IV SA/Wa 286/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. M. z Kancelarii Prawnej [...] z siedzibą w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 298 ust. 1 pkt 5, art.299 ust.1 pkt 1, art.300 ust.1,2,,4 i art.315 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska ( jedn. tekst z 2008r. Dz. U. Nr 25, poz. 259 ze zm.) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 18 września 2007r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu na rok 2008 ( M.P. Nr 65, poz. 732) uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2008r. w sprawie ustalenia wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego hałasu i jednocześnie określił dla T. K. prowadzącej firmę "K." za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dziennej o [...] dB karę biegnącą w wysokości [...] zł, naliczanej od dnia [...] czerwca 2008 roku oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze nocnej o [...] dB karę biegnącą w wysokości [...] zł, naliczanej od dnia [...] czerwca 2008 roku. W uzasadnieniu decyzji podano, że przeprowadzone przez delegaturę WIOŚ w W. w dniach [...] maja oraz [...] i [...] czerwca 2008 roku pomiary hałasu przenikającego do środowiska w wyniku eksploatacji maszyn i urządzeń w Zakładzie prowadzonym przez T. K. wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, określonego decyzją Starosty S. z dnia [...] czerwca 2007r ( znak [...]). Największe przekroczenie hałasu w porze dziennej zostało stwierdzone w dniu [...] czerwca 2008r. o [...] dB, zaś w porze nocnej w dniu [...] czerwca 2008r. o [...] dB. Organ odwoławczy wskazał, że w decyzji pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił termin od którego powinna być naliczana kara biegnąca za przekroczenie hałasu w porze dziennej. Zgodnie z art. 300 ust. 4 pkt 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska kara ta prawidłowo powinna być naliczana od dnia [...] czerwca 2008r., gdyż w tym dniu dokonano pomiaru hałasu w porze dziennej. Ponadto decyzja organu pierwszej instancji nieprawidłowo została skierowana do wadliwie oznaczonego podmiotu, gdyż podmiotem tym nie jest firma "K." lecz T. K. prowadząca tę firmę, co wynika z zaświadczenia Burmistrza S. z dnia 21 lipca 2005r. Zgodnie z art. 276 ust.2 cyt. wyżej ustawy podmiot korzystający ze środowiska w razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji ponosi administracyjną karę pieniężną. W art. 3 pkt 20 ww. ustawy zawarta jest definicja podmiotu korzystającego ze środowiska i zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca jest stroną w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. z 2007r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Organ odwoławczy stwierdził, iż uwagi skarżącej dotyczące decyzji Starosty S. w sprawie dopuszczalnego poziomu hałasu oraz obowiązków w zakresie wykonywania pomiarów nałożonych tą decyzją nie mogą być rozpatrzone w tym postępowaniu, gdyż nie jest on właściwy organem w tych sprawach. W odniesieniu do działań skarżącej, mających wyeliminować nadmierny hałas przenikający do środowiska organ wskazał, iż wymiar kary biegnącej według art. 301 ust.2 Prawa ochrony środowiska może ulec zmianie na wniosek korzystającej ze środowiska, zawierający wyniki pomiarów, termin przeprowadzenia pomiarów oraz informacje o sposobie ograniczenia przekroczenia. Wniosek ten zgodnie z art. 301 ust. 3 ustawy powinien być przedłożony w terminie 30 dni od daty dokonania własnych pomiarów. Organ podniósł, iż w tym postępowaniu dotyczącym ustalenia wymiaru kary biegnącej na podstawie pomiarów hałasu wykonanych w dniach [...] maja oraz [...] i [...] czerwca 2008r. nie mogą być rozpatrywane uwagi skarżącej odnoszące się do pomiarów hałasu wykonanych w 2007 roku. Organ podkreślił, że pomiary wykonane w 2008 roku zostały wykonane prawidłowo, zgodnie z instrukcją pomiarową W1-P/1 spełniającą wymogi z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2004r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji ( Dz. U. Nr 283, poz. 2843). Wyjaśnił również, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku ( DZ. U. Nr 120, poz. 826) w przypadku hałasu powodowanego źródłami przemysłowymi przedział czasu odniesienia wynosi 8 godzin ( czyli 480 minut) w przypadku wskaźnika L Aeg D i 1godzinę ( czyli 60 minut ) w przypadku L Aeg N. Organ wskazał, że w ostatecznych wynikach pomiarów wykonanych u skarżącej uwzględniono poprawkę wynoszącą 3 dB z uwagi na lokalizację punktu pomiarowego w odległości 1-2 m od elewacji. Kwestia zanieczyszczenia wód gruntowych nie jest przedmiotem tego postępowania. Skargę na powyższą decyzję wniosła T. K. podnosząc zarzut wadliwego oznaczenia podmiotu w decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca wskazała, że kontrola przeprowadzona w jej zakładzie została przeprowadzona na podstawie dwóch skarg złożonych przez sąsiadkę T. S., o których nie została poinformowana przez Burmistrza S.. Domaga się przeprowadzenia kontroli odprowadzania ścieków z hodowli trzody chlewnej prowadzonej przez T. S. oraz zadośćuczynienia za stresy spowodowane przeprowadzoną kontrolą w 2007 roku w wyniku skargi sąsiadki, która zdaniem skarżącej jest bezpodstawna, gdyż nie dochodzi do przekroczenia poziomu hałasu ponieważ samochody dostawcze nie wjeżdżają na wspólne podwórko. Skarżąca stwierdziła, iż podpisała protokoły – upoważnienia poddania się takiej kontroli, podjęła działania zmierzające do wyeliminowania hałasu, o czym poinformowała WIOŚ w piśmie z dnia 22 lipca 2008r., na które nie uzyskała żadnej odpowiedzi od organu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 12 października 2009r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącej wniósł alternatywnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji albo o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, podnosząc zarzut naruszenia: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 i art. 12 ustawy z dnia 20 lipca 1992r. o Inspekcji Ochrony Środowiska ( Dz. U z 2007r. Nr 44, poz. 287); załącznika nr 8 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dna 23 grudnia 2004r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów, wielkości emisji ( Dz. U. Nr 283, poz. 2842); art. 298 § 1 pkt 5 , art. 300 ust. 2- 5 w zw. z art. 302 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2008r. Nr 25, poz. 150); 2) przepisów postępowania, tj. art. 7,8,9 ,11, 77 § 1, 80, 29, 107 i art. 156 § 1 pkt 4 kpa; oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zdaniem pełnomocnika zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ została wydana na podstawie decyzji Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2007 r., która posiada wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, gdyż stosownie do art. 7 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska organ ten nie miał upoważnienia wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska do działania w jego imieniu, a więc do wydania decyzji w sprawie ustalenia dopuszczalnych poziomów hałasu. Wydanie decyzji nakładającej karę w oparciu o nieważną decyzję Starosty stanowi naruszenie art. 298 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo ochrony Środowiska. Zdaniem pełnomocnika, naruszenie art. 12 tej ustawy polega na tym, że organ odwoławczy w związku z pismem skarżącej z dnia 22 lipca 2008r. informującym o wykonaniu zarządzenia pokontrolnego nie uwzględnił zmiany stanu faktycznego, tym samym uznał, że skarżąca nadal dopuszcza się przekroczenia poziomu hałasu w porze dziennej. Pomiaru hałasu dokonano niezgodnie z przepisami załącznika nr 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2004r, gdyż "pomiar hałasu stałego utrudnionego przez zjawiska powodujące powstawanie hałasu o poziomie wyższym niż spodziewany, należy dokonywać 10 sekundowych". Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 301 ust. 2-5 w zw. z art. 302 ustawy – Prawo ochrony środowiska, gdyż karę pieniężną za przekroczenie poziomów hałasu w porze dziennej naliczono bez ograniczenia jej do czasu wykonania przez skarżącą zarządzeń pokontrolnych. Organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 7, 8, 9 i 11 ponieważ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, nieuwzględniając faktu ograniczenia hałasu w porze dziennej, nie poinformował skarżącej o ewentualnych skutkach przekroczenia poziomów hałasu oraz o tym, że dokonywanie pomiarów poziomu hałasu może mieć wpływ na wynik postępowania i może ją uchronić od negatywnych konsekwencji finansowych. Dopuszczono się naruszenia art. 29 kpa, gdyż błędnie uznano za stronę postępowania "K.", zamiast skarżącej. Decyzja Starosty S. została skierowana do Zakładu, zatem zawiera wadę z art. 156 § 1 pkt 4 kpa i właściwy organ powinien stwierdzić jej nieważność. Zdaniem pełnomocnika organy obu instancji naruszyły również art. 77 § 1 i 80 kpa, gdyż nie zarządziły ponownych pomiarów hałasu wydobywających się z posesji skarżącej, pomimo pisemnej informacji o podjęciu przez nią czynności w celu eliminacji hałasu. Zdaniem skarżącej nie zostało udowodnione, iż w dniu wydania zaskarżonej decyzji doszło do przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu, zwłaszcza, że poinformowała GIOŚ o zaprzestaniu naruszeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, w więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa procesowego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż karę dobową wymierzono skarżącej zgodnie z właściwymi przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), zwaną dalej ustawą. Zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 5 ustawy stwierdzenie przekroczenia przez dany podmiot poziomu hałasu określonego w decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu lub w pozwoleniu na emitowanie hałasu do środowiska zobowiązuje wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Jak stanowi art. 299 ust.1 pkt 1 ustawy wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie na podstawie kontroli, a w szczególności dokonanych w ich trakcie pomiarów lub za pomocą innych środków dowodowych. Po stwierdzeniu przekroczenia lub naruszenia organ ten wydaje decyzję ustalającą wymiar kary biegnącej (art. 300 ust. 1, 2, 4 ustawy), uwzględniając przekroczenia ustalone odrębnie dla pory dnia i pory nocy za przekroczenie poziomu hałasu w punkcie pomiarowym, w którym ma ono wartość najwyższą dla pory dnia i dla pory nocy (art. 315 pkt 1 i 2 ustawy). Decyzja ustalająca wymiar kary biegnącej ma zawierać wielkość stwierdzonego przekroczenia lub naruszenia odpowiednio w skali doby albo godziny, jej wysokość oraz termin, od którego kara ta będzie naliczana, odpowiednio dzień, lub pełną godzinę zakończenia pomiarów, pobrania próbek albo dokonania innych ustaleń stanowiących podstawę stwierdzenia przekroczenia lub naruszenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż pomiary kontrolne przeprowadzone w dniach [...] maja, [...] i [...] czerwca 2008 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w W. wykazały, że skarżąca przekroczyła poziom dopuszczalnej emisji hałasu do środowiska określony w ostatecznej decyzji Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2007r. dla pory dziennej w godzinach 6.00 do 22.00 – 55 dB, a dla pory nocnej w godzinach od 22.00 do 6.00 – 45 dB. Największe przekroczenie w porze dziennej stwierdzono w dniu [...] czerwca 2008 r. o [...] dB, zaś w porze nocnej przekroczenie hałasu w dniu [...] czerwca 2008r. wynosiło [...] dB. O wynikach kontroli poinformowano skarżącą, przesyłając jej w dniu 26 czerwca 2008r. sprawozdanie z kontrolnych pomiarów poziomu dźwięku przenikającego do środowiska. W tych okolicznościach organ administracyjny pierwszej instancji obowiązany był stosownie do powołanego wyżej art. 300 ust. 1 ustawy do wszczęcia postępowania i wydania decyzji określającej wymiar kary biegnącej. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż organ pismem z dnia 26 czerwca 2008r. powiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania. Następnie z jej udziałem przeprowadził w dniu 16 września 2008r. rozprawę administracyjną w sprawie ustalenia wysokości i terminu rozpoczęcia naliczenia kary biegnącej. Z protokołu rozprawy wynika, iż kara biegnąca dzienna będzie biegła od dnia [...] czerwca 2008r. w wysokości [...] zł, zaś nocna od dnia [...] czerwca 2008r. w wysokości [...] zł. W protokole odnotowano, iż kara pieniężna dla pory nocnej biegnie do dnia [...] lipca 2008r. wobec oświadczenia skarżącej, iż od dnia [...] lipca 2008 r., nie jest prowadzona działalność w porze nocnej. Natomiast kara w porze dziennej będzie biegła do czasu stwierdzenia z urzędu lub na wniosek strony zmiany warunków emisji hałasu do środowiska. Organ pierwszej instancji w oparciu o art. 298 ust. 1 pkt 5 i art. 300 ustawy ustalił decyzją z dnia [...] września 2008r. dla "K." wymiar kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego hałasu w porze dziennej i nocnej w wysokości podanych w protokole z rozprawy. Wysokość tych kar została ustalona zgodnie z przepisami obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 18 września 2007 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzenia ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego hałasu na rok 2008 ( M.P. Nr 65, poz. 732). Natomiast organ pierwszej instancji błędnie określił w pkt 1 sentencji ww. decyzji termin początkowy dziennej kary biegnącej na dzień [...] czerwca 2008r., co dostrzegł Główny Inspektor Ochrony Środowiska i w zaskarżonej decyzji termin ten określił prawidłowo na dzień [...] czerwca 2008r. W przypadku kary biegnącej w porze nocnej początkowy termin ustalony został prawidłowo na dzień [...] czerwca 2008r. i nie wymagał zmiany przez organ drugiej instancji. Organ drugiej instancji dostrzegł również, że decyzja pierwszej instancji została wydana i skierowana do firmy ,,K" i błąd ten naprawił wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo na skarżącą, która jest właścicielką tej firmy. Błąd organu pierwszej instancji, nie miał negatywnego wpływu na wynik sprawy, gdyż jak wynika z akt administracyjnych sprawy, organ pierwszej instancji zapewnił skarżącej czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Skarżąca uczestniczyła w rozprawie administracyjnej, mogła składać wnioski dowodowe, oświadczenia, które były przez organ rozważane. Nieuprawniony jest zarzut, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 300 ust. 2 – 5 ustawy- Prawo ochrony środowiska, gdyż nie ogranicza naliczenia kary pieniężnej za przekroczenie poziomu hałasu w porze dziennej do czasu wykonania przez skarżącą zarządzeń pokontrolnych. Skarżąca zastosowała się do zarządzeń i obniżyła poziom hałasu w porze dziennej. Kara powinna być naliczona do czasu zmiany wysokości przekroczenia lub naruszenia. Wymaga wyjaśnienia, że w decyzji określającej wymiar kary biegnącej zgodnie z pkt 3 art. 300 ust.4 ustawy podaje się wyłącznie termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana. Natomiast termin końcowy naliczania tej kary organ podaje w odrębnej decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej, którą wydaje na podstawie ostatecznej decyzji określającej wymiar kary biegnącej ( art. 302 ust.1). Innymi słowy, wojewódzki inspektor ochrony środowiska podejmuje, na podstawie ostatecznych decyzji określających wymiar kary biegnącej, decyzję o wymierzeniu kary za okres do ustania przekroczenia lub naruszenia - po stwierdzeniu, że przekroczenie lub naruszenie ustało. Wymiar kary biegnącej może ulec zmianie na wniosek strony, spełniający wymogi określone w pkt 1-3 ust. 2 art. 300 ustawy, złożony w terminie 30 dni od daty dokonania własnych pomiarów lub ustaleń, przy czym zmiany wymiaru tej kary organ dokonuje poprzez wydanie decyzji określającej nowy wymiar kary biegnącej. Skarżąca może domagać się wydania decyzji zmieniającej termin i wymiar kary biegnącej dziennej, jeżeli spełniła ustawowe warunki. Jednak w przedmiotowym postępowaniu organy obu instancji nie miały podstaw prawnych do uwzględnienia żądania skarżącej dotyczącego zmiany wymiaru i terminu naliczania tej kary w związku z poczynionymi przez nią działaniami zmierzającymi do respektowania poziomów dopuszczalnych hałasów, określonych w decyzji Starosty S.. Postępowanie to dotyczyło, bowiem określenia kary biegnącej od dnia stwierdzenia przekroczenia tych poziomów w porze dziennej i w porze nocnej. W tych warunkach za nieuprawnione należało uznać również zarzuty wskazujące na naruszenie przepisów procesowych. Odnośnie zarzutu nieinformowania skarżącej o skutkach ewentualnego przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu, wskazać należy, obowiązkiem osoby prowadzącej działalność gospodarczą jest znać wszystkie przepisy prawa związane z tą działalnością, aby nie narazić się na negatywne skutki wynikające z nieznajomości prawa. Za gołosłowny należało uznać zarzut skargi, co do błędnego dokonania czasu pomiaru i nieuwzględnienia podczas pomiarów hałasów z innych zakładów i domów z okolicy, skoro został on oparty tylko na ogólnikowym wskazaniu naruszenia załącznika nr 8 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2004r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji ( Dz. U. Nr 283, poz. 2842). Zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżącej, że decyzje organów obu instancji są dotknięte wadą nieważności, ponieważ zostały wydane w oparciu o decyzję Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2007r., która jest dotknięta wadami nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 i 4 kpa, nie mógł odnieść zamierzonego skutku, z tej przyczyny, że po pierwsze – przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona decyzja w przedmiocie wymiaru kary biegnącej, po drugie – decyzja Starosty S. jest decyzją ostateczną i dopóki pozostaje w obrocie prawnym, to korzysta z przymiotu zgodności z prawem. Zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty skarżącej dotyczące przeprowadzenia kontroli na skutek skargi sąsiadki, która prowadząc hodowlę trzody nie przestrzega warunków ochrony środowiska. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.