IV SA/Wa 289/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 15 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2018 r. przyznającego prawo pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić wniosek J. Z. wniosła, na urzędowym formularzu, o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. Referendarz sądowy zwolnił Skarżącą z kosztów sądowych i ustanowił dla niej radcę prawnego. W piśmie z dnia 22 września 2018 r. Skarżąca wniosła o zmianę powyższego postanowienia i przyznanie w miejsce radcy prawnego adwokata. Wskazała, że uczestnikiem postępowania sądowego, z którym toczy spór, jest dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie i obawia się braku bezstronności po stronie radcy, którego zwierzchnikiem jest dziekan. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 r., poz. 1369 – zwaną dalej Ppsa) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W ocenie Referendarza w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana okoliczności powodująca konieczność zmiany postanowienia z dnia 31 sierpnia 2018 r. Postanowieniem z tego dnia przyznano Skarżącej prawo pomocy w zakresie m.in. ustanowienia radcy prawnego. Taki bowiem był zakres wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Konieczność zmiany postanowienia w tym zakresie i potrzebę wyznaczenia adwokata w miejsce ustanowionego radcy prawnego Skarżąca upatruje w tym, że uczestnik postępowania jest dziekanem OIRP w Warszawie. Odnosząc się do tego argumentu wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Kodeks etyki radcy prawnego został przyjęty uchwałą Nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r. w sprawie Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Zgodnie z art. 7 ust. 2 Kodeksu radca prawny, przy wykonywaniu czynności zawodowych, powinien być wolny od wszelkich wpływów wynikających z jego osobistych interesów, nacisków z zewnątrz oraz ingerencji z jakiejkolwiek strony lub z jakiegokolwiek powodu. Wyrażone przez kogokolwiek polecenia, ograniczające niezależność sugestie czy wskazówki, nie mogą wpływać na prezentowane przez niego stanowisko w sprawie. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 3 Kodeksu radca prawny nie może naruszać zasad etyki zawodowej i niewłaściwie wywiązywać się z obowiązków zawodowych w celu spełnienia oczekiwań klienta lub osób trzecich. Ponadto radca prawny, świadcząc klientowi pomoc prawną, postępuje lojalnie i kieruje się dobrem klienta w celu ochrony jego praw (art. 8 Kodeksu). Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych radcowie prawni i aplikanci radcowscy podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych. Powyższe uregulowania stanowią zatem gwarancję dla strony, że pomoc prawna udzielona przez radcę prawnego będzie udzielona ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Niezależnie od powyższego należy także wskazać, że zgodnie zaś z art. 244 § 2 Ppsa ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, że tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie (zakres pełnomocnictwa) wyznacza przepis art. 39 Ppsa, a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu. Ponadto przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika sąd nie określa i nie może określać zakresu pełnomocnictwa, gdyż na etapie wydawania postanowienia w tej kwestii nie należy do sądu wypowiadanie się co do tego, jakie działania procesowe powinna podejmować strona lub jej pełnomocnik (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. II GPS 2/10). Z powyższego wynika, że pełnomocnictwo udzielone na podstawie art. 244 § 2 Ppsa jest pełnomocnictwem ogólnym. Zgodnie z art. 39 ust. 2 Ppsa ustanowiony pełnomocnik upoważniony jest udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Jest to o tyle istotne bowiem nawet w przypadku, gdyby w niniejszej sprawie ustanowiono dla Skarżącej adwokata byłby on uprawniony w świetle art. 244 § 2 w zw. z art. 39 ust. 2 Ppsa do udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego innemu profesjonalnemu pełnomocnikowi którym mógłby być radca prawny. W ocenie Referendarza brak jest zatem podstaw do zmiany postanowienia z dnia 31 sierpnia 2018 r. i ustanowienia adwokata w miejsce radcy prawnego. Obowiązujące przepisy stanowią gwarancję udzielenia pomocy prawnej przez pełnomocnika z zachowaniem profesjonalizmu ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, że ustanowiony radca prawny będzie nieobiektywny w postępowaniu, której uczestnikiem jest osoba zasiadająca w samorządzie radcowskim. Sama tylko sytuacja, że ustanowiony w ramach prawa pomocy radca prawny przynależy do samorządu, którego dziekanem jest uczestnik postępowania nie stanowi wystarczającej podstawy do zmiany postanowienia z dnia 31 sierpnia 2018 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 w zw. art. 165 Ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.