IV SA/Wa 291/04
WyrokWSA w Warszawie2004-11-10
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Asesor WSA Jakub Linkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu administracji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu mienia, wydana na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. (dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji), jest prawidłowa, gdy strona nie domaga się stwierdzenia nieważności decyzji, lecz zwrotu mienia, co do którego nie wydano decyzji administracyjnej o jego przejęciu?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu, zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 157 § 3 k.p.a. Przepis ten może być stosowany wyłącznie w sytuacji, gdy złożono wniosek o stwierdzenie nieważności konkretnej decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie strona domagała się zwrotu mienia, co do którego nigdy nie wydano decyzji administracyjnej o jego przejęciu, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z tym, wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa, obligujące sąd do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.Stan faktyczny
J. M. od 1989 r. domagał się zwrotu maszyn i urządzeń, które stanowiły jego własność, a po II Wojnie Światowej zostały przywłaszczone przez znacjonalizowane przedsiębiorstwo. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzjami z dnia [...] stycznia 2004 r. i [...] marca 2004 r. odmawiał wszczęcia postępowania w tej sprawie, powołując się na art. 157 § 3 k.p.a. Skarżący podnosił, że nigdy nie wydano decyzji administracyjnej o przejęciu jego mienia na rzecz Państwa.Rozstrzygnięcie
Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Zasądza od Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz J. M. kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant Joanna Dziedzic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu maszyn i urządzeń 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] 2. Zasądza od Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz J. M. kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IV SA/Wa 291/04
UZASADNIENIE
Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2004r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2004r. orzekającą - na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. - o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu maszyn i urządzeń przejętych na własność Państwa wraz z przedsiębiorstwem "Fabryka [...]S.A w W."
W uzasadnieniu decyzji organ naczelny podał, że J. M. od 1989r. występował do Ministerstwa Przemysłu i Handlu oraz Ministerstwa Przekształceń Własnościowych o zwrot maszyn i urządzeń, które stanowiły jego własność, a po II Wojnie Światowej zostały przywłaszczone przez Fabrykę [...] S.A. w W., które to przedsiębiorstwo zostało później znacjonalizowane.
Podano, że maszyny i urządzenia, których zwrotu domaga się J. M. nie były przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego i odnośnie tych maszyn nie została nigdy wydana decyzja administracyjna. Skoro decyzja taka nigdy nie została wydana brak było podstaw do rozpatrzenia wniosków J. M. w trybie art. 156 kpa i dlatego należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu maszyn i urządzeń.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. M., podnosząc, że żaden organ administracji nie wydał nigdy decyzji o przejęciu jego mienia na rzecz Państwa a zatem mienie to powinno mu zostać niezwłocznie zwrócone wraz ze stosownym odszkodowaniem.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazano.
Zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2004r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] stycznia 2004r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 157 § 3 k.p.a.
Art. 157 § 3 k.p.a. stanowi, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.
Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że może on mieć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy do organu administracji złożony został wniosek o stwierdzenie nieważności konkretnej decyzji administracyjnej.
Tymczasem J. M. licznymi wnioskami składanymi od 1989r. występował o zwrot maszyn i urządzeń, które stanowiły jego własność, a które - jak to określał wnioskodawca- po II Wojnie Światowej zostały przywłaszczone przez Fabrykę [...] S.A. w W., które to przedsiębiorstwo zostało później znacjonalizowane.
J. M. nie występował o stwierdzenie nieważności konkretnej decyzji administracyjnej, ponieważ jak wielokrotnie podkreślał, żadna decyzja administracyjna dotycząca przejęcia jego maszyn nigdy nie została wydana.
Wydanie w tej sytuacji, przez organ naczelny, decyzji - na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. - o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu maszyn i urządzeń wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 p 2 k.p.a. i obliguje Sąd do stwierdzenia nieważności takiej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
W zakończeniu należy jedynie dodać, że skoro Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał skarżącemu, że mógł on dochodzić zwrotu przedmiotowych maszyn na drodze postępowania cywilnego to w tej sytuacji organ winien był rozważyć możliwość zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 66 § 3 k.p.a. nie zaś wydawać decyzje o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu maszyn i urządzeń.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło