IV SA/Wa 2951/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-21
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Anita Wielopolska, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym ponosi odpowiedzialność administracyjną za przywiezienie do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnej wizy, mimo że wiza zaczynała obowiązywać zaledwie kilka dni później, a kierowcy dołożyli starań przy weryfikacji dokumentów?Ratio decidendi
Przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym ponosi odpowiedzialność administracyjną za przywiezienie do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnej wizy, nawet jeśli wiza zaczynała obowiązywać wkrótce po planowanym przekroczeniu granicy. Obowiązek przewoźnika polega na rzetelnym sprawdzeniu, czy cudzoziemiec posiada dokumenty uprawniające do wjazdu, w tym czy wiza jest ważna w dacie przekroczenia granicy. Niedopełnienie tego obowiązku, nawet przy pozorach należytej staranności kierowców, obciąża przewoźnika, a odpowiedzialność ma charakter obiektywny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika E. za przywiezienie do granicy RP cudzoziemca, który nie posiadał ważnej wizy uprawniającej do wjazdu w dniu kontroli, mimo że wiza zaczynała obowiązywać kilka dni później. Przewoźnik twierdził, że dołożył należytej staranności przy weryfikacji dokumentów, a przeoczenie daty ważności wizy było drobnym błędem. Organy administracji uznały, że przewoźnik ponosi odpowiedzialność, ponieważ jego pracownicy nie zweryfikowali poprawnie dokumentów cudzoziemca.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą we L. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2016 r. Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w H. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika E. z siedzibą we L., za przywiezienie do granicy cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na wjazd i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu Organ odwoławczy podał, że w dniu [...] marca 2016 r. w trakcie kontroli granicznej autobusu o nr rej. [...] relacji [...]- K. (PL), należącego do J.M. - właściciela firmy "M." ustalono, że na pokładzie autobusu, przewoźnik "E.", wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, przywiózł do granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej obywatela [...] – Y.K., legitymującego się paszportem wydanym przez władze [...] w dniu [...] grudnia 2015 r., ważnym do dnia [...] grudnia 2025 r., nieposiadającego ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium RP w dniu [...] marca 2016 r. i do pobytu na tym terytorium. Stwierdzono, że znajdująca się w paszporcie Cudzoziemca wiza rozpoczynała termin ważności w dniu [...] marca 2016 r. Z tego względu, na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach Komendant Placówki Straży Granicznej w H. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. odmówił Cudzoziemcowi wjazdu na terytorium RP, a wobec Przewoźnika wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary administracyjnej, o której mowa w art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Następnie, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nałożył karę administracyjną w wysokości 3.000 EUR, która w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wyniosła 13 246,50 PLN
Organ odwoławczy podał, że przesłanki odpowiedzialności przewoźnika zostały określone w dziale 11 ustawy o cudzoziemcach. W szczególności, stosownie do art. 459 ustawy o cudzoziemcach, przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską zamierza przywieźć cudzoziemca do granicy, podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, aby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży, uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji – jak wskazano - stanowił art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Przepis o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w trakcie odprawy granicznej funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w H. stwierdzili, że Y. K. nie posiada w swoim paszporcie wizy, która uprawniałaby go do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] marca 2016 r., ani innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP w powyższym terminie. Do protokołu przesłuchania w dniu [...] marca 2016 r. Cudzoziemiec zeznał, że jechał do P. do pracy na okres 5 miesięcy. Ponadto podkreślił, że jechał do Polski po raz pierwszy i była to jego pierwsza wiza. Zaznaczył, że gdy otrzymał wizę to pomyślał, że na jej podstawie może już wjechać na teren RP. Nie popatrzył od kiedy jest ona ważna. Zeznał również, że przed rozpoczęciem podróży kierowca autobusu wziął od niego paszport, gdy wsiadał do autobusu, jednak nie wie czy dokonywał jakichkolwiek sprawdzeń.
Organ odwoławczy podał, że przeprowadzono również dowód z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy autobusu, którym podróżował cudzoziemiec, a zarazem pracownika przewoźnika "E.". Świadek oświadczył, iż wie o obowiązku wynikającym z art. 459 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, zeznał, że Y. K., wsiadał w [...], a on zaczął pracę we [...]. Przejął autobus wraz z pasażerami i sprawdzał bilety oraz dokumenty tylko tych pasażerów, którzy wsiadali do autobusu we [...]. Zeznał, że nie sprawdzał pasażerów, którzy wsiadali wcześniej i przyjechali do [...]. Drugi zaś kierowca zajmował się bagażami podróżnych.
Świadek zeznał, że wie, w jaki sposób sprawdza się ważność dokumentów, umie odczytać kiedy wiza oraz karta pobytu rozpoczyna ważność oraz kiedy się kończy. Oświadczył również, że o konieczności sprawdzenia ważności dokumentów uprawniających do przekraczania granicy został pouczony przez pracodawcę ustnie.
Organ odwoławczy podał, że ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźnika. Czynności kontrolne, jakie winien przeprowadzić przewoźnik, aby nie został obciążony karą, o której mowa w art. 462 ustawy o cudzoziemcach, ograniczają się do rzetelnego sprawdzenia, czy cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane.
Organ podkreślił, że w granicach obowiązku sprawdzenia mieści się dokonanie oględzin dokumentów dla stwierdzenia w szczególności, czy uprawniają one do wjazdu i pobytu, czy dokument w dacie wjazdu na terytorium RP jest już ważny bądź nadal jest ważny. Nie chodzi o sprawdzanie tych dokumentów pod względem autentyczności, a jedynie - pod względem fizycznego posiadania przez cudzoziemca.
Zdaniem Komendanta Głównego Straży Granicznej, Organ I. instancji w niniejszym postępowaniu prawidłowo ocenił, że Y. K. nie spełniał warunków wjazdu na terytorium Polski, określonych w art. 23 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Posiadana przez Cudzoziemca wiza, na podstawie której zamierzał przekroczyć granicę państwową na kierunku wjazdowym do Polski, bezsprzecznie nie uprawniała do wjazdu na to terytorium w dniu [...] marca 2016 r.
Organ uznał, że stan faktyczny sprawy nie budzi żadnych wątpliwości. Bezsprzecznym jest, że w dniu [...] marca 2016 r. na pokładzie autobusu, którego kurs realizował przewoźnik, znajdował się cudzoziemiec, który nie posiadał ważnej wizy, uprawniającej do wjazdu w tym dniu na terytorium RP. W tej sytuacji uzasadnione było stwierdzenie, że osoba dokonująca kontroli dokumentów uczyniła to nierzetelnie. Weryfikacja zaś ważności wizy była w tym przypadku stosunkowo prosta. W takim przypadku odpowiedzialność przewoźnika ma w istocie charakter obiektywny (za sam fakt nieupewnienia się w powiązaniu ze skutkiem - dostarczeniem do odprawy granicznej), nie jest związana z winą konkretnej osoby, a zastosowanie sankcji ma cel prewencyjny, tj. służy eliminacji tego rodzaju przypadków.
Organ uznał, że w sprawie nie miał również zastosowania art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, zwalniający z odpowiedzialności finansowej przewoźnika.
Organ odwoławczy uznał, że nie sposób zgodzić się z argumentacją, iż przewoźnik nie został wyposażony w narzędzia służące do rzetelnego wykonywania czynności kontrolnych. Skoro świadczy międzynarodowy przewóz osób w transporcie drogowym, jest zobligowany do przestrzegania obowiązujących norm prawnych i dokonywania "selekcji" pasażerów, pod kątem zawarcia z nimi umowy przewozu, badając ich uprawnienia do przekroczenia granicy pod groźbą zastosowania względem niego sankcji w postaci nałożenia kary administracyjnej. Z odpowiedzialności nie zwalnia przewoźnika okoliczność, że w trakcie weryfikacji dokumentów działał pod presją czasu. Zdaniem organu, w przypadku zachowania przez przewoźnika należytej staranności, odnotowałby on fakt braku posiadania przez cudzoziemca dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy Polski.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E. we [...], reprezentowany przez adwokata, podnosząc zarzut naruszenia art. 462 ust. 3 pkt. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, tj. niezastosowanie przez Organy przesłanki wyłączającej odpowiedzialność administracyjną przewoźnika, w sytuacji kiedy przewoźnik mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że Cudzoziemiec, którego przywiózł do granicy Polski, nie posiada aktualnej wymaganej wizy.
Zdaniem Skarżącego, przesłanka z art. 462 ust. 3 pkt. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary w niniejszym postępowaniu. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało bowiem, wbrew temu co zostało stwierdzone w zaskarżonej decyzji, że Skarżący dołożył należytej staranności weryfikując posiadane przez przewożonych pasażerów dokumenty. Kontrola graniczna, dokonywana przez Straż Graniczną, w ramach której sprawdzane są także dokumenty uprawniające cudzoziemców do wjazdu i pobytu m. in. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie zwalnia przewoźnika z nałożonego na niego ustawowego obowiązku kontrolnego, jednak Straż Graniczna ma do takich czynności zagwarantowane ustawowo uprawnienia.
Tymczasem – jak podkreślono w skardze - jakkolwiek nałożono na przewoźnika obowiązek obarczony bardzo wysoką karą, to jednak ustawodawca nie wyposażył przewoźnika w jakiekolwiek uprawnienia umożliwiające mu żądanie okazania dokumentów. Przewoźnik nie ma też możliwości niezabrania pasażera, który odmówił okazania np. paszportu, gdyż ma ważny bilet i tylko w oparciu o ten dokument przewoźnik ma obowiązek wykonać usługę przewozu osób, będąc zobligowany do tego umową.
Skarżący podał, że Cudzoziemiec oświadczył do protokołu, iż do autobusu wsiadał na dworcu, sprawdzono jego bilet oraz paszport przed przekroczeniem granicy. W sytuacji kiedy wyjazd z [...] odbywał się w późnych godzinach wieczornych, a pasażerów wsiadających do autokaru było kilkunastu, fakt przeoczenia w jednej wizie daty jej ważności, z pewnością – jak podkreślono w skardze – nie jest działaniem rażącym czy niedbałym.
Zdaniem Skarżącego, przewoźnik podjął należyte działania dla upewnienia się, czy podróżny posiada dokumenty niezbędne do przekroczenia granicy, a doszło do drobnego przeoczenia.
Nie bez znaczenia, wbrew temu co stwierdzono w decyzji, jest posiadanie przez Cudzoziemca w paszporcie wizy ważnej od dnia [...] marca 2016 roku. Tak więc Cudzoziemiec miał ważną wizę, jedynie jej ważność zaczynała obowiązywać zaledwie sześć dni później.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddaleni, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik Skarżącego wskazał, że zezwolenie na przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym wydano J. M. – M., podczas gdy karę nałożono na Skarżącego. Ponadto brak jest w aktach sprawy zezwolenia na przewóz osób nr [...] z [...] czerwca 2014 r. O zezwoleniu tym wspomniano jedynie w notatce urzędowej Placówki Straży Granicznej w H..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone w niniejszym postępowaniu decyzje odpowiadają prawu.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.). Zgodnie z art. 462 ust. 1 tej ustawy na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, (...) jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro.
Zasada ta dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego (art. 262 ust. 3 ustawy). Przepisów tych nie stosuje się jedynie, jeżeli przewoźnik:
1) przywiózł do granicy cudzoziemca, który podczas kontroli granicznej złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej;
2) mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium (...) (art. 462 ust. 2 cyt. ustawy).
Sformułowanie zawarte w art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oznacza, że organ administracji może jedynie miarkować wysokość nakładanej kary. W razie spełnienia się przesłanek opisanych w tej normie prawnej, nie jest natomiast uprawniony do jej niezastosowania.
Wobec tego w sytuacji, gdy przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie zaszły przesłanki z art. 462 ust. 2 cyt. ustawy, wyłączające tę odpowiedzialność - ponosi karę od 3.000 do 5.000 euro za każdą taką przywiezioną osobę.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej z cytowanego przepisu.
Skarżący jest przewoźnikiem wykonującym regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Posiada bowiem zezwolenie nr [...], wydane w dniu [...] czerwca 2014 r. przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego na wykonywanie regularnych przewozów w międzynarodowym transporcie drogowym w relacji [...] – [...]. Co prawda dokumentu tego nie ma w aktach sprawy, jednakże fakt istnienia takiego dokumentu został zweryfikowany przez funkcjonariusza Straży Granicznej (notatka służbowa z [...] marca 2016 r.,) ponadto jest dostępny na urzędowej stronie internetowej GITD. Wobec tego jego niedołączenie do akt sprawy nie miało istotnego wpływu na jej wynik. Trzeba też mieć na względzie, że Skarżący ani w postępowaniu administracyjnym, ani sądowym nie wskazywał, aby nie posiadał takiego zezwolenia. Na rozprawie pełnomocnik Skarżącego podnosił jedynie, że zezwolenie na przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym wydano J. M. – M., zaś karę pieniężną nałożono na Skarżącego.
Podkreślić wobec tego należy, że przepis 462 ust. 1 powoływanej ustawy wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, że administracyjna kara pieniężna nakładana jest na przewoźnika. Zgodnie z art. 3 pkt 14 ustawy o cudzoziemcach za przewoźnika uważa się osobę fizyczną lub prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej zajmującą się zarobkowo przewozem osób drogą powietrzną, morską lub lądową. Skarżący wypełnia przesłanki bycia podmiotem opisanym w tej definicji. Z akt sprawy (np. z wyciągu z jedynego rejestru państwowych osób prawnych oraz osób fizycznych przedsiębiorców [...]) wynika, że profil działalności tego podmiotu obejmuje m.in. "pozostały lądowy transport pasażerski".
Podkreślenia wymaga, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miało znaczenia, iż autobus, którym wykonywano przewozu Cudzoziemca, nie należał do Skarżącego, lecz do firmy J. M.– M.. Zebrany materiał dowodowy w żaden sposób nie daje podstaw do przyjęcia, że podmiotem odpowiedzialnym za przywiezienie Cudzoziemca do granicy bez dokumentów umożliwiających jej legalne przekroczenie, miałby zostać uznany ten podmiot. W aktach sprawy znajduje się bowiem umowa użyczenia autobusu nr rej. [...], którym podróżował Cudzoziemiec, zawarta między M. (użyczający), a Skarżącym (biorącym do używania). Ponadto z zeznań kierowców tego autobusu wynika, że właścicielem, tego autobusu była firma J. M.– M., zaś przewóz był świadczony przez E. z siedzibą we [...].
Nadto, kierowca dokonujący tego przewozu oświadczył, że jest pracownikiem Skarżącego. Podobnie drugi kierowca uczestniczący w tym przewozie potwierdził, że to E., którego również jest pracownikiem, wykonywał w tym dniu przewóz osób na trasie [...] – [...].
Wskazane okoliczności, w ocenie Sądu, w sposób bezsporny i jednoznaczny wskazują, jaki podmiot w dniu w dniu [...] marca 2016 r. wykonywał przewóz osób na trasie [...].
Na marginesie jedynie należy odnotować, że również firma J. M. – M. posiada zezwolenie nr [...], na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym na trasie [...] – [...] i prowadzi tę linię we współpracy ze Skarżącym. Jednak odpowiedzialnym za przywiezienie w dniu [...] marca 2016 r. do granicy cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na wjazd i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był E..
Przewoźnik ten we wskazanym dniu przywiózł do granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej obywatela [...], Y. K., legitymującego się paszportem wydanym przez władze [...], nieposiadającego ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium RP w dniu [...] marca 2016 r. i do pobytu na tym terytorium.
Znajdująca się w paszporcie cudzoziemca wiza rozpoczynała termin ważności w dniu [...] marca 2016 r. Okoliczność ta, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, jest bezsporna. Z tego również powodu decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w H. odmówił Y. K. wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W świetle tak ustalonego stanu faktycznego sprawy, zasadnym było wszczęcie w stosunku do Skarżącego postępowania administracyjnego na podstawie art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.
Zaznaczyć również należy, że Organy obu instancji orzekające w sprawie przeanalizowały również przesłanki wyłączające odpowiedzialność przewoźnika z art. 462 ust. 2 cyt. ustawy, zasadnie uznając, że nie mają w sprawie zastosowania.
W ocenie Sądu, przedstawione w skardze okoliczności mające wykazać na to, że Skarżący przewoźnik dołożył należytej staranności w celu upewnienia się, czy pasażer posiada wszystkie wymaganie prawem dokumenty uprawniające do legalnego przekroczenia granicy, nie tylko nie wskazują na zaistnienie takich okoliczności, ale wręcz wskazują na powstałe zaniedbania po stronie przewoźnika.
Z akt sprawy wynika bowiem, że w autobusie, którym podróżował Cudzoziemiec znajdowało się dwóch kierowców zatrudnionych przez przewoźnika (obaj zostali przesłuchani na granicy). Mimo to, żaden z nich nie zweryfikował dokładnie dokumentów przedstawionych przez Y. K. pod kątem tego, czy są wystarczające do przekroczenia granicy.
Nie ulega wątpliwości, że profesjonalny przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym i zatrudnieni przez przewoźnika pracownicy, obowiązani są dokładnie badać dokumentów cudzoziemca, przed zawarciem z nim umowy przewozu, dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP, posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawiający do wjazdu i pobytu na terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli dokumenty takie są wymagane (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2130/13).
W zakres obowiązków przewoźnika wchodzi również ustalenie, czy okazane dokumenty są ważne w dacie wjazdu do Polski. Warunek ważności dokumentów wynika z art. 23 ustawy o cudzoziemcach, który uprawnienie cudzoziemca do przekroczenia granicy łączy z posiadaniem przez cudzoziemca: 1) ważnego dokumentu podróży; 2) ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; 3) zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem.
Z powołanych przepisów wynika zatem, że wymaganą, w rozumieniu art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, jest ważna wiza, bowiem tylko taka uprawnia cudzoziemca do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. (por. wyrok NSA z 17 lutego 2017 r., sygn. II OSK 638/16).
Przesłuchani kierowcy autobusu zeznali, że o obowiązku sprawdzenia dokumentów podróżnych zostali pouczeni przez pracodawcę. Mimo to, swoje obowiązki wykonali pobieżnie. Skutkiem tego było przeoczenie daty początku obowiązywania wizy Y. K.. W rezultacie do granicy RP został przywieziony Cudzoziemiec, który w dniu [...] marca 2016 r. nie posiadał dokumentu upoważniającego do przekroczenia granicy. Y. K., oprócz wizy, której ważność rozpoczynała się w dniu [...] marca 2016 r. nie legitymował się żadnym innym dokumentem, na podstawie którego mógłby wjechać legalnie na terytorium RP. Stwierdzić zatem należy, że zarówno zachowanie kierowcy autobusu, jak również drugiego kierowcy – który też był zatrudniony przez Skarżącego, obciążają przewoźnika.
Niezasadne są przy tym zarzuty Skarżącego, że jego pracownicy nie posiadają narzędzi prawnych – jak choćby funkcjonariusze Straży Granicznej - do dokonywania czynności dotyczących weryfikacji podstaw do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważyć należy, że Straż Graniczna faktycznie posiada szerokie kompetencje do weryfikacji dokumentów przekładanych przez cudzoziemców, również poprzez ocenę ich autentyczności oraz m.in. w oparciu o informacje dostępne w rejestrach (w tym wykaz cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany i System Informacyjny Schengen). Natomiast zakres czynności kontrolnych przewoźnika stanowi tylko wąski element zadań Straży Granicznej.
Osoba działająca w imieniu przewoźnika ma zaś jedynie sprawdzić, czy Cudzoziemiec, zamierzający przekroczyć granicę RP na pokładzie jednostki tego przedsiębiorcy, ma ważne dokumenty uprawniające do wjazdu na teren RP. Rzetelne wykonanie tego obowiązku w niniejszej sprawie pozwoliłoby na stwierdzenie, że Y. K., korzystający z usług Skarżącego przewoźnika w dniu planowego przekroczenia granicy, nie posiadał dokumentu upoważniającego do wjazdu na teren RP. Na przewoźniku spoczywał więc jedynie obowiązek poprawnego odczytania dat umieszczonych na wizie tego Cudzoziemca i zestawienie ich z datą dzienną planowanego przekroczenia granicy.
W ocenie Sądu, nie jest to czynność wymagająca specjalnych umiejętności, czy też skomplikowana. Wobec tego nie mogą usprawiedliwiać przewoźnika okoliczności podnoszone w skardze, że wyjazd odbywał się w późnych godzinach wieczornych, a pasażerów wsiadających do autokaru było kilkunastu.
Stwierdzić zatem należy, że Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i w sposób prawidłowy zastosowały przepisy prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonych decyzji jest wyczerpujące i odpowiada prawu. Podobnie wysokość ustalonej kary pieniężnej mieści się w ramach wyznaczonych przez ustawodawcę i jest to wysokość minimalna.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że podnoszone kwestie związane z trudną sytuacją na [...], stanowią okoliczność pozaprawną i nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło