IV SA/Wa 2975/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant st. spec. Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego O. M. kwotę 780 złotych (słownie: siedemset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 52 ust. 5 w zw. art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej (Dz.U.1997.78.483) dalej Konstytucja oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267) dalej "k.p.a." po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez O.M., dalej "skarżącego" od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, postanowił utrzymać w mocy zaskarżaną decyzję. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Skarżący wniósł o udzielenie mu zezwolenia na osiedlenie się na terenie Polski. W uzasadnieniu wskazał na okoliczności posiadania pochodzenia polskiego po matce, babce i dziadku. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., odmówił skarżącemu udzielenia zezwolenia na osiedlenie się. W wyniku rozpoznania odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał, że art. 52 Konstytucji statuuje prawo osoby, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, do osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zauważając jednocześnie, że brak jest w tej chwili przepisów rangi ustawowej, które regulowałby przesłanki do stwierdzenie polskiego pochodzenia na potrzeby tego przepisu konstytucyjnego. Stąd w ocenie Szefa do Spraw Cudzoziemców występuje konieczność posiłkowego zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. nr 264, poz. 1573 z późn. zm.) w zakresie formy legalizacji oraz postępowania, w którym zostały stwierdzone przesłanki do udzielenia zezwolenia w oparciu o podstawę konstytucyjną, podstawę materialnoprawną oraz do ustawy o repatriacji w zakresie kryteriów oceny polskiego pochodzenia. Organ II instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, że posiada polskie pochodzenie w sposób przewidziany w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, ze przedłożone dokumenty z rejestru zostały wydane w 2012 r. i 2013 r., w związku z czym nie mogą stanowić w świetle art. 6 o repatriacji dowodu polskiego pochodzenia skarżącego. W ocenie organu II instancji skarżący nie wykazał więc, że co najmniej jedno z jego rodziców lub z dziadków lub co najmniej dwoje pradziadków posiadało narodowość polską, albowiem nie przedłożył żadnego dokumentu o charakterze źródłowym. W konsekwencji nie było możliwe zweryfikowanie czy aktualne dokumenty, stanowiące wyciągi z rejestru, odzwierciedlają w pełni treść zapisów o narodowości w aktach stanu cywilnego wydanych w datach przynajmniej zbliżonych do zdarzeń, które dokumentują. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zwrócił uwagę na istniejącą w ustawodawstwie [...] możliwość ustalenia narodowości przez sąd i dokonania określonego wpisu o narodowości w akcie stanu cywilnego. Taki akt stanu cywilnego uzupełniony o wpis o narodowości poprzez orzeczenie sądu państwa obcego, nie może w żadnym wypadku stanowić dowodu polskiego pochodzenia w rozumieniu art. 6 ustawy o repatriacji. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się również szczegółowo do poszczególnych zarzutów odwołania, uznając je wszystkie za niezasadne oraz z urzędu stwierdził, że nie zachodzą podstawy do udzielenia skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji. 2. przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające przede wszystkim na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza na uznaniu, że dokumenty potwierdzające polskie pochodzenie skarżącego i zawarty w nich wpis polskiej narodowości matki i dziadków skarżącego zostały uzupełnione w późniejszym czasie o zapisy o polskiej narodowości, na uznaniu, że Wyciągi z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego nie są źródłem wiedzy historycznej i nie potwierdzają faktów w nich zawartych, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy poprzez pominięcie ustalenia faktu obywatelstwa polskiego przodków skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3. art. 52 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez pominięcie decydującego charakteru powołanych przepisów i preferencji, jakie dają cudzoziemcowi polskiego pochodzenia przy ubieganiu się o zezwolenie na osiedlenie się; 4. art. 32 ust. Konstytucji poprzez naruszenie zasady równego traktowania wszystkich podmiotów przez władze publiczne, a polegające na nierównym potraktowaniu skarżącego przejawiające się w odmowie uznania za dokumenty potwierdzające polskie pochodzenie Wyciągów z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego, pomimo uznania tych dokumentów za potwierdzające narodowość polską przy wydawaniu decyzji w stosunku do innych wnioskodawców; 5. art. 11 k.p.a. poprzez brak jasnego i należytego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/WA 732/14, skarga została oddalona. Wyrokiem NSA z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II OSK 2628/14, uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W motywach rozstrzygnięcia NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji z góry przyjął wadliwe założenie, że przedstawione w toku postępowania dokumenty, poza aktem małżeństwa rodziców nie są dokumentami źródłowymi, ponieważ są to dokumenty współczesne, pochodzące z 2012 i 2013 r. w postaci wyciągów z właściwego ukraińskiego rejestru publicznego. Skutkiem tego dokumenty te nie zostały poddane szczegółowej ocenie, pomimo że w sprawach innych osób dokumenty tego rodzaju były podstawą ustaleń. Stanowisko to jest, zdaniem NSA, wadliwe. Sąd stwierdził, że z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, który ma zastosowanie w tej sprawie w zakresie dotyczącym potwierdzania polskiego pochodzenia, jednoznacznie wynika, że dokumentami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być także inne dokumenty, niż wymienione w art. 6 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten nie wprowadza ograniczeń, które pozwalałyby na przyjęcie z góry założenia, że nie mogą to być dokumenty wydane współcześnie, w tym dokumenty wydane przez organy państwowe U. Przepis ten nie zawiera ograniczenia, że "inne dokumenty", o których w nim mowa mają być wydane w czasie zbliżonym do czasu zdarzenia, które dokumentują. Takich ograniczeń nie można uzasadniać także tym, że w art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji wskazano przykładowo określone dokumenty, które mogą potwierdzać polskie pochodzenie. Odpisy i wyciągi z aktów stanu cywilnego wydawane współcześnie odnoszą się do aktów stanu cywilnego, które dokumentują zdarzenia z zakresu stanu cywilnego osób. Oznacza to, że odpisy i wyciągi wydane na podstawie akt stanu cywilnego, w tym także wyciągi, odpisy i wypisy z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego U., powinny być poddane wnikliwej ocenie w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu sądowym, co do tego, czy na ich podstawie można ustalić polskie pochodzenie osoby, która ubiega się o pozwolenie na osiedlenie się, przy uwzględnieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Rozpoznając skargę, Sąd pierwszej instancji nie dokonał szczegółowej analizy dokumentów, a w szczególności wyciągów dotyczących aktu urodzenia matki skarżącego aktu zgonu babki skarżącego, aktu małżeństwa skarżącego, w celu dokonania oceny, czy organy administracji prawidłowo rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy i dokonały na jego podstawie prawidłowych ustaleń. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji ograniczył się do ogólnej oceny, że przedstawione przez skarżącego dokumenty nie są dokumentami źródłowymi, a wobec tego skarżący nie udokumentował jednoznacznie polskiego pochodzenia przodków. Takie rozpoznanie sprawy jest wadliwe, jak również wadliwe jest uzasadnienie wyroku, ponieważ nie odniesiono się do zasadniczych kwestii dotyczących zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie zarówno art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji, jak i art. 141 § 4 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę NSA nakazał dokonanie szczegółowej analizy dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego i ocenę, czy organy administracji prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy i dokonały prawidłowo ustaleń co do tego, że dokumenty te nie potwierdzają polskiego pochodzenia skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zaprezentowaną przez NSA. Ta wskazuje, że sąd ma obowiązek dokonania oceny przedłożonych przez stroną dokumentów, bez wzglądu na źródło ich pochodzenia i czas wytworzenia a następnie rozstrzygnięcie czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do tego czy dokumenty te rzeczywiście nie potwierdzają polskiego pochodzenia skarżącego. NSA zwrócił uwagę na akt urodzenia matki skarżącego L.T., akt zgonu babki skarżącego M.T., akt małżeństwa skarżącego. Organ mimo posiadania tych dokumentów zaopatrzonych apostille uznał je za nie mogące stanowić dowodu na pochodzenie skarżącego (narodowość). Jak wskazał NSA pogląd ten jest wadliwy a co za tym idzie organ powinien dokonać oceny złożonych przez stronę dokumentów bez względu na datę w której zostały sporządzone. W tym zakresie i sąd i organ związani są wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak oceny dowodów stanowi o naruszeniu przez organ art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o repatriacji dowodami potwierdzającymi obywatelstwo polskie mogą być różnego rodzaju dokumenty, nawet metryki chrztu poświadczające związek z polskością czy inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej. W związku z tym organ powinien wnikliwie ocenić te dokumenty i ustalić czy rzeczywiście skarżący spełnia przesłanki do uznania go za osobę polskiego pochodzenia (art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji). Kierując się powyższymi wskazaniami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ dokonał wadliwej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów przyjmując, że dokumenty te jako uzyskane w 2012 r. nie są dokumentami źródłowymi i nie mogą stanowić dowodu na polskie pochodzenie skarżącego. Organ nie ocenił tych dokumentów w ogóle jako że nie były one w jego ocenie dokumentami źródłowymi. Wskazać należy, że dokumenty na które powołuje się strona i na które zwraca uwagę NSA to dowód w postaci wyciągu z Państwowego Rejestru Aktu Stanu Cywilnego – akt urodzenia L.T. (babci) który wskazuje na narodowość polską jej ojca W. i matki M. c. M. (pradziadka i prababci skarżącego). Wydany przez ten sam organ akt zgonu M.T., córki M. wskazuje również na jej narodowość polską. Jednocześnie z aktu urodzenia skarżącego wynika narodowość ukraińska jego rodziców (k 1). Organ powinien zatem w drodze dostępnych środków dowodowych ocenić czy przedstawione dowody są wystarczające do uznania polskiego pochodzenia skarżącego. Z wyżej wskazanych dowodów wynika bowiem, że pradziadkowie skarżącego byli narodowości polskiej. Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że art. 5 ustawy o repatriacji uzależnia spełnienie przesłanki do uznania polskiego pochodzenia danej osoby od konieczności łącznego spełnienia warunków: -wywiedzenia pochodzenia od jednego z rodziców lub dziadków albo dwojga pradziadków którzy byli narodowości polskiej; -wykazania swych związków z polskością w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Dowodami na pochodzenie polskie mogą być dokumenty wymienione w art. 6 tej ustawy. Użycie w tym przepisie zwrotu "mogą" oznacza, że nie są one bezwzględnie wymagane. Przy ocenie spełnienia przesłanki "pochodzenia" należy brać pod uwagę wszystkie dowody i płynące z nich fakty, które, o ile ułożą się w logiczną całość, powinny być uznane za udowodnione (art. 80 K.p.a.). W tym aspekcie skarżący wskazuje na miejsce urodzenia jego matki w Z. jako pozostającym w granicach II Rzeczypospolitej i prawdopodobieństwo posiadania obywatelstwa polskiego, W związku z tym organ powinien w świetle wyżej przywołanych norm prawnych ocenić czy dowody w postaci dokumentów oraz zeznania strony dają podstawę do uznania jego polskiego pochodzenia. Zwrócić należy uwagę, że z zeznań skarżącego (k 14 i następne akt ad.) wynika że skarżący jest katolikiem, obchodził wszystkie święta polskie, zna polski hymn, posiada podstawowe informacje na temat historii Polski, zna język polski w mowie i piśmie (przesłuchanie odbyło się bez udziału tłumacza), co oznacza że w jego rodzinie były pielęgnowana mowa polska oraz zwyczaje i tradycje polskie. Co do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji R.P. wypowiedział sią także Naczelny Sąd Administracyjny, uznając go za niezasadny. Wobec braku prawidłowej oceny materiału dowodowego przedwczesna jest ocena zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze (poza art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji – wskazany również przez NSA). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ będąc związany wykładnią prawa dokonaną przez sądy oceni całościowo zebrane w sprawie dowody i na ich podstawie ustali czy skarżący spełnia warunki do udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Polski. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.