IV SA/Wa 2852/15
PostanowienieWSA w Warszawie2016-05-27
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska - Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie zwykłe, które nie prowadzi działalności gospodarczej i nie korzysta z subwencji, może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli nie wykazało podjęcia działań w celu zwiększenia swoich środków finansowych?Ratio decidendi
Stowarzyszenie zwykłe, aby uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, musi wykazać, że podjęło wszelkie niezbędne kroki w celu zapewnienia środków finansowych na postępowanie, nawet jeśli jego źródła dochodu są ograniczone. Brak stałego źródła dochodów lub nieprowadzenie działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania prawa pomocy, jeśli stowarzyszenie nie wykazało inicjatywy w celu zwiększenia swoich zasobów, np. poprzez pozyskanie nowych członków lub podniesienie składek.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą zezwolenia na usunięcie drzew. Wcześniej referendarz sądowy odmówił przyznania stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, argumentując, że jego środki pochodzą od członków i nie ma ono stałego źródła dochodów ani możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym po sprzeciwie od postanowienia referendarza.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy
Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew.
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2016 r. Referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W ustawowym terminie skarżące Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od tego postanowienia. W jego uzasadnieniu podniosło, że środki finansowe na jego działalność pochodzą od jego członków. Ich wysokość nie jest stała i ma charakter dowolnej dotacji. Członkowie nie uiszczają obowiązkowych składek. Skarżące Stowarzyszenie wskazało, że nie korzysta z żadnych subwencji, dotacji, nie prowadzi działalności gospodarczej. Zaznaczyło, że nie ma możliwości przekształcenia się w stowarzyszenie rejestrowe ze względu na małą liczbę członków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- zwaną dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Przepis ten miał w niniejszej sprawie zastosowanie, bowiem postępowanie wywołane skargą Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] zostało wszczęte 14 sierpnia 2015 r. – zatem jeszcze przed nowelizacją ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), w związku z czym, stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej. Środki na swoją działalność uzyskiwało dotychczas ze składek członkowskich, a w świetle znowelizowanego art. 42 ust. 2 tej ustawy również z darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej.
W świetle powyższych zapisów realizując cele regulaminowe członkowie Stowarzyszenia powinni podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych. Brak stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia. Zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest niezasadne. W ocenie Sądu Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło niezbędne kroki do zapewnienia zwiększenia środków finansowych, choćby poprzez zwiększenie liczby nowych członków czy podniesienie składek członkowskich
Z podniesionych wyżej przyczyn Sąd uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niezasadny.
Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu sprzed nowelizacji) Sąd postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło