IV SA/Wa 2982/17

WyrokWSA w Warszawie2018-04-25

Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Aleksandra Westra, Joanna Borkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ochrony zabytków może odmówić uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części poddasza wraz z przebudową i podniesieniem części dachu budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków i położonego na terenie historycznego układu urbanistycznego, ze względu na negatywny wpływ planowanych zmian na wartości architektoniczne i historyczne obiektu?
Ratio decidendi
Organ ochrony zabytków ma prawo odmówić uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, jeśli planowana inwestycja, polegająca na ingerencji w bryłę i wysokość zabytkowego budynku lub jego otoczenia, negatywnie wpłynie na jego wartości architektoniczne i historyczne. Odmowa taka jest uzasadniona, gdy ochrona wartości zabytkowych, wynikająca z wpisu do gminnej ewidencji zabytków i położenia na terenie układu urbanistycznego, jest konieczna w demokratycznym państwie dla ochrony interesu publicznego, nawet jeśli wiąże się z ograniczeniem prawa własności.
Stan faktyczny
Skarżąca B. W. wniosła skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymujące w mocy decyzję Konserwatora Zabytków odmawiającą uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części poddasza wraz z przebudową i podniesieniem części dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Budynek jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków i znajduje się na terenie historycznego układu urbanistycznego. Organ uznał, że planowana inwestycja negatywnie wpłynie na wartości architektoniczne i historyczne obiektu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędziowie Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2017 r. znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt. 3 lit. a, art. 7 pkt 1, art. 89 pkt 1 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, art. 53 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 106 § 1 i 5 oraz art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia B.W. z dnia [...] lutego 2017 r., na postanowienie [...] Konserwatora Zabytków nr [...], z dnia [...] stycznia 2017 r., odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części poddasza na cele mieszkalne wraz z przebudową i podniesieniem części dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] [...] w Dzielnicy [...] [...] [...], utrzymał w mocy postanowienie z [...] stycznia 2017 r. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. [...] Konserwator Zabytków, postanowieniem nr [...] dnia [...] maja 2016 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części poddasza na cele mieszkalne wraz z przebudową i podniesieniem części dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego przy ul. [...] [...] w [...]. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy zobowiązał przy ponownym rozpoznaniu sprawy do ocenienia wpływu planowanego podniesienia dachu o 1,2 m na wartości architektoniczne willi oraz chroniony zespół zabudowy wokół fortu [...] oraz do wyjaśnienia, czy organ uzgadniający zajmował stanowisko co do inwestycji na działce ew. [...]. Zlecono również ustalenie, czy budynek był zniszczony w trakcie działań wojennych, jak również dołączenie karty adresowej gminnej ewidencji zabytków dla zespołu zabudowy wokół fortu [...]. Stołeczny Konserwator Zabytków postanowieniem nr [...] z dnia [...].01.2017 r. ponownie odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części poddasza na cele mieszkalne wraz z przebudową i podniesieniem części dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] [...]. W uzasadnieniu wskazano, że planowana inwestycja doprowadzi do zatracenia cech stylistycznych, naruszy autentyzm oryginalnej substancji albowiem poprzez nadbudowę o 1,2 m zostanie podniesiona wysokość budynku, co zmieni proporcję i skalę istniejącego obiektu, który jako ciekawy przykład architektury modernizmu został ujęty w gminnej ewidencji zabytków i nie powinien ulec przekształceniu. Wskazano, że zdjęcia lotnicze świadczą o braku zniszczeń budynku podczas II wojny światowej. Powołano również, że w budynku na działce [...] dopuszczono do niewielkiego podniesienia kąta nachylenia dachu i taka realizacja nie wpłynęła na zmianę kształtu bryły budynku i jego pierwotnych cech architektonicznych. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła B.W. Wskazała, że planowane przedsięwzięcie ma na celu jedynie nieznaczną ingerencję w bryłę budynku i to jedynie w odniesieniu do nieużytkowego poddasza. Jego adaptacja ma być tylko częściowa, w pozostałym zakresie istniejące poddasze pozostanie tarasem. Podniosła, że przedmiotowy budynek uległ zniszczeniom podczas II wojny światowej, że na działce nr ew. [...] dopuszczono do podwyższenia budynku. Zakwestionowała fakt, że budynek przy ul. [...] [...] jest położony w granicach zespołu zabudowy wokół fortu M "[...]" ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Na skutek rozpoznania zażalenia Minister wydał powołane na wstępie zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że sporne postanowienie wydane zostało na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Powołano, że wojewódzki konserwator zabytków uzgadnia w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Wskazano, że budynek mieszkalny przy ul. [...] [...] w [...] został ujęty w gminnej ewidencji zabytków [...] Zarządzeniem Prezydenta [...] [...] nr [...], z dnia [...].07.2012 r. Ponadto, przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie zespołu zabudowy wokół fortu M "[...]" ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Organ ustalił, że z przedłożonego projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy wynika, że planowana inwestycja miałaby polegać na zmianie sposobu użytkowania części poddasza na cele mieszkalne wraz z przebudową i podniesieniem części dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W ustaleniach dotyczących funkcji zabudowy i zagospodarowania terenu z uwzględnieniem ustaleń dotyczących warunków wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego określonych w ww. projekcie decyzji wskazano: linia zabudowy bez zmian stanu istniejącego, wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy bez zmian stanu istniejącego, szerokość elewacji frontowej budynku bez zmian stanu istniejącego, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej (elewacja północna) bez zmian stanu istniejącego, wysokość budynku po przebudowie i podniesieniu części dachu do 10,70 m od poziomu terenu do górnej krawędzi attyki lub gzymsu, podniesiona cześć budynku wycofana od elewacji północnej budynku min. 1,5 m, a od elewacji zachodniej o min. 3,50 m, dach płaski do 12° o wysokości do najwyższego punktu dachu nad częścią podniesioną max 11,0 m. Organ odwoławczy uznał, że zasadnie odmówiono uzgodnienia decyzji w świetle art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Powołano, że przedmiotowy budynek mieszkalny został wzniesiony w latach 30. XX wieku i stanowi typowy przykład architektury modernizmu, która charakteryzowała się brakiem rozczłonkowania bryły budynku, kubicznością, jednolitymi powierzchniami elewacji, oknami zlicowanymi z elewacją. Okrągłe okna typu okulus lub bulaje podkreślały nowoczesny styl budynku. Taki charakter miała przedwojenna zabudowa przedpola Fortu [...], którą stanowiły wille o wysokości do dwóch kondygnacji. Ze zdjęć lotniczych z 1945 r. oraz dokumentów Biura Odbudowy v wynika, że budynek nie uległ poważnym uszkodzeniom i nadawał się w tamtym okresie do zamieszkania. Natomiast w opracowaniu prof. M. Rozbickiej pt. "Zespól zabudowy jednorodzinnej przy Forcie [...] w [...]" wskazano, że budynek ten uległ zniszczeniom wojennym, jednak nie określono ich zakresu i skali. Niezależnie od powyższych stwierdzeń podkreślono, że budynek nr [...] zachował gabaryty i cechy stylowe charakterystyczne dla modernistycznej zabudowy mieszkaniowej i w takiej formie został ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Wskazano, że ochroną konserwatorską objęte są gabaryty budynku w swojej historycznej formie, tj. wysokość (w tym liczba kondygnacji), kształt rzutu poziomego, szerokość elewacji, głębokość budynku i kształt dachu. Planowana inwestycja w ocenie organu wpłynie negatywnie na zachowanie wskazanych powyżej wartości historycznego budynku, ponieważ w sposób trwały zmieni jego bryłę. W wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji cześć dachu przedmiotowej willi zostanie podniesiona do wysokości 11 m w najwyższym punkcie, przy aktualnej wysokości w miejscu planowanego podniesienia 9,5 m. Wskazano, że podniesiony dach będzie wycofany od elewacji elewacji północnej o min. 1,5 m a od elewacji zachodniej o min. 3,5 m. Oznacza to jednak, że zmiana bryły budynku i jego całkowitej wysokości eksponowana będzie od strony wschodniej tj. w widoku od ul. [...], jak i od strony południowej tj. od strony ul. [...]. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego inwestycji dotyczącej sąsiedniego budynku mieszkalnego przy ul. [...] [...], która została zrealizowana w uzgodnieniu z organem ochrony zabytków, wskazano, że bez wątpienia, w wyniku nadbudowy poddasza, podwyższenia kalenicy i niewielkiej zmiany kąta nachylenia połaci dachowej, doszło do zmiany gabarytów i wyglądu południowo-zachodniej części tego budynku, również ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Jednak kontrola merytorycznej prawidłowości ówczesnych orzeczeń [...] Konserwatora Zabytków nie jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Powołano również, że budynek przy ul. [...] [...] położony jest na terenie zespołu zabudowy wokół fortu M "[...]" ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Na karcie adresowej ww. zabytku nieruchomego oznaczono liniami koloru niebieskiego granice chronionego obszaru i w związku z powyższym zachowane wartości przestrzenne obiektu zostaną naruszone. Skargę na postanowienie wniosła B.W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie art. 6 ust. 1 pkt. 3 lit. a, art. 7 pkt. 1 ustawy z dnia [...].07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez nieprawidłowe oparcie zaskarżonego postanowienia o te przepisy, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieruchomością budynkową objętą prawem własności, a przepisy te odpowiednio dotyczą: art. 6 ust. 1 pkt. 3 lit a - zabytków archeologicznych będących pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa, natomiast art. 7 pkt. 1 dotyczy wpisu do rejestru zabytków, podczas gdy Budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków, 2) naruszenie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieuzasadnioną merytorycznie i faktycznie, a także nieopartą o przepisy odmowę uzgodnienia Decyzji WZ, 3) dowolnego wykreowania i przyjęcia przez Organ zakresu ochrony jaka ma według Organu wynikać z wpisu Budynku do gminnej ewidencji zabytków (wpis na mocy Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].07.2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta S[...] w części dotyczącej ujęcia Budynku w GEZ w załączniku do Zarządzenia pod Lp. 1[...] i numerem ID. [...] a który to zakres ochrony, na jaki powołuje się Organ, nie wnika ani z Wpisu Budynku do GEZ ani z przepisów prawa, w tym ust. o ochronie zabytków, 4) nieprawidłowe przyjęcie w postanowieniu i oparcie rozstrzygnięcia o ustalenie dokonane przez Organ, że Budynek zlokalizowany jest na terenie układu urbanistycznego - zespołu zabudowy wokół fortu M [...] ujętego w GEZ (wpis na mocy Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].01.2013 r. w sprawie zmian w ewidencji zabytków Miasta [...] w części dotyczącej ujęcia Układu w załączniku do Zarządzenia pod Lp. [...] oraz pod numerem [...], podczas gdy Budynek nie jest położony na terenie Układu, 5) nieprawidłowego zastosowania i nieprawidłowego oparcia postanowienia o art. 4 pkt. 2 i 3 ust. o ochronie zabytków, zgodnie z którymi odpowiednio: "Ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków, z którymi to zagrożeniami nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie dotyczącej uzgodnienia Decyzji WZ, 6) naruszenie art. 19 ust. 1a pkt. 2 ust. o ochronie zabytków poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie; zgodnie z tym przepisem: "W [...] decyzji o warunkach zabudowy, [...] uwzględnia się w szczególności ochronę: 1) zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia, 2) innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, podczas gdy przedmiotem uzgodnienia w zakresie decyzji WZ - jest nieruchomość budynkowa, a nie jak zostało wskazane w dyspozycji pkt. 2 (określającego legitymację Organu) inny zabytek nieruchomy, 7) naruszenie postanowień Zarządzenia 1 i Zarządzenia 2, a także art. 24 ust. 1, 3 i 4 ust. o ochronie zabytków w związku z Rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. dotyczącym sposób prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 r. Nr 113, poz. 661) poprzez kreowanie i określanie niezgodnie z prawem zakresu ochrony wynikającej z Wpisu Budynku do GEZ jak i Wpisu Układu do GEZ, 8) naruszenie art. 6 ustawy nowelizującej w związku z art. 24 ust. 1, 3 i 4 u.o.z. oraz § 17 i § 18 Rozporządzenia i Załącznika nr 6 do Rozporządzenia, poprzez nieprzyjęcie i nieuznanie w toku postępowania okoliczności, że GEZ został stworzony i jest prowadzony niezgodnie ze wzorem ewidencji określonym w Rozporządzeniu i Załączniku nr 6 do Rozporządzenia, a tym samym niespełnianie przez kartę adresową dla Budynku i Układu wymogów określonych w powyżej powołanych przepisach i niezawieraniu wszystkich informacji wymaganych przez powyżej powołane przepisy, 9) naruszenie art. 64 Konstytucji w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez brak wyważenia interesu indywidualnego Skarżącego jako współwłaściciela Budynku z interesem publicznym zgodnie z zasadą proporcjonalności, a tym samym arbitralne przyznanie prymatu ochronie zabytków nad ochroną własności, a także kreowanie nieuzasadnionej i niezgodnej z prawem ochrony zabytków, 10) naruszenie art. 2 Konstytucji w związku z art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji, poprzez ograniczenie prawa własności Skarżącemu do Budynku. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o zmianę lub uchylenie postanowienia i uzgodnienie decyzji WZ oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie jak i je poprzedzające odpowiadają prawu. Podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w związku z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073). Zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. wojewódzki konserwator zabytków uzgadnia w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków projekty decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. formą ochrony zabytków jest m.in. wpis do rejestru zabytków. Art. 3 pkt. 1 ustawy wskazuje, że zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej opieki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną i naukową. Natomiast pkt. 12 art. 3 wskazuje, że historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny to przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg, zaś zgodnie z pkt. 13 historyczny zespół budowlany to powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczna, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. Budynek mieszkalny przy ul. [...] [...] w [...] został ujęty w gminnej ewidencji zabytków [...]y Zarządzeniem Prezydenta [...] nr vz dnia 24.07.2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta [...] (GEZ lp. [...]nr [...]). Położony on jest również na terenie układu urbanistycznego zespołu zabudowy wokół fortu M "V" ujętego w gminnej ewidencji zabytków (Zarządzenie V Prezydenta m. [...]Na karcie adresowej ww. zabytku nieruchomego oznaczono liniami koloru niebieskiego granice obszaru chronionego (karta zabytku znajduje się w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy) i przedmiotowy budynek położony jest w granicach tego terenu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków i udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że zachodziły podstawy do przeprowadzenia postępowania uzgadniającego z uwagi na wpis budynku do gminnej ewidencji zabytków, jak również położenie budynku na terenie układu urbanistycznego zespołu zabudowy wokół Fortu M" V", wpisanego w gminnej ewidencji zabytków, co wynika z akt sprawy. W szczególności z karty zabytku wynika, jaki obszar traktowany jest jako zespół zabudowy, a przedmiotowy budynek znajduje się na jego obszarze. Kwestie zasadności wpisania budynku do gminnej ewidencji, objęcia obszarem układu urbanistycznego, prawidłowości prowadzenia rejestru, kompletności wpisu w rejestrze, nie mogą być przedmiotem prowadzonego postępowania w przedmiocie uzgodnienia. Do chwili dokonania zmian w gminnej ewidencji zabytków wszelkie projekty decyzji o warunkach zabudowy przedmiotowego budynku podlegają uzgodnieniu zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt. 2 w z. w z art. 60 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W postępowaniu prowadzonym w tym przedmiocie Sąd nie jest upoważniony do rozstrzygania zarzutów w zakresie określonym w pkt 8 skargi. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że brak jest podstaw do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia. Organy szczegółowo przeanalizowały przedłożony projekt decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, wskazując na czym miałaby polegać zmiana sposobu użytkowania poddasza wraz z przebudową i podniesieniem części dachu budynku przy ul. [...] [...] w [...]. Ustalenia te zostały wskazane w uzasadnieniach decyzji, w szczególności powołano ustalenia w zakresie wysokości budynku po przebudowie i podniesieniu części dachu do 10,70 m od poziomu terenu do górnej krawędzi attyki lub gzymsu, wskazano wycofanie podniesionej części budynku od elewacji północnej budynku o min. 1,50 m, a od elewacji zachodniej o min. 3,50 m, podano również kąt nachylenia połaci dachu do 12 stopni o wysokości do najwyższego punktu dachu nad częścią podniesioną max. 11,0 m. W nadesłanym projekcie decyzji jednoznacznie wskazano wysokość budynku po przebudowie i podniesienie części dachu do 10,70 m, a przy ustaleniu geometrii dachu o wysokości do najwyższego punktu dachu nad częścią podniesioną - max. 11,0 m Powyższe wskazuje, że organy wnikliwie przeanalizowały treść ustaleń projektu decyzji o warunkach zabudowy. Ponadto organy dokonały oceny nadesłanego projektu w aspekcie wymogów związanych z ochroną zabytków wyrażoną w art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W szczególności rozważono wartość zabytku powołując okoliczności wzniesienia budynku. Sąd w całości podziela ocenę dokonaną przez organy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że budynek wybudowano w latach 30. XX wieku i stanowi on typowy przykład architektury modernizmu. Organ powołał cechy charakterystyczne podkreślając, że taki charakter miała przedwojenna zabudowa przedpola Fortu [...]. Ponadto wskazano, że w czasie wojny budynek nie uległ poważnym uszkodzeniem ponieważ nadawał się do zamieszkania, powołując się na zdjęcia lotnicze. Podano, że budynek zachował gabaryty i cechy stylowe charakterystyczne dla modernistycznej zabudowy. Sąd podziela dokonaną przez organ ocenę, że ochrona konserwatorską są obje te gabaryty budynku w jego historycznej formie tj. wysokość (w tym liczba kondygnacji), kształt rzutu poziomego, szerokość elewacji, głębokość budynku i kształt dachu. W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania decyzji organu w tym zakresie. Wskazać należy, że uzgodnienie jest dokonywane przez wyspecjalizowane organy, które są kompetentne i posiadają wiedzę specjalistyczną do dokonywania ocen z zakresu architektury oraz wartości historycznych. Brak jest jakichkolwiek podstaw do podważenia oceny organu, że planowana inwestycja negatywnie wpłynie na zachowanie tych wartości historycznych. Niewątpliwie planowana rozbudowa i nadbudowa zmieni w sposób trwały bryłę budynku. Dojdzie do podniesienia części dachu do wysokości 11 m w najwyższym punkcie, przy aktualnej wysokości w miejscu planowanego podniesienia 9,5 m. Organ rozważał również kwestię wycofania ostatniej kondygnacji z 2 stron, wskazując jednak, że zmiana bryły budynku i jego całkowitej wysokości eksponowana będzie od strony wschodniej tj. od strony ul. [...], jak i od strony południowej tj. od strony ul . [...]. Zasadnie również wskazał organ odwoławczy, że nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności dotyczące wydania uzgodnienia dla budynku przy ul. [...] [...]. Zwrócić również należy uwagę, że organ I instancji, wydając negatywne dla Strony rozstrzygnięcie, powołał się również na "ogólny Plan Zabudowania Miasta [...]" zatwierdzonego w 1931 r przez Ministra Robót Publicznych, na obszarze przedpola Fortu "[...]", wskazując, że plan określał warunki zabudowy w liniach regulacyjnych ulic według zasady: 2 kondygnacje, zabudowa zwarta lub luźna, 30 % zabudowy działki i wg. takich warunków wzniesiono większość domów z parcelacji przedwojennej oraz na takich samych zasadach wzniesione zostały także obiekty powojenne. Oczywiście zapisy tego planu nie są wiążące dla organów uzgadniający, ale stanowią pewną informacje odnoszącą się do walorów zespołu zabudowy przy Forcie "[...]". W tym kontekście organ I instancji powołał również opracowanie pt. "Zespół zabudowy jednorodzinnej przy Forcie [...] w [...] – historia, stan zachowania, problemy konserwatorskie, autorstwa prof. Arch. [...] [...] (maszynopis [...] 2010). Powyższe świadczy o tym, że organy wnikliwie rozpoznały przedmiotową sprawę, a wniosek o konieczności zachowania budynku w stanie nieprzekształconym, jest jak najbardziej uzasadniony. Niewątpliwie podniesienie wysokości budynku zmieni proporcje i skalę obiektu. Zarzuty skargi nie są uzasadnione. Jak już wcześniej wskazano przedmiotem postepowania nie może być kwesta prawidłowości, zasadności, celowości oraz zupełności wpisu budynku i obszaru do gminnej ewidencji zabytków oraz sposobu prowadzenia tej ewidencji. W odniesieniu natomiast do zarzutu z pkt. 1 skargi to faktycznie, organ odwoławczy błędnie podał art. 6 ust. 1 pkt. 3 lit a ustawy o ochronie zabytków zamiast art. 6 ust. 1 w zw. art. 6 ust. 1 pkt. 1b. Natomiast uchybienie powyższe nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia. Niewątpliwie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika w sposób jednoznaczny, że organ rozważał ochronę z uwagi na wpis budynku do gminnej ewidencji zabytków oraz położenie budynku na terenie zespołu wokół Fortu "[...]" ujętego w gminnej ewidencji zabytków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 o ochronie zabytków ochronie i opiece podlegają bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome. Budynek przy ul. [...] [...] jest właśnie zabytkiem nieruchomym, a dodatkowo położonym w układzie urbanistycznym wskazanym w pkt. 1b powoływanego art. 6 . Brak jest również podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 7 pkt. 1 ustawy o ochronie zabytków. Niewątpliwie sam budynek oraz zespół budynków przy forcie [...] są wpisane do gminnej ewidencji zabytków. Tym samym niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Konieczność dokonywania uzgodnienia w toku postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wynika wprost z dyspozycji art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Fakt usytuowania budynku na obszarze urbanistycznym – zespołu zabudowy wokół fortu M "[...]" wynika z karty adresowej zabytku. Brak jest również postaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego dowolnego wykreowania i przyjęcia przez organ ochrony budynku. Jak już wspomniano, uzgodnienia są dokonywane przez wyspecjalizowane ograny, które posiadają wiedzę specjalistyczną w zakresie wartości kulturowych i historycznych. Zakres ochrony został szczegółowo uzasadniony przez organu w uzasadnieniu decyzji i jest on charakterystyczny dla obiektów – budynków oraz układów urbanistycznych. Ocena organu w tym zakresie nie jest więc oceną dowolną, a przystającą do realiów okoliczności faktycznych sprawy. Tym samym Sąd uznał za bezzasadny zarzut z pkt. 7 skargi. Wbrew twierdzeniom Skarżących organy również prawidłowo zastosowały art. 4 pkt. 2 i 3 o ochronie zabytków, wskazując w uzasadnieniu decyzji jakie zagrożenie dla zabytku niesie planowana rozbudowa budynku. Zarzut naruszenia art. 19 ust. 1a pkt. 2 ustawy o ochronie zabytków jest niezrozumiały. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 2, 31 ust. 2 i 3 oraz art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przedmiotowy budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków, oraz jest położony na obszarze urbanistycznym wpisanym do gminnej ewidencji. Zgodnie z art. 64 Konstytucji własność podlega równej dla wszystkich praw ochronie prawnej i może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Natomiast stosownie do art. 31 Konstytucji każdy jest obowiązany szanować wolność i prawa innych. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W przedmiotowej sprawie ograniczenie w zakresie korzystania z prawa własności nieruchomości wynika z wpisów do gminnej ewidencji zabytków. Ewidencja ta jest prowadzona na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków. Brak więc jest podstaw do formułowaniamokot zarzutu, że w okolicznościach przedmiotowej spray doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, biorąc pod uwagę, że właściciel może korzystać ze swojej nieruchomości zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, może remontować budynek, a jedynie decyzja negatywna została wydana w związku z zamiarem rozbudowy budynku prowadzącej do zmiany bryły, gabarytów, a tym samym naruszeniu wartości widokowych wynikających z historycznych i architektonicznych uwarunkowań dotyczących samego budynku jak i obszaru układu urbanistycznego. W tej sytuacji ochrona wartości historycznych i architektonicznych jest jak najbardziej uzasadniona interesem publicznym. Sąd, działając z urzędu, nie dostrzegł też uchybień uzasadniających uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3, art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. ----------------------- 9

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło