IV SA/Wa 2972/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. S. na działania Wójta Gminy K. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W toku postępowania M. S. (dalej "skarżąca") w piśmie z dnia 14 maja 2014 r. zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, bowiem skarżąca mimo wezwania, nie złożyła go w wymaganej prawem formie, tj. na urzędowym formularzu PPF. Następnie, skarżąca wniosła sprzeciw, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Z chaotycznie i niezbyt czytelnie wypełnionego formularza wynika m. in., że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z pełnoletnim synem. Skarżąca jest właścicielką domu o pow. 50 m2, posiada nieruchomość rolną (nie podała precyzyjnie jej wielkości). Oświadczyła, że posiada niewielkie oszczędności (nie podała jakie). Syn skarżącej dojeżdża do szkoły oddalonej o 35 km od miejsca zamieszkania, otrzymuje alimenty (nie podano wysokości.). Skarżąca w rubryce dotyczącej uzyskiwanych dochodów, podniosła jedynie kwestię nieopłacalności uprawy pomidorów. Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2014 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: a) wyciągów z wszystkich posiadanych przez nią i jej syna rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, b) nadesłanie oświadczenia, w którym wskaże kwotę oszczędności, o których mowa w rubryce nr 7.2.1 formularza PPF, c) dokumentu lub oświadczenia w sprawie wysokości otrzymywanych alimentów na rzecz C. S., d) nadesłanie dokumentów wskazujących wysokość uzyskiwanego przez skarżącą dochodu, e) odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, f) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej, g) oświadczenia, czy starała się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to należy wskazać, czy je otrzymała i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy, h) oświadczenia w sprawie wysokości opłat ponoszonych na utrzymanie konieczne (w tym utrzymanie domu) przeciętnie w miesiącu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w dniu 22 grudnia 2014 r. nadesłała ponownie mało czytelnie wypełniony formularza PPF, w którym podniosła m. in., że: - w 2014 r. nie otrzymała jeszcze dopłat z Unii, ponadto podniosła, że "dopłaty z Unii nie pokrywają kosztów upraw a mogą nie wpłynąć do wiosny", - pomniejszyła swą produkcję rolniczą i ogrodniczą, wyłączając szklarnie z produkcji, - syn otrzymuje alimenty w wysokości 750 zł, - dochody wynoszą ok. 1500 zł, - wydzierżawia ziemię i z tego tytułu otrzymuje 4000 zł. Ponadto do pisma dołączyła zaświadczenie z dnia [...] grudnia 2014 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], z którego wynika, że z działów specjalnych produkcji rolnej wykazano dochód za rok 2014 r. w wysokości 2 786,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W związku z tym, że oświadczenia i informacje zawarte na urzędowym formularzu PPF z dnia 20 sierpnia 2014 r. były niepełne, mało precyzyjne i mało czytelne, skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych informacji i oświadczeń, które zostały precyzyjnie sformułowane w zarządzeniu z dnia 18 listopada 2014 r. Mimo to, skarżąca nie wykonała prawidłowo tego zarządzenia. Przede wszystkim skarżąca nie nadesłała wyciągów z posiadanych przez nią i jej syna rachunków bankowych ani też nie złożyła oświadczenia, że nie posiada rachunków bankowych. Nie wskazał także kwoty oszczędności, które – jak sama oświadczyła – posiada. Niejasne są również jej oświadczenia dotyczące dopłat uzyskiwanych z ARiMR (wynika z nich, że prawdopodobnie skarżąca składa wnioski o dopłaty, za rok 2014 jeszcze ich nie otrzymała, natomiast spodziewa się ich w przyszłym roku). Nie wykazała także wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne (w tym utrzymanie domu) przeciętnie w miesiącu. Sąd jeszcze raz podkreśla, że to na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące udzielenie mu tej pomocy. Rozpoznając wniosek w tym przedmiocie, Sąd nie prowadzi żadnego postępowania dowodowego, lecz wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, czy i jakie posiada oszczędności, to Sąd nie ma możliwości ustalenia, czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W konsekwencji, uchylenie się przez skarżącą w rozpatrywanej sprawie od współpracy z Sądem umożliwiającej poznanie jej pełnej sytuacji finansowej należy uznać za niewykazanie zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd nie jest bowiem w stanie w takiej sytuacji w prawidłowy sposób zweryfikować aktualnej sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.