IV SA/Wa 2913/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i wydalenia postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 10 maja 2013 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez uiszczenie wpisu od wniesionej skargi w kwocie 300,-zł. Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 20 maja 2013 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 27 maja 2013 r. Skarżący pismem z dnia 29 maja 2013 r. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący argumentował, że nie włada językiem polskim i nie zostało mu w terminie przetłumaczone zarządzenie z dnia 10 maja 2013 r. W związku z powyższym skarżący nie miał możliwości zapoznania się z jego treścią, a przez to, w jego ocenie, doręczenia nie można uznać za skuteczne. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2013 r. zostało skarżącemu przyznane prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. odrzucił skargę wobec nieuiszczenia przez skarżącego należnego wpisu sądowego, zaś wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został złożony po bezskutecznym upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną od powyższego postanowienia z dnia 11 września 2013 r., postanowieniem z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2835/13 uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, że Sąd I instancji przedwcześnie uznał, że skarżący zobowiązany był do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż nie rozpoznał we właściwej formie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, którego ewentualne uwzględnienie powodowałoby, że skarżący nie byłby zobowiązany uiścić wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W świetle postanowień zawartych w art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), uchybiony termin należy przywrócić na wniosek strony, jeżeli zostaną kumulatywnie spełnione następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu powołuje się na niedostateczną znajomość języka polskiego. Nie negując okoliczności podniesionych przez skarżącego wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy powstało z przyczyn, które nie sposób uznać za niezawinione. Z podanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wynika bowiem, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy przed sądem, bowiem niedostateczna znajomość języka polskiego przez skarżącego nie jest przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu. Podniesione argumenty w istocie nie uprawdopodabniają okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Należy bowiem podkreślić, że niedotrzymanie ustawowego terminu w pełni obciąża stronę skarżącą. Brak zaś spełnienia jednej z wymienionych przesłanek, wyklucza możliwość pozytywnego rozpoznania wniosku. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie, inaczej mówiąc – wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA/Wr 1744/00, LEX nr 656218). W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że zawarta w dyspozycji art. 86 § 1 powołanej ustawy przesłanka braku winy, warunkująca pozytywne rozpoznanie wniosku, oznacza wykazanie okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były przez niego nie do przewidzenia i nie do usunięcia. Kierunek wykładni sądowej tego przepisu wskazuje, że winę wykluczają przeszkody, których wnioskodawca nie był w stanie przewidzieć, ani im zapobiec. A contrario, negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawczynię tym wszystkim czynnościom, które przy dołożeniu przez nią należytej staranności, zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. Oceniając wystąpienie tej przesłanki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/07, LEX nr 501183). W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że to brak winy strony jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na stronie spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Oznacza to, że dla przyjęcia winy wystarczy nawet lekka postać niedbalstwa w trosce o swoje sprawy, co z kolei stoi na przeszkodzie przywróceniu terminu do jej dokonania. Teoretycy prawa administracyjnego, definiując pojęcie braku winy przy niedochowaniu terminu procesowego i mówiąc o przeszkodzie nie do przezwyciężenia, identyfikują ją wręcz poprzez stan siły wyższej. Do okoliczności uzasadniających przyjęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie należą obłożna choroba zainteresowanego czy też dotyczące strony postępowania nadzwyczajne zjawiska wywołane działaniem sił przyrody eliminujące nie tylko możliwość złożenia przez nią pisma procesowego w terminie, ale wykluczające w ogóle normalne działanie (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 399). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu [por. postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Natomiast zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04 (LEX nr 837881)], kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko i wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Chodziło więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącej, a uniemożliwiło jej dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przedstawiona argumentacja i okoliczności podnoszone w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie spełniają warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw determinuje zasadność wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wyjaśnić nadto należy, że hipotetycznie przyjmując nawet gdyby Sąd ustanowił dla skarżącego tłumacza przysięgłego, to skarżący mógłby z jego tłumaczenia skorzystać, tylko i wyłącznie w czasie trwania rozprawy sądowej, bowiem tłumacz przysięgły ustanawiany jest przez Sąd tylko i wyłącznie na potrzeby rozprawy celem zapewnienia właściwej komunikacji i poziomu porozumienia między sądem orzekającym w sprawie a skarżącym. Tymczasem postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r. przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, a skoro tak, to stosownie do treści art. 67 § 5 powołanej ustawy Sąd dokonuje doręczenia wszelkiej korespondencji sądowej ustanowionemu pełnomocnikowi, w tym również ewentualnego zawiadomienia o terminie rozprawy, bowiem gdyby doręczeń dokonano bezpośrednio skarżącemu w sytuacji, gdy jest on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, czynność ta byłaby bezskuteczna i nie wywołałaby skutków prawnych. Wyjaśnić również należy, że z treści art. 4 oraz art. 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 224), jak również określenia czynności urzędowych przyjętych przez Trybunał Konstytucyjny (OTK ZU 1997 r., nr 2 (11), poz. 27, s. 264), wynika obowiązek prowadzenia wszelkich urzędowych czynności procesowych w języku polskim, w związku z czym zarówno pisma strony, jak i pisma wychodzące z Sądu adresowane do strony, muszą być sporządzone w języku polskim, który jest językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa, obowiązującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu i brak było podstaw do jego uwzględnienia, gdyż skarżący dopuścił się niedbalstwa, co uzasadnia przypisanie mu winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy i czyni niedopuszczalnym przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.