IV SA/Wa 2883/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązanie do powrotu oraz zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz strony skarżącej S. D. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu S. D. do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu na: - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu; - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie w niej określonym nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że S. D. naruszył przepisy ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez podjęcie wykonywania przez niego pracy w firmie "[...]" bez wymaganego zezwolenia na pracę. S. D. w okresie od dnia [...].06.2015r. do dnia [...].07.2015r. wykonywał pracę na rzecz firmy "[...]" na podstawie pisemnej umowy zlecenie. Cudzoziemiec wykonując w powyższym okresie czasu pracę obowiązany był posiadać zezwolenie na pracę, jednakże takiego zezwolenia nie posiadał. W powyższym okresie cudzoziemiec przebywał w Polsce na podstawie udzielonego mu przez Wojewodę [...] w dniu [...].06.2014r. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, z terminem obowiązywania do dnia [...].06.2016r., jednakże zezwolenie to nie upoważniało go do wykonywania pracy. Cudzoziemiec powinien posiadać stosowne zezwolenie na pracę. W dniu [...].06.2016r. Sąd Rejonowy [...] w [...][...] Wydział Karny wydał wyrok w sprawie sygn. akt [...], w którym orzekł o uznaniu S. D. za winnego dokonania zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 120 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 1.000 złotych. W związku z powyższym należy, zdaniem organu odwoławczego, uznać, że S. D. wykonywał pracę bez zezwolenia na pracę, nie będąc zwolnionym na mocy przepisów szczególnych z obowiązku posiadania takiego zezwolenia za co został ukarany na mocy wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...][...] Wydział Karny sygn. akt [...]. W związku z powyższym w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem organu przepis ten ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli organ ten stwierdzi, iż cudzoziemiec wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, tj. niezgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Już sam stwierdzony fakt nielegalnego wykonywania przez cudzoziemca pracy lub skazania go na karę grzywny, odpowiadając hipotezie powyższego przepisu uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania go do powrotu w określonym czasie i w określony sposób oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. W art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zostały wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu W toku postępowania odwoławczego organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach, co wynika m. in. ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu przesłuchania S. D. w dniu [...].04.2016r. Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pobyt S. D. w Polsce związany jest jedynie z wykonywaniem przez niego pracy i cudzoziemiec nie zdążył tu nawiązać trwałych więzi o charakterze społecznym i ekonomicznym. Organ podkreślił, że cudzoziemiec nie posiada rodziny na terytorium Polski ani innych krajów Unii Europejskiej, a ponadto nie był prześladowany w kraju pochodzenia i nic mu tam nie grozi. Ponadto, uwzględniając treść odwołania, Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o cudzoziemcach stwierdzenie, iż cudzoziemiec wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy lub, iż został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę zobowiązania cudzoziemca do powrotu do powołania przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, która ma charakter obligatoryjny. Natomiast odnosząc się do argumentu pełnomocnika strony podniesionego przez niego w przedmiotowym odwołaniu należy wskazać, iż w dniu [...].08.2016r. zakończyło się postępowanie prowadzone przez Sąd Rejonowy [...] w [...],[...] Wydział Karny przeciwko P. M. przedsiębiorcy, będącego pracodawcą w firmie "[...]" wydaniem przez sąd wyroku nakazowego sygn. akt [...], w którym uznano go za winnego dokonania zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz wymierzono mu karę grzywny w wysokości 3.000 złotych. W treści wyroku sąd stwierdził m.in., że P. M. w okresie od [...].06.2015r. do [...].07.2015r. jako pracodawca firmy "[...]" powierzył S. D. wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę. P. M. w niniejszej sprawie nie został uznany winnym popełnienia wykroczenia z art. 120 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Tak więc w niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, nie ma zastosowania przesłanka określona w art. 302 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach wyłączająca zastosowanie art. 302 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. D., reprezentowany przez adwokata zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez Organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w zakresie okoliczności i przyczyn wykonywania przez Skarżącego pracy bez zezwolenia. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że istotne z punktu widzenia sytuacji Skarżącego było zbadanie, z jakich przyczyn Skarżący nie posiadał w pewnym okresie pozwolenia na pracę. Skarżący, jak i jego małżonka, od wielu lat legalnie pracują na terytorium RP. Również dzieci Skarżącego, dwudziestojednoletnia córka oraz dwudziestopięcioletni syn, pracują na terenie Polski. Cała rodzina pragnie na stałe zamieszkać w Polsce i wiążą z tym krajem swoją przyszłość. Skarżący jest osobą niekaraną, przestrzegającą porządku prawnego, o dobrej opinii zarówno w miejscu zamieszkania, jak i w pracy. Skarżący postrzegany jest jako wybitny fachowiec w swoim zawodzie. Skarżący regularnie i terminowo uiszcza w Polsce podatki oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Obecnie Skarżący posiada zezwolenie na pracę, ważne do [...] sierpnia 2016 roku i zatrudniony jest na stanowisku spawacza. Powyższe okoliczności skłaniają do wniosku, iż Organ winien był w sposób kompleksowy przeanalizować powody nieposiadania przez Skarżącego pozwolenia na pracę, tym bardziej biorąc pod uwagę fakt, że okres braku wymaganego dokumentu jest okresem niezwykle krótkim, w porównaniu z łącznym czasem aktywności zawodowej Skarżącego na terenie RP, tj. od końca 2014 roku. Organ winien był sprawdzić, czy w sprawie nie nastąpiły wyjątkowe okoliczności, na skutek których Skarżący nie posiadał zezwolenia. Gdyby Organ powyższe czynności wykonał, doszedłby z pewnością do wniosku, że w sprawie nie może być mowy o jakiejkolwiek winie Skarżącego, a nieposiadanie zezwolenia na pracę wynikało z faktu wprowadzenia Skarżącego w błąd przez ówczesnego pracodawcę Skarżącego. Skarżący nie miał świadomości, że pozwolenie w rzeczywistości nie zostało uzyskane. Dopiero w toku niniejszego postępowania Skarżący powziął wiedzę, iż pracował bez pozwolenia, jako że pracodawca ostatecznie go nie uzyskał, wbrew wcześniejszym zapewnieniom. Jednocześnie Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Organu, jakoby stwierdzenie, iż cudzoziemiec wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę, zobowiązywałoby organ rozpatrujący sprawę do zobowiązania cudzoziemca do powrotu do kraju i zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Takie rozumowanie powodowałoby, że organ stosowałby prawo w sposób mechaniczny, w oderwaniu od rzeczywistości i bez uwzględnienia całokształtu okoliczności danej sprawy, a także z pominięciem naczelnych zasad postępowania, tj. zasady prawdy materialnej oraz zasady zaufania, jak również zasady sprawiedliwości. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie argumenty podniesione w skardze są zasadne. Bezsporne w niniejszej sprawie jest S. D. w okresie od dnia [...].06.2015r. do dnia [...].07.2015r. wykonywał pracę na rzecz firmy "[...]" na podstawie pisemnej umowy zlecenie. Nie posiadał jednak w owym czasie zezwolenie na pracę; przebywał w Polsce na podstawie udzielonego mu przez Wojewodę [...] w dniu [...].06.2014r. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony - do [...].06.2016r. Za wykonywanie pracy bez stosownego zezwolenia Sąd Rejonowy [...] w [...][...] Wydział Karny w dniu [...].06.2016 r., orzekł o uznaniu Skarżącego za winnego dokonania zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 120 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 1000 złotych (sygn. akt [...]). Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter obligatoryjny i nie jest zależna od woli organu orzekającego w sprawie. Organ orzekający w sprawie jest zobligowany do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie (w tym wypadku jest to wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę). Wobec tego bez znaczenia pozostaje kwestia z jakich powodów Skarżący w owym czasie nie posiadał zezwolenia na pracę. Nie można zarzucić organom, że nie zbadały tej kwestii. Sama okoliczność, że Skarżący wykonywał prace na terytorium RP nie posiadając stosownego zezwolenia została bezspornie wykazana. Przepis art. 302 ust. 1 pkt 4 jest w tym zakresie jednoznaczny, wobec czego podniesione zarzuty w tym zakresie są niezasadne. Należy jednak mieć na względzie, że zgodnie z art. 303 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Wobec tego dla oceny legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięcia znaczenie ma ustalenie, czy w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 303 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, w szczególności ustalenie czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia bądź zgody na pobyt ze względów humanitarnych bądź zgody na pobyt tolerowany. Zgodnie z art. 348 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu: 1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub 2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub 3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. W ocenie Sądu ustalenia organów dotyczące braku podstaw do uznania, że Skarżący nie spełnia przesłanek do udzielania zgody na pobyt tolerowany nie budzą wątpliwości. Wątpliwości Sądu budzą natomiast ustalenia w zakresie spełnienia lub nie przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o jakim mowa w art. 348 ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach Wskazać należy, że już w odwołaniu od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] kwietnia 2016 r. wskazywał, że cała jego rodzina przebywa w Polsce – gdzie legalnie pracują. Podał, że na terytorium RP przebywa również jego małżonka, jak również córka i syn. Podkreślił także, że cała rodzina pragnie na stałe zamieszkać w Polsce i wiąże z nią swoją przyszłość. Mimo to, organ odwoławczy nie odniósł się do tych okoliczności, nie przeanalizował sytuacji rodzinnej Skarżącego. Podał jedynie, że w sprawie nie zachodzi żadna przesłanek z art. 303 ust. 1 w zw. z art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach, co wynika z protokołu przesłuchania z dnia [...] kwietnia 2016 r., ponadto, że nie posiada rodziny na terytorium RP. W toku przesłuchania Skarżący oświadczył, że może wrócić na [...] bo mu tam nic nie grozi, ma żonę [...], nie posiada rodziny w żadnym z krajów UE. Umknęło jednak uwadze organów, że już w odpowiedzi na 1 pytanie w toku przesłuchania Skarżący podał że jego żona "też mieszka i pracuje w Polsce". Stwierdzić zatem należy, że organy orzekające orzekającego organy pominęły sytuację rodzinną osobistą Skarżącego. W żaden sposób nie wyjaśniono, czy okoliczność, że Skarżący od 2012 r. mieszka w Polsce, tutaj również pracuje jego żona mogą mieć wpływ na zastosowanie w stosunku do niego przesłanki o jakiej mowa w art. 303 ust. 1 w zw. z art. 348 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto, pomimo zarzutów zawartych w odwołaniu, organ II. instancji nie ustalił, gdzie Skarżący koncentruje swe sprawy życiowe i gdzie znajduje się jego centrum życiowe. Organy w ogóle to okoliczności pominęły. Tymczasem To rolą organu było wyczerpujące ustalenie istotnych z punktu widzenia zastosowanych przepisów okoliczności faktycznych, do czego zobowiązują art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Poczynienie takich ustaleń miało w niniejszej sprawie miała istotne znaczenia, ponieważ nawet w przypadku spełnienia przez cudzoziemca przesłanek pozytywnych uzasadniających wydanie decyzji o zobowiązaniu go do powrotu, organy administracji muszą wyważyć czy naruszenie obowiązujących przepisów uzasadnia ingerencję władzy publicznej w życie rodzinne cudzoziemca i podstawowych wolności (zob. J. Chlebny, Ochrona interesu publicznego a prawo cudzoziemca do pobytu w Polsce, "Europejski Przegląd Sądowy" 2007, z. 7, s. 18 oraz R. Kubik, Polityka wydaleń w Rzeczypospolitej Polskiej a art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka na tle orzeczeń sądownictwa administracyjnego, [w:] Rada Europy a przemiany demokratyczne w państwach Europy Środkowej i Wschodniej w latach 1989-2009, red. J. Jaskiernia, Toruń 2010, s. 842 – 846). Celem prawidłowego stosowania art. 8 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, niezbędne jest rozważenie sytuacji osobistej i rodzinnej cudzoziemca, w tym między innymi, długotrwałości pobytu w Polsce, ewentualnych przeszkód do zamieszkania z rodziną w kraju jego pochodzenia, w tym skutków wynikających dla rodziny z przeniesienia życia rodzinnego do innego kraju (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2005 r., sygn. akt II OSK 554/05). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje wydano z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 15, 77, 107 § 3 K.p.a)., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania Jednocześnie Sąd uznał, że wystarczające jest uchylenie jedynie uchylenie zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania, w pkt 2, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., na które składa się kwota 300 zł uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł odpowiadającej stawce minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zastosuje się do wytycznych w nim zawartych, w dodatku rozważy zasadność ponownego przesłuchania Skarżącego, bowiem już na etapie postępowania sądowego Skarżący przedłożył dokumenty z których wynika, że Polsce legalnie przebywają dzieci jego małżonki oraz wnuczka. Następnie na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego ustali czy w stosunku do Skarżącego zachodzą przesłanki o jakich mowa art. 348 usta. 2 ustawy o cudzoziemcach.