IV SA/Wa 290/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktu własności ziemi postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla W. D. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić zwolnienia W. D. od kosztów sądowych. W. D. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 21 maja 2010 r., a także z oświadczeń skarżącego z dnia 12 czerwca 2010 r. i z dnia 5 lipca 2010 r. oraz pocztowego przekazu pieniężnego z maja 2010 r. wynika, że: 1. wnioskodawca jest osobą samotną, która ze względu na podeszły wiek cierpi na liczne schorzenia, 2. jedynym źródłem utrzymania W. D. jest świadczenie emerytalne w miesięcznej wysokości 1.564,71 zł netto, 3. skarżący nie ma nieruchomości, wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych, 4. mieszka u dorosłych dzieci, prowadząc jednak odrębne gospodarstwo domowe, 5. partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, przekazując dzieciom około 400 zł miesięcznie, 6. na pozostałe ponoszone przez skarżącego, niezbędne wydatki składają się: koszty zakupu leków (około 300 zł miesięcznie), opłaty za telefon (około 100 zł miesięcznie), koszty zakupu środków czystości i higieny osobistej (około 150 zł miesięcznie), koszty zakupu żywności i innych środków spożywczych (około 350 zł miesięcznie), inne wydatki - np. koszty zakupu nowej odzieży i bielizny (około 100-200 zł miesięcznie). Oceniając sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący opłacił w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w kwocie 200 zł. Aktualnie zobowiązany jest do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z dnia 29 kwietnia 2010 r. z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia. Opłata ta wynosi 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Także wysokość ewentualnych wpisów od zażaleń jednorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Miesięczny dochód uzyskiwany przez W. D. wynosi 1.564,71 zł netto, a łączna kwota niezbędnych wydatków ponoszonych w jednoosobowym gospodarstwie domowym skarżącego wynosi około 1.400 - 1.500 zł miesięcznie. Przy czym, nie wszystkie wskazane przez wnioskodawcę wydatki, jak koszty zakupu nowej odzieży i bielizny, ponoszone są przez niego regularnie; comiesięcznie. Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki niezbędne na pokrycie opłaty kancelaryjnej, ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej, czy też wpisów od zażaleń, zwłaszcza, że ewentualne poniesienie wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżący uiścił w przedmiotowej sprawie wpis od skargi. Zdołał zatem wygospodarować środki na pokrycie najwyższej w tej sprawie opłaty sądowej. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wykazana przez skarżącego sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Wobec stwierdzenia, że W. D. nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w przedmiotowej sprawie wysokość opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też wpisy od zażaleń lub wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna W. D. umożliwia mu poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat. Kwota jaka pozostaje miesięcznie do dyspozycji skarżącego po poczynieniu niezbędnych wydatków, nawet przy uwzględnieniu, że nie wszystkie z nich mają regularny; comiesięczny charakter, nie pozwala mu jednak na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc przy tym pod uwagę, że W. D. nie ma oszczędności ani wartościowych przedmiotów należy stwierdzić, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest on w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Należy więc stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.