IV SA/Wa 2858/18

WyrokWSA w Warszawie2019-03-27

Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Leszek Kobylski, Agnieszka Wąsikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę celu publicznego, która została wykorzystana jako droga dojazdowa w trakcie realizacji tej inwestycji, podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany?
Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia uznaje się za zrealizowany, a nieruchomość za niewymagającą zwrotu, jeśli była ona wykorzystywana do realizacji celu publicznego, nawet jeśli pełniła jedynie funkcję drogi dojazdowej w trakcie budowy. W przypadku, gdy nieruchomość była wykorzystywana do budowy celu publicznego, niezależnie od tego, czy powstał na niej (bądź pod nią) tunel lub inna infrastruktura, cel wywłaszczenia został osiągnięty i nie jest możliwy zwrot nieruchomości.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia (budowa odcinka metra) nie został na niej zrealizowany. Organ administracji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z wytycznymi sądu, odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość była wykorzystywana jako droga dojazdowa podczas budowy metra, co stanowiło realizację celu wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. staż. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. P., M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 20017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9a oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774), po ponownym rozpatrzeniu odwołania M. K. i B. P., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (obecnie al. [...]), oznaczonej aktualnie jako część działki nr [...] z obrębu [...] (dawniej jako część archiwalnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]). W uzasadnieniu podano, iż pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. M. K. i B. P. wystąpiły o zwrot części dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia, dołączając szkic nieruchomości,, z którego wynika, iż roszczeniem objęta jest część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 331 m2. Decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu [...] z dnia [...] listopada 1983 r., nr [...], w wyniku uchylenia i zmiany wydanego wcześniej rozstrzygnięcia z dnia [...] sierpnia 1983 r., orzeczono o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności E. P. na rzecz Państwa części działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 3207 m2 z ogólnej powierzchni 12657 m2 oraz części działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 4377 m2 z ogólnej powierzchni 12657 m2 położonej w [...] z przeznaczeniem pod budowę pierwszego odcinka [...], w tym gruntu o powierzchni 5689 m2 na żądanie właściciela. Starosta Powiatu [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. orzekł zwrot części wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. [...] i Al. [...] oznaczonej jako działka nr [...] i [...] z obrębu [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Burmistrz Gminy [...]. Wojewoda [...] decyzją nr [...], z dnia [...] lipca 2002 r., utrzymał w mocy decyzję Starosty. Prezydent [...] ostateczną decyzją nr [...], z dnia [...] grudnia 2002 r. orzekł o zwrocie nieruchomości, położonej przy ul. [...] i Al. [...]; stanowiącej działki nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni 3018 m2 (część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]). Postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Prezydent [...] przekazał wniosek M. K. i B. P. do rozpatrzenia, zgodnie z właściwością, Wojewodzie [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r.,, Wojewoda [...] wyznaczył Starostę Powiatu [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku M. K. i B. P. Przedmiotowa nieruchomość stanowiąca własność E. P. na podstawie aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...] marca 1975 r. wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu [...] z dnia [...] listopada 1983 r., znak: [...]. z przeznaczeniem pod budowę pierwszego odcinka [...]. Wywłaszczeniem objęto część dawnej działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 3207 m2 z ogólnej powierzchni 12657 m2 oraz część dawnej działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 4377 m2 z ogólnej powierzchni 14162 m", położonej w [...]. Działka nr [...] stała się własnością Miasta [...] na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] nr [...], z dnia [...] marca 1992 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (obecnie Al. [...]), oznaczonej obecnie jako część działki nr [...] z obrębu [...] (część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]). Odwołanie wniosły M. K. i B. P. reprezentowane przez pełnomocnika, o wnosząc uchylenie skarżonej decyzji. Wojewoda [...] decyzją nr [...], z dnia [...] sierpnia 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., Starosta [...] ponownie orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (obecnie Al. [...]), oznaczonej obecnie jako część działki nr [...] z obrębu [...] (cześć dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]) na rzecz Pani M.K.i Pani B. P. Odwołanie wniosły M. K. i B. P. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. uchylił decyzję organu I instancji stwierdzając, że stroną postępowania zwrotowego były: [...] Sp. z o.o. i Zarząd Dróg Miejskich, podczas, gdy z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości na rzecz ww. podmiotów. Nadto wskazał, że konieczne jest ustalenie, czy nieruchomość objęta postępowaniem zwrotowym została objęta decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] lipca 1975 r. czy też została wywłaszczona na wniosek poprzedniego właściciela, przy czym konieczne jest pozyskanie decyzji lokalizacyjnej wraz z załącznikiem graficznym. Starosta [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], odmówił zwrotu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (obecnie al. [...]), oznaczonej aktualnie jako część działki nr [...] z obrębu [...] (dawniej jako część archiwalnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]). W odwołaniu pełnomocnik wnioskodawczyń, podniosła, że cel wywłaszczenia nie został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2016 r. i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił prawomocnym wyrokiem z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3758/15, uchylił zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, iż w tej sytuacji zobowiązany jest ponownie rozpoznać odwołanie wniesione przez M. K. oraz B. P. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku dnia 6 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3758/15, uchylając decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r., stwierdził, że brak jest prawidłowego ustalenia kluczowej dla sprawy okoliczności, czy nieruchomość objętą wnioskiem wykorzystano do budowy [...]. Organ nie ustalił kluczowej dla sprawy okoliczności, co zdaniem Sądu, stanowiło naruszenie mających wpływ na wynik sprawy przepisów art. 7, 77 § .1 i art. 80 kpa. Sąd podkreślił, iż ustalenia wymaga, czy podczas budowy [...] sporna nieruchomość była do tej budowy wykorzystywana, jednocześnie wskazując, iż jeżeli teren objęty wnioskiem był wykorzystywany do realizacji celu wywłaszczenia, czyli do budowy [...] - i to niezależnie od tego, czy powstał na nim (bądź pod nim) tunel lub inna infrastruktura związana z [...] - to cel wywłaszczenia został osiągnięty i nie jest możliwy zwrot nieruchomości. Ponadto Sąd zalecił także rozważenie kwestii, jak do realizacji celu wywłaszczenia ma się budowa obiektu określonego mianem "tunelu szlakowego. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona niezbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie do art. 137 ust. 1u.g.n. nieruchomość stała się zbędna na cel kreślony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Wojewoda wskazał, iż w odniesieniu do terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. należy mieć na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 maca 2014 r., sygn. akt P 38/11 stwierdził, że w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z sentencją niniejszego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r. Wojewoda stwierdził, iż z uwagi na zapadły w dniu 13 marca 2014 r. wyrok Trybunału Konstytucyjnego zachodzi konieczność ustalenia, czy na spornej działce, przejętej na rzecz Skarbu Państwa na dzień złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w akcie wywłaszczenia. Mając na uwadze fakt, iż w niniejszej sprawie strony złożyły wniosek o zwrot [...] sierpnia 2009 r. kluczową datą dla oceny realizacji celu wywłaszczenia będzie [...] września 2004 r. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca część działki ew. nr [...] z obrębu [...] położona w [...] przy ul. [...] wywłaszczona decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu [...] z dnia [...] listopada 1983 r., została przeznaczona pod budowę pierwszego odcinka [...]. Jak wynika z mapy sytuacyjnej dla celów wywłaszczeniowych terenu położonego w [...] ode. [...] wraz z wykazem powierzchni dla celów wywłaszczenia, stanowiącego załącznik do decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1982 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego pierwszego odcinka pierwszej linii [...] w [...] - z mapami przedstawiającymi granice obecnej działki [...] (dawnej działki [...]) wywłaszczona nieruchomość znajdowała się w całości w rejonie lokalizacji inwestycji. Z opinii fotogrametrycznej z dnia [...] września 2017 r. fotogrametry uprawnionego B. B. zawierającej interpretację sytuacji odfotografowanej na zdjęciach lotniczych z lat 1987 i 1990 wynika, że na przedmiotowej części działki ew. nr [...] z obręby [...] nie były prowadzone prace podziemne, jednakże działka ta była wykorzystywana do przejazdów bez konieczności utwardzenia dla przejezdności istniejącej wcześniej drogi. Biegły podkreślił, iż droga biegnąca wzdłuż ogrodzenia budowy, w tym na części działki ew. nr [...] była jedynym wówczas ciągiem komunikacyjnym po tej stronie budowy i z uwagi na liniowy charakter inwestycji drogę należy uznać za okresowo wykorzystaną do tego celu. Odnosząc się do zarzutów stron organ wyjaśnił, iż jako budowę [...] należy rozumieć nie tylko działania prowadzone na terenie przez który przechodzi tunel [...], ale również na nieruchomościach, które są wykorzystywane w czasie budowy. Wobec tak zakreślonego celu wywłaszczenia, samo zapewnienie terenu służącego dla zrealizowania zakładanego na wiele lat przedsięwzięcia w poczet budowy [...] należy uznać za cel publiczny, uzasadniający odjęcie własności nieruchomości. Nie może mieć zatem przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy na terenie (bądź pod nim) nieruchomości objętej wnioskiem coś wybudowano. Opinia biegłego wyraźnie wskazuje, że przedmiotowa działka stanowiła drogę wykorzystywaną przy budowie [...]. Brak na załączonych zdjęciach pojazdów służących budowie [...] nie świadczy, iż ta działka nie była przez pojazdy użytkowana zwłaszcza, że znajdowała się ona bezpośrednio przy terenie prac podziemnych. Wojewoda stwierdził, iż mając na uwadze wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 6 września 2016 r., zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności zdjęcia z lat 1987 i 1990 pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej oraz opinia fotogrametryczna z , [...] września 2017 r. wyraźnie wskazują, iż przedmiotowa działka była wykorzystywana przy budowie [...]. Wobec tego decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa procesowego ani materialnego -tj. art. 137 ust. 1 u.g.n. Z uwagi na brak stwierdzonych naruszeń prawa i wyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, należało zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. i B. P. podniosły, że nie zgadzają się z odmowną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. i wnoszą o uchylenie decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2015 r. i o merytoryczne rozstrzygnięcie złożonego wniosku. Z daniem skarżących z opinii fotogrametrycznej sporządzonej przez B. B. wynika że żadne prace budowlane na terenie przedmiotowej działki części nieruchomości nie były prowadzone. Ze zdjęć i opinii tej wynika, że przedmiotowa działka znajdowała się poza ogrodzeniem terenu budowy [...], a na niej nie było żadnej drogi dojazdowej do budowy. Zdjęcia nie potwierdzają aby to pojazdy budowy [...] pozostawiły, jak stwierdza opinia, sporadyczne koleiny świadczące a przejeździe po wzmiankowanej działce tym bardziej, że żaden pojazd budowlany nie figuruje na zdjęciach, jedyny ciąg komunikacyjny służący za dojazd do budowy [...] stanowiła utwardzona i oświetlona droga znajdująca się poza działką [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302,; dalej jako: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w następie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3758/15, sygn. akt IV SA/Wa 2079, uchylającego poprzednią decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (obecnie al. [...]), oznaczonej aktualnie jako część działki nr [...] z obrębu [...] (dawniej jako część archiwalnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...]). Podkreślenia w związku z tym wymaga, że ocena prawna dokonana przez Sąd w powołanym wyżej wyroku z dnia 6 września 2016 r. jest wiążąca na podstawie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Organ administracji, rozpatrując sprawę na skutek prawomocnego wyroku sądu, jest zatem obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych przez organ oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek może spowodować zmiana - po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Powyższe okoliczności nie miały jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie. W powołanym wyżej wyroku z dnia 6 września 2016 r. Sąd stwierdził, że w uwarunkowaniach niniejszej sprawy nie można jednak uznać, aby dowiedziono wyżej wskazaną okoliczność, tzn. aby objęta wnioskiem nieruchomość była wykorzystywana w trakcie budowy [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że dowodem na nią są nadesłane przez Urząd [...] przy piśmie z [...] marca 2015 r. zdjęcia lotnicze z przebiegu budowy [...] wykonane w latach 1982, 1987 i 1990, pochodzące z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Ze zdjęć tych zdaniem organu miałoby wynikać, że teren obecnej działki ew. nr [...] [...] lutego 1982 r. był niezagospodarowany, zaś już [...] lutego 1987 r. i [...] lutego 1990 r. znajdował się w pobliżu baraków i zabudowań z zaplecza budowy [...], stanowiąc drogę dojazdową pomiędzy poszczególnymi obszarami prac budowlanych. W tej sytuacji przedwczesne byłoby uznanie, że w danej sprawie dokonano wszechstronnej oceny dowodów, mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Wobec ustaleń organu, co do istnienia zdjęć obrazujących okoliczność, czy dana nieruchomość była wykorzystana dla celów budowy [...], nie można uznać za wystarczający dowód w postaci oświadczenia następcy inwestora - [...] sp. z o. o. - w pismach z [...] listopada 2010 r. i [...] marca 2012 r. W konstatacji Sąd stwierdził, że powyższe przesądza o braku prawidłowego ustalenia przez organ kluczowej dla sprawy okoliczności: czy nieruchomość objętą wnioskiem wykorzystywano do budowy [...]. Sąd uznał, że stanowi to o mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniu przez organ odwoławczy przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.. co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w powołanym wyżej wyroku Sądu sygn. akt IV SA/Wa 3758/15, bowiem przeprowadził on uzupełniające postepowanie dowodowe dla ustalenia, czy sporna nieruchomość była wykorzystywana w trakcie budowy [...]. W wyjaśnieniu tej kwestii powołano biegłego uprawnionego fotogrametrę celem wykonania opinii fotogrametrycznej w zakresie interpretacji sytuacji odfotografowanej na zdjęciach lotniczych z lat 1987 i 1990 dla przedmiotowej nieruchomości. Z wniosków opinii fotogrametrycznej sporządzonej w dniu [...] września 2017 r. przez biegłą mgr inż. B. B. wynika, że: pkt 1 - fragment zdjęcia lotniczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 1987 r. pokazuje, że na przedmiotowej działce nie był realizowany żaden trwały obiekt związany z budową [...], gdyż stanowiła ona wówczas uprawiana działkę rolną i jedynie niewielki jej obszar tej działki pod drogą mógł być wykorzystywany okresowo przy budowie [...]; pkt 2 - na zdjęciu nr [...] z 1990 roku w obrębie części przedmiotowej działki nie zostały zidentyfikowane szczegóły sytuacyjne potwierdzające realizację trwałych obiektów związanych z budową [...]; pkt 3 – z analizy sytuacji odfotografowanej na opiniowanych fragmentach zdjęć lotniczych z 1987 i 1990 roku, wynika, że część przedmiotowej działki znajdująca się pod fragmentem drogi była wykorzystywana przy budowie [...], natomiast pozostała część tej działki nie była wykorzystywana do tego celu i na tej części nie zostały zidentyfikowane szczegóły sytuacyjne potwierdzające realizację trwałych elementów związanych z budową [...]. Z opinii tej jasno wynika, że na spornej działce nie były prowadzone prace podziemne, gdyż nie było na niej żadnych trwałych elementów związanych z budową [...], natomiast była ona wykorzystywana przy budowie [...] jako droga. W świetle tej opinii, jak i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można nie zgodzić się ze stanowiskiem organu, że przedmiotowa działka była wykorzystywana przy budowie [...]. Zauważyć przy tym należy, iż ww. wyroku z dnia 6 września 2016 r., IV SA/Wa 3758/15, Sąd wyraził pogląd, że jeżeli teren objęty wnioskiem był wykorzystany do realizacji celu wywłaszczenia, czyli do budowy [...] - i to niezależnie od tego, czy powstał na nim (bądź pod nim) tunel lub inna infrastruktura związana z [...] - to cel wywłaszczenia został osiągnięty i nie jest możliwy zwrot nieruchomości. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę tym poglądem jest związany. Zatem, skoro z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że sporna działka była wykorzystywana do realizacji celu wywłaszczenia, to nie zachodzą podstawy do jej zwrotu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że argumentacja skarżących sprowadzająca się do polemiki ze stanowiskiem organu i własnej ich interpretacji zdjęć lotniczych, będących przedmiotem opinii uprawnionego biegłego, wobec braku przedstawienia przeciw dowodu nie mogła podważyć prawidłowych ustaleń organu. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło