IV SA/Wa 2892/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi I. K. i A. K. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę IV SA/Wa 2892/12 UZASADNIENIE I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (dalej "Prezes Zarządu"), po rozpatrzeniu odwołania I. i A. K. (dalej "skarżących") od decyzji Marszałka Województwa [...] (dalej "Marszałka") z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie udzielania pozwolenia wodnoprawnego, utrzymał decyzję Marszałka w mocy. II. Zaskarżona decyzja Prezesa Zarządu zapadła w następującym stanie faktycznym: 1. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Marszałek udzieli M. (dalej "wnioskodawcy") pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki B. , polegające na piętrzeniu wód jazem istniejącym w km 32+900 rzeki B. oraz na retencjonowaniu wód w Zbiorniku [...]. 2. Skarżący wnieśli do Prezesa Zarządu odwołanie od decyzji Marszałka w części objętej pkt II, III, IV i V, podnosząc że pozwolenie wodno prawne: narusza ich prawa nabyte, wynikające z faktu, że skarżący są właścicielami małej elektrowni wodnej (MEW), narusza ich prawa do nieruchomości, ogranicza możliwość uzyskania przez skarżących pozwolenia wodnoprawnego na energetyczne wykorzystanie wód dla potrzeb MEW, a ponadto sprzecznie ustala pierwszeństwo wnioskodawcy w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego. III. Rozpatrzywszy wniesione odwołanie zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] października 2012 r., Prezes Zarządu utrzymał decyzję Marszałka w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze, Prezes Zarządu podniósł w szczególności, co następuje: 1. Zbiornik [...] pełni funkcje w zakresie: redukowania fali powodziowej dla położonego poniżej miasta L. , piętrzenia wody na potrzeby Elektrociepłowni [...] , energetycznego wykorzystania piętrzenia, zasilania warstw wodnośnych ujęcia wód "[...] ", rekreacji i sportu, jak też wykorzystywania na cele rybacko - wędkarskie. 2. W latach 1997 - 2007 skarżący posiadali pozwolenie wodnoprawne na energetyczne korzystanie z wód. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r.f zreformowaną decyzją Prezesa Zarządu z dnia [...] lutego 2012 r., Marszałek stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącym, a skarżący zostali zobowiązani do usunięcia urządzeń MEW, zainstalowanych w przęśle jazu. Decyzja Prezesa Zarządu w tym przedmiocie została zaskarżona przez skarżących do Sądu, a postępowanie sądowe nie zostało jeszcze zakończone. 3. Nie zachodzą przesłanki do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, o których mowa w art.126 Prawa wodnego. 4. Nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wspólne rozpoznanie wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, złożonego przez wnioskodawcę oraz wniosku złożonego przez skarżących (brak wspólnego wniosku, wymaganego przepisem art.130 Prawa wodnego). 5. Wydanie pozwolenia wodnoprawnego dla wnioskodawcy nie naruszy praw nabytych skarżących, albowiem skarżący nie tylko, że nie posiadają obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, ale również od 15 maja 2009 r. nie posiadają koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej. 6. W świetle materiału dowodowego sprawy nie można podzielić stanowiska skarżących, że udzielenie wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego naruszy przysługujące skarżącym prawo własności nieruchomości oraz prawo własności urządzenia wodnego w postaci elektrowni. 7. Wadliwe powołanie się przez organ I instancji na art.123 ust.1a Prawa wodnego nie miało znaczenia dla oceny prawidłowości udzielania wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego, albowiem wnioskodawca był jedynym podmiotem, który wystąpił o pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie i retencjonowanie wód rzeki B. w zbiorniku [...]. Przedmiot wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, złożonego przez skarżących jest inny (wykorzystanie wód zbiornika dla celów energetycznych). 8. Zatwierdzona w niniejszej sprawie instrukcja gospodarowania wodą uwzględnia w sposób ogólny potrzeby MEW, korzystającej z wód zbiornika [...] . Wydanie pozwolenia wodnoprawnego wraz z zatwierdzoną instrukcją gospodarowania wodą nie narusza uprawnień innych zakładów, ani innych ustaleń i warunków, o których mowa w art. 126 Prawa wodnego. IV. Skarżący wnieśli do Sądu skargę na decyzję Prezesa Zarządu całości, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art.123 ust.1 a Prawa wodnego, polegające na nieuwzględnieniu przez orzekające w sprawie organy pierwszeństwa skarżących do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Pierwszeństwo to wynika z faktu, że skarżący posiadają w pełni sprawne i gotowe do eksploatacji urządzenie wodnoprawne (turbinę MEW), przeznaczone do energetycznego wykorzystywania wód rzeki B. na spadku z jazu Zalewu [...], przy czym skarżący ubiegają się ponownie o pozwolenie wodnoprawne na wykorzystanie wód w powyższym zakresie. Na wypadek uznania, że skarżącym nie przysługuje prawo pierwszeństwa, o którym mowa powyżej, z racji braku kolizji pomiędzy pozwoleniem wodnoprawnym, o które ubiegał się wnioskodawca, a pozwoleniem, o które ubiegają się skarżący, skarga podnosi, że pozwolenie wodnoprawne wydano na rzecz wnioskodawcy z naruszeniem szeregu przepisów Prawa wodnego poprzez nieuwzględnienie sytuacji skarżących w instrukcji gospodarowania wodą. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący podnieśli, że od wielu lat dysponowali pozwoleniem wodnoprawnym na energetyczne wykorzystanie wód. Pozwolenie to wygasło, niemniej jeszcze przed jego wygaśnięciem, tj. w dniu 2 października 2011 r. skarżący wystąpili o udzielenie im kolejnego, wieloletniego pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżących prowadzone jest jednak przewlekle, co pogarsza sytuację prawną w skarżących w stosunku do wnioskodawcy. V. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Prezesa Zarządu prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją Prezesa Zarządu było udzielenie wnioskodawcy, na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz.2019 z późn. zm.), dalej także "ustawy", pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie i retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych. Piętrzenie i retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych stanowi jedną z postaci szczególnego korzystania z wód, wymienioną w art. 37 pkt 4 Prawa wodnego. właściwemu dyrektorowi regionalnego zarządu, właścicielowi wody oraz zakładom, których dotyczy instrukcja gospodarowania wodą(art.128 ust.3 ustawy). Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art.132 ust.10 Prawa wodnego Minister Środowiska wydał w dniu 17 sierpnia 2006 r. rozporządzenie w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą (Dz.U. nr 157, poz.1087). Stosownie do postanowień przepisu § 4 tego rozporządzenia instrukcja dla zbiorników i stopni wodnych, z których korzysta kilka zakładów, uwzględnia zaspokojenie potrzeb wszystkich tych zakładów, stosownie do posiadanych przez nie pozwoleń wodnoprawnych, oraz zapewnienie przepływu nienaruszalnego lub gwarantowanego. 4. W ocenie Sądu kwestionowana przez skarżących decyzja Prezesa Zarządu, utrzymująca w mocy decyzję Marszałka, udzielającą wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego została wydana w zgodzie z przepisami Prawa wodnego. Zarzutów skargi podzielić nie można. 5. Nietrafny jest zarzut skargi odnośnie naruszenia w postępowaniu administracyjnym art.123 ust.1a ustawy poprzez nieuwzględnienie w sprawie pierwszeństwa skarżących, z wniosku których toczy się odrębne postępowanie w przedmiocie ponownego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na energetyczne korzystanie z wód. Podzielić w całości należy bowiem stanowisko Prezesa Zarządu, że w sytuacji, w której przedmioty obu postępowań o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego (tj. postępowania wszczętego z wniosku wnioskodawcy oraz odrębnego postępowania wszczętego z wniosku skrzących) nie wykluczają się wzajemnie (w tym w szczególności nie pokrywają się), konieczność zastosowania instytucji pierwszeństwa, przewidzianej w art.123 ust.1a ustawy nie zachodzi. 6. Nietrafny jest zarzut skargi odnośnie wadliwości zaskarżonej decyzji w zakresie zatwierdzenia instrukcji gospodarowania wodą. W świetle precyzyjnego brzmienia cytowanego wcześniej § 4 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą oczywistym jest, że z racji nielegitymowania się przez skarżących aktualnym pozwoleniem wodnoprawnym, uwzględnienie w przedmiotowej instrukcji zaspokojenia potrzeb, które miałyby się wiązać z dopiero planowanym przez skarżących w przyszłości korzystaniem z wód (którego podjęcie jest uzależnione od uzyskania przez skarżących pozwolenia wodnoprawnego) nie znajdowałoby podstaw prawnych. Jednocześnie z zapisów przedmiotowej instrukcji wynika, co wyraźnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że realizacja przez wnioskodawcę pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie i retencjonowanie Stosownie do art.122 ust.1 pkt 1 ustawy realizacja tego przedsięwzięcia, podobnie jak i realizacja innych form szczególnego korzystania z wód, wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Kompleksowe uregulowania, dotyczące kwestii udzielania pozwoleń wodnoprawnych zawierają przepisy art.122 - 141 ustawy. 2. W przepisie art.123 ustawy uregulowano zasady pierwszeństwa w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji, w której doszło do konkurencji kilku wniosków o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Przepis ust.1 przywołanego artykułu stanowi zatem, że jeżeli o wydanie pozwolenia wodnoprawnego ubiega się kilka zakładów, których działalność wzajemnie się wyklucza z powodu stanu zasobów wodnych, pierwszeństwo w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego mają zakłady, które będą pobierać wodę w celu zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, następnie - zakłady, których korzystanie z wód przyczyni się do zwiększenia naturalnej lub sztucznej retencji wód lub poprawy stosunków biologicznych w środowisku wodnym, a w dalszej kolejności właściciele oraz posiadacze samoistni i zależni innych obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej. Stosownie natomiast do przepisu ust.1 a przywołanego artykułu, jeżeli jednym z zakładów ubiegających się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest właściciel urządzenia wodnego koniecznego do realizacji tego pozwolenia, pierwszeństwo w uzyskaniu pozwolenia przysługuje temu zakładowi. 3. Uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód powierzchniowych lub na zależne od siebie korzystanie z wód przez kilka zakładów wymaga opracowania instrukcji gospodarowania wodą. Stosownie do powyższego: Do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód powierzchniowych lub na zależne od siebie korzystanie z wód przez kilka zakładów dołącza się projekt instrukcji gospodarowania wodą, zawierający opis sposobu gospodarowania wodą i zaspokojenia potrzeb wszystkich użytkowników odnoszących korzyści z urządzenia wodnego, którego dotyczy instrukcja (art.131 ust.2a ustawy). Instrukcję gospodarowania wodą na korzystanie z wód powierzchniowych za pomocą urządzeń do jej piętrzenia lub na zależne od siebie korzystanie z wód przez kilka zakładów zatwierdza się w pozwoleniu wodnoprawnym i doręcza się właściwemu dyrektorowi regionalnego zarządu, właścicielowi wody oraz zakładom, których dotyczy instrukcja gospodarowania wodą (art.128 ust.3 ustawy).Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art.132 ust. 10 Prawa wodnego Minister Środowiska wydał w dniu 17 sierpnia 2006 r. rozporządzenie w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą (Dz.U. nr 157, poz.1087). Stosownie do postanowień przepisu § 4 tego rozporządzenia instrukcja dla zbiorników i stopni wodnych, z których korzysta kilka zakładów, uwzględnia zaspokojenie potrzeb wszystkich tych zakładów, stosownie do posiadanych przez nie pozwoleń wodnoprawnych, oraz zapewnienie przepływu nienaruszalnego lub gwarantowanego. IV. W ocenie Sądu kwestionowana przez skarżących decyzja Prezesa Zarządu, utrzymująca w mocy decyzję Marszałka, udzielającą wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego została wydana w zgodzie z przepisami Prawa wodnego. Zarzutów skargi podzielić nie można. V. Nietrafny jest zarzut skargi odnośnie naruszenia w postępowaniu administracyjnym art.123 ust.1a ustawy poprzez nieuwzględnienie w sprawie pierwszeństwa skarżących, z wniosku których toczy się odrębne postępowanie w przedmiocie ponownego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na energetyczne korzystanie z wód. Podzielić w całości należy bowiem stanowisko Prezesa Zarządu, że w sytuacji, w której przedmioty obu postępowań o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego (tj. postępowania wszczętego z wniosku wnioskodawcy oraz odrębnego postępowania wszczętego z wniosku skrzących) nie wykluczają się wzajemnie (w tym w szczególności nie pokrywają się), konieczność zastosowania instytucji pierwszeństwa, przewidzianej w art.123 ust.1a ustawy nie zachodzi. VI. Nietrafny jest zarzut skargi odnośnie wadliwości zaskarżonej decyzji w zakresie zatwierdzenia instrukcji gospodarowania wodą. W świetle precyzyjnego brzmienia cytowanego wcześniej § 4 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą oczywistym jest, że z racji nielegitymowania się przez skarżących aktualnym pozwoleniem wodnoprawnym, uwzględnienie w przedmiotowej instrukcji zaspokojenia potrzeb, które miałyby się wiązać z dopiero planowanym przez skarżących w przyszłości korzystaniem z wód (którego podjęcie jest uzależnione od uzyskania przez skarżących pozwolenia wodnoprawnego) nie znajdowałoby podstaw prawnych. Jednocześnie z zapisów przedmiotowej instrukcji wynika, co wyraźnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że realizacja przez wnioskodawcę pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie i retencjonowanie śródlądowych wód nie będzie stanowiła przeszkody do korzystania z tych wód przez skarżących w ramach planowanej przez nich działalności. 7. Zarzuty skargi odnośnie przewlekłego prowadzenia przez właściwe organy postępowania w przedmiocie udzielenia skarżącym pozwolenia wodnoprawnego na energetyczne korzystanie z wód pozostają poza kognicją Sądu w niniejszej sprawie. Skarżącym przysługują w tym zakresie odrębne środki prawne (art.37 k.p.a., art.3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W świetle powyższego uznać należy, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.