ocenie przemawia za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Skarżący twierdzi, że zgłoszony przez niego dowód dotyczy odmiennej tezy dowodowej, tj. chce przez ten dowód wykazać, że przedstawiony przez niego dokument nr [...] nie został sfałszowany. Przez odmowę przeprowadzenia zgłoszonego przez cudzoziemca dowodu organ odwoławczy dopuścił się naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, tj. art. 10 k.p.a. Skarżący twierdzi, że organ odwoławczy bezpodstawnie, bez przesłanki merytorycznej i formalnej, nie dopuścił zgłoszonego dowodu przez stronę na okoliczność istotną do wyjaśnienia sprawy, co przemawia w jego ocenie za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podnosząc powyższe zarzuty cudzoziemiec wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Powołany w zaskarżonej decyzji art. 52 ust. 5 Konstytucji RP stanowi, że "osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe", a zatem ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie (zgodnie z ustawą) stwierdzone prawo podmiotowe do osiedlenia się na terytorium Polski, natomiast nie zawiera żadnej regulacji co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa. W ocenie Sądu, zarówno Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jak i wcześniej Wojewoda [...], słusznie wywiedli że wobec braku jednej i jednoznacznej regulacji ustawowej normującej tryb stwierdzania pochodzenia polskiego osoby, która w myśl art. 52 ust. 5 Konstytucji ma prawo osiedlić się na terytorium RP, do realizacji tego prawa winny mieć zastosowanie przepisy obowiązującej w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.), która reguluje m.in. kwestie zasad i trybu udzielania zezwoleń na osiedlenie się, ale nie daje preferencji przy ubieganiu się o udzielenie takiego zezwolenia cudzoziemcom polskiego pochodzenia, oraz przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004r. Nr 53 poz.532 ze zm.), która jako jedyna określa kryteria, w oparciu o które ustalane jest polskie pochodzenie. Zgodnie z art. 5 tej ustawy, za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów (ust. 1). Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2. (ust. 2). Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów (ust. 3). Stosownie zaś do art. 6 dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego [...], dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: 1) polskie dokumenty tożsamości; 2) akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością; 3) dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 4) dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej; 5) dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej (ust. 1). Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności: 1) o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej; 2) potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie (ust. 2). Jak wynika z akt sprawy organy administracji obu instancji zgodnie uznały, że cudzoziemiec deklaruje narodowość polską, a zatem spełnia jedną z trzech przesłanek wymaganych do stwierdzenia polskiego pochodzenia wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Spór w sprawie sprowadza się zaś do kwestii wykazania przez skarżącego, polskiego pochodzenia rozumianego jako pochodzenie od konkretnych osób narodowości polskiej. W tym celu skarżący winien był udokumentować swoje pochodzenie od osób narodowości polskiej bądź posiadających obywatelstwo polskie (rodziców, dziadków, pradziadków), jak również jednoczesne wykazanie związków z polskością, które w ust. 1 pkt 2 zostały scharakteryzowane poprzez otwarty katalog elementów stanowiących przejaw tychże związków. W toku przedmiotowego postępowania skarżący przedłożył akt urodzenia matki, pani N. G., oznaczony numerem [...]. Wynika z niego, że jej ojcem jest pan M. G., który posiada polską narodowość (kopia tego dokumentu wraz z tłumaczeniem znajduje się w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji ( k. 44-46). Autentyczność w/w dokumentu została jednak zakwestionowana. W dniu [...] lutego 2014 r. został on poddany analizie w przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej w W. na zlecenie, Wydziału Operacyjno-Śledczego [...] Oddziału Straży Granicznej w W. w ramach podjętego w tej sprawie postępowania karnego sygn. akt nr [...] o popełnienie czynu z art. 270 § 1 K.k. Badanie to zostało utrwalone w formie dokumentu- "Opinia wydana przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej, na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej nr [...]". W czasie badania stwierdzono, że dokument nr [...] spersonalizowany w języku [...] na nazwisko (fonetycznie) N. G., został sfałszowany przez "usunięcie pierwotnych zapisów ręcznych i naniesienie wtórnych zapisów". W aktach przedmiotowego postępowania wbrew zarzutom podniesionym w skardze, znajduje się uwierzytelniona kopia dokumentu z [...] lutego 2014 r. - "Opinia wydana przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej, na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej nr [...]" (k. 187-189 akt Wojewody [...]). W świetle powyższego organy w ocenie Sądu zasadnie uznały, że istnieją wystarczające dowody potwierdzające fałsz (przerobienie) aktu urodzenia matki skarżącego, co z kolei skutkowało odmową udzielanie skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP. Tym samym za nieuzasadniony Sąd uznał, stawiany w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, w postaci art. 7 oraz art. 80 k.p.a. Zdaniem bowiem Sądu, organy wyjaśniły w wyczerpujący sposób okoliczności sprawy, podejmując w tym celu wszystkie niezbędne czynności. Nietrafny jest też zarzut naruszenia przez organy art. 76 § 1 k.p.a. ponieważ, organ nie oparł swojego rozstrzygnięciach na podstawie notatki urzędowej, ale na podstawie urzędowego dokumentu w postaci opinii kryminalistycznej. Ta opinia, na którą powołały się organy obu instancji pochodzi od organu uprawnionego do jej sporządzenia i zasadnie, została zaliczona, w uwierzytelnionej kopii, na poczet zgromadzonego materiału dowodowego. Ponadto organy dodatkowo poddały wskazany wyżej dowód samodzielnej ocenie i dopiero na tej podstawie, sformułowały stanowisko o przedstawieniu przez cudzoziemca sfałszowanego dokumentu. Za nieuzasadniony należy także uznać zarzut naruszenia w sprawie art. 78 § 1 w zw. z art. 84 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. Wbrew bowiem stanowisku strony skarżącej ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu "Opinia wydana przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej, na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej nr [...]" jasno wynika, że przedłożony przez skarżącego dokument nr [...] został sfałszowany. Treść tego dokumentu nie budzi wątpliwości dlatego przeprowadzenie uzupełniającego dowodu w postaci przesłuchania biegłego, który sporządził w/w ekspertyzę, jak słusznie wskazały organy nie było konieczne. Należy przy tym podkreślić, że art. 84 k.p.a, pozostawia kwestię dopuszczenia przez organ dowodu z opinii biegłego uznaniu organu. Tym samym okoliczność, iż strona żąda powołania biegłego, nie oznacza że organ ma obowiązek to żądanie każdorazowo spełnić. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w zaskarżonej decyzji organ w wyczerpujący sposób wyjaśnił na jakiej podstawie stwierdził fakt przedstawienia przez cudzoziemca sfałszowanego dokumentu nr [...]. Począwszy od str. 6, organ odwoławczy wyjaśnia - z powołaniem się na znajdującą się w aktach administracyjnych opinię z przeprowadzonej ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu badań technicznych dokumentów - dlaczego nie może uznać przedstawionego przez cudzoziemca aktu urodzenia nr [...] za dowód potwierdzający jego polskie pochodzenie. Sposób w jakim organ odwoławczy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie nie nasuwa również co do tego wątpliwości na jakiej podstawie stwierdził on fałszerstwo przedstawionego przez cudzoziemca dokumentu nr 413785. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło