IV SA/Wa 2968/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman,, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] 18 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania P. S. od decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2018 r., nr [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania P. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wszczętego na wniosek J. S. Prezydent [...] decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu P. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Organ I instancji uznał, że wymieniony opuścił trwale i dobrowolnie dotychczasowe miejsce stałego zameldowania, czym wypełnił ustawową przesłankę wymeldowania, wynikającą z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Powyższą decyzję administracyjną zakwestionował P. S., składając w terminie odwołanie do Wojewody [...]. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda wydał powołaną na wstępie zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności, w myśl którego, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie lokalu), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu, wskazanych w art. 28 ust. 2 (posiadających tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Powołano, że zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Organ ustalił, że P. S. opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] w październiku 2016 r. razem z żoną J. S. by zająć się osieroconymi przez ich matkę synami mieszkającymi w [...]. Powołano, że ze spójnych i wiarygodnych wyjaśnień odwołującego wynika, że początkowo planował zabrać chłopców do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Przed ich szybką przeprowadzką z [...] powstrzymała wymienionego opinia psychologa, który dla dobra małoletnich dzieci odradził zmianę miejsca zamieszkania. Niemniej P. S. cały czas konsekwentnie deklarował chęć powrotu do omawianego mieszkania, kiedy tylko będzie mógł zabrać ze sobą dzieci. Na przykład odbył w tym celu rozmowę z dyrektorem szkoły podstawowej przy ul. [...] w [...], by zapewnić młodszemu dziecku miejsce w tej szkole. Organ ustalił również, że pomimo pobytu w [...], wymieniony nie zerwał kontaktów z miejscem stałego zameldowania i przyjeżdżał tam na weekendy, na co wskazali przesłuchani w charakterze świadków M. R. oraz J. P.. Organ ustalił również, że P. S. przeprowadził w lokalu przy ul. [...] generalny remont, powołując nadesłane przez P. S. kopie faktur zakupu materiałów budowlanych, zaświadczenie S. M. wykonującego prace remontowe, umowę zlecenia wykonania zabudowy meblowej i zeznania przesłuchanych w sprawie świadków (M. W. i D. P.). W ocenie organu te okoliczności wskazują na usprawiedliwiony i czasowy charakter opuszczenia przez odwołującego przedmiotowego mieszkania. Organ wskazał, że P. S. aktualnie odbywa kilkuletnią karę pozbawienia wolności i przebywa w Zakładzie Karnym w [...], ale w ocenie organu fakt przebywania w zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności sam w sobie nie musi przesądzać o tym, że osoba pozbawiona wolności opuściła swoje dotychczasowe miejsce pobytu trwale z zamiarem nieprzebywania już w tym miejscu i ze skoncentrowaniem spraw życiowych w innym miejscu, tj. zakładzie karnym. Organ zaznaczył, że trwałość opuszczenia nie zależy wyłącznie od długości kary pozbawienia wolności. Okolicznością, która może dawać podstawę do oceny charakteru opuszczenia miejsca pobytu jako nietrwałego, jest utrzymywanie w lokalu centrum życiowego przez zachowanie więzi z lokalem i z osobami tam zamieszkującymi. Kontakt ten może polegać w szczególności na pokrywaniu opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, dbaniu o porządek w mieszkaniu, podejmowaniu działań mających na celu zapewnienie odpowiedniego stanu technicznego pomieszczeń, podejmowanie starań o utrzymanie lub uzyskanie tytułu do posiadania lokalu i uzewnętrznianiu woli powrotu do lokalu, w którym dana osoba przebywała przed odbywaniem kary pozbawienia wolności. W ocenie organu odwoławczego, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że takie związki z lokalem nr [...] przy ul. [...] w [...] P. S. wykazuje. Powołano, że wymieniony planuje bowiem powrócić razem z synami do omawianego lokalu po zakończeniu wykonywania kary pozbawienia wolności. Poza tym nadal regularnie opłaca rachunki za ww. mieszkanie. Organ powołał się na analizę wyciągu z konta omawianego lokalu, nadesłanego przez Zarząd Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...], z którego wynika, że rachunki za mieszkanie odwołujący zaczął ponownie płacić na początku 2018 r. (wcześniej na koncie lokalu była nadpłata). Ponadto organ uznał, że przeprowadzony przez odwołującego gruntowny remont przedmiotowego lokalu uwiarygadnia jego zamiar ponownego zamieszkania i tylko czasowy charakter pobytu poza miejscem stałego zameldowania. Wojewoda [...] uznał, odmiennie niż organ I instancji, że zebrany materiał dowodowy nie wykazał, by P. S. trwale opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], a w konsekwencji nie stwierdził zaistnienia przesłanek wymeldowania określonych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, co skutkowało koniecznością uchylenia w całości decyzji organu I instancji i orzeczenia o odmowie wymeldowania odwołującego z ww. lokalu. Organ wskazał również, że nie uwzględnił zeznań E. S., ponieważ została przesłuchana z naruszeniem art. 79 k.p.a. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. S., zaskarżając decyzję w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: obrazy art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10.04.1974. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez swobodną ocenę dowodów pomimo ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Skarżąca wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ odwoławczy ustalił stan faktyczny jedynie na podstawie zeznań świadków zawnioskowanych przez samego P. S. oraz dokumentacji z wyciągu konta lokalu. Zarzucono, że Wojewoda nie uwzględnił okoliczności związanej z zawisłością sprawy rozwodowej pomiędzy małżonkami oraz, że P. S. wyprowadził się z [...] celem sprawowania opieki nad dziećmi i w tym celu została zawarta umowa najmu. Skarżąca ponadto wskazała, że interesy życiowe P. S. zostały skupione właśnie w [...], a jej mąż posiadał obiektywne możliwości zamieszkania wspólnie z małżonką w spornym lokalu, z czego nie skorzystał. Podkreślono, że opłata czynszowa była jednorazowym przelewem, i nie potwierdza chęci powrotu do tego lokalu. Zarzucono, że organ nie uwzględnił faktu, że w spornym lokalu zamieszkiwał syn skarżącej, a następnie sama skarżąca, która dokonywała opłat. Wskazano, że P. S. nie przebywa w lokalu od ponad roku, odbywa karę 7 lat pozbawienia wolności, a skarżąca jest obciążona powiększoną odpłatnością za lokal. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. P. S. wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik podniósł, że poniósł znaczne koszty remontu generalnego lokalu, cały czas dokonuje opłat czynszowych za lokal, zamierza do niego powrócić wraz z dziećmi po opuszczeniu zakładu karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2018 r. nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz.1382). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu. Nie ma również żadnych podstaw, by fakt zameldowania traktować jako instrument w jakichkolwiek postępowaniach cywilnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd za chybione uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Organ odwoławczy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowej, wyczerpująco zgromadził materiał dowodowy i dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie uznał, że P. S. nie zerwał trwale więzi z lokalem przy ul. [...], a przedmiotowy lokal nadal stanowi jego centrum życiowe, do którego zamierza powrócić po zakończeniu odbywania orzeczonej kary pozbawienia wolności. Sąd orzekający w sprawie podziela wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez organ odwoławczy i uznaje je ze własne. Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że P. S. poczynił znaczne nakłady finansowe na przedmiotowy lokal, dokonując po zawarciu umowy najmu kapitalnego remontu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika również, że P. S. wyprowadził się tymczasowo do [...] celem zapewnienia opieki nad swoimi niepełnoletnimi dziećmi, z uwagi na śmierć ich matki. Ja wynika z akt sprawy, z uwagi na dobro młodszego syna, P. S. podjął decyzję o tymczasowym zamieszkaniu w [...] i wynajął w tym celu mieszkanie, aby nie zmieniać synowi środowiska i szkoły. W opiece nad dziećmi pomagała mu żona. W weekendy – do czasu zatrzymania celem odbycia orzeczonej kary pozbawienia wolności P. S. regularnie przyjeżdżał do mieszkania w [...], w którym zamieszkał syn jego żony. Jak słusznie uznał organ, sam fakt przebywania w zakładzie karnym nie może przesądzać o dobrowolności opuszczenia swojego miejsca pobytu z zamiarem nieprzebywania w nim. P. S., jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, po opuszczeniu zakładu karnego zamierza powrócić do mieszkania przy ul. [...], za które dokonuje opłat czynszowych. W aktach sprawy znajduje się pismo Zakładu Gospodarowanie Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z dnia [...].04.2018 r., z którego wynika, że już po osadzeniu w zakładzie karnym P. S. dokonywał opłat czynszowych - od początku 2018 r. uiszcza opłaty, a wcześniej na koncie lokalu była nadpłata ( wpłata w styczniu, lutym i marcu 2018). Niewątpliwie prawidłowa jest więc ocena organu, że P. S. cały czas, pomimo aktualnego niezamieszkiwania w lokalu na skutek odbywania kary pozbawienia wolności, wykazuje więź z lokalem i uzewnętrznia swoją wole powrotu do niego. Wcześniejsza wyprowadzka do [...] wynikała z konieczności tymczasowej zmiany miejsca zamieszkania z uwagi na okoliczności związane z nagłą sytuacją rodzinną dzieci P. S.. Tym samym organ słusznie uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, by P. S. na trwale dobrowolnie opuścił lokal przy ul. [...]. Wskazać również należy, że dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wymeldowania, nie mają znaczenia kwestie dotyczące okoliczności związanych z zawarciem przez małżonków umowy najmu, faktu prowadzenia sprawy rozwodowej oraz sprawy karnej o czyn z art. 207 § 1 k.k. Również bez znaczenia pozostaje fakt konieczności opłacania opłat czynszowych za osobę, która faktycznie nie przebywa w lokalu, albowiem jest osadzona w zakładzie karnym. W świetle powyższego Sąd nie dopatrzył się uchybień w zakresie naruszenia przepisów procedury przepisów prawa materialnego. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Organ odwoławczy dokonał wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wnikliwie go rozpatrzył, ocena tego materiału nie jest dowolna, a została dokonana na podstawie ustalonych faktów, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, nie został naruszony słuszny interes skarżącej. Sam fakt wydania decyzji niezgodnej z wolą strony, nie uzasadnia przyjęcia naruszenia przez organ przepisów postępowania przy prowadzeniu sprawy. Brak jest również podstaw uzasadniających przyjęcia naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, albowiem całokształt okoliczności uzasadnia ocenę o braku przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o wymeldowaniu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.