IV SA/Wa 3/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji towarzyszącej inwestycjom w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy A. B. (skarżący) złożył skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji towarzyszącej inwestycjom w zakresie terminalu [...]. Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżący w terminie do dokonania tej czynności zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 12 marca 2018 r., skarżący wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia wynika, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu o pow. 100 m2 (wartości ok. 180.000 zł) i nieruchomości rolnej o pow. 1.32 ha (ugór). Podniósł, że jedynym jego źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1541,23 zł netto. Wymienił następujące wydatki: leki – 294 zł miesięcznie, gaz – 220 zł na dwa miesiące, energia elektryczna – 469 zł na dwa miesiące, ubezpieczenie domu – 372 zł rocznie, telefon 273 zł miesięcznie, dojazdy do lekarzy – 200 zł, podatek rolny – 54 zł na kwartał, kanalizacja i śmieci – 30 zł miesięcznie, opał – 200 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przy piśmie dnia 27 marca 2018 r. przesłał: kopię decyzji w sprawie wysokości świadczenia emerytalnego, wyciągi z rachunku bankowego, kopie rachunków za leki, gaz, energię elektryczną, ubezpieczenia, podatek itp. oraz dokumenty potwierdzające stan zdrowia i konieczność wizyt lekarskich. Skarżący złożył także oświadczenie w sprawie korzystania z wizyt lekarskich w ostatnich trzech miesiącach. Podniósł, że: - w styczniu 2018 r. jeździł na kontrole oka (po operacji na zaćmę przeprowadzonej w grudniu 2017 r.) co dwa tygodnie – musiał wynająć samochód i zapłacić; - w lutym 2018 r.: 7 lutego 2018 r. prywatna wizyta u neurologa (koszt wizyty 100 zł oraz dojazd do B.), pobyt w szpitalu od 19 lutego do 23 lutego 2018 r. - w marcu 2018 r.: dwie wizyty (łączny koszt 220 zł + koszty dojazdu). Na wyciągu z rachunku bankowego w [...] Oddział [...] z okresu od 20 grudnia 2017 r. (saldo początkowe: 15.734,79 zł) do dnia 20 marca 2018 r. (saldo końcowe: 13.086,29 zł) widnieje adnotacja: "Konto to posiadam z współwłaścicielem Z. K. jest to uwidocznione moje wpływy to emerytura z Z.U.S." podał, także, że ww. współwłaścicielka w dniu 26 sierpnia 2016 r. wpłaciła na to konto 17.000 zł (przedłożył także wyciąg z konta z 28 sierpnia 2016 r., potwierdzający ten fakt). Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W rozpatrywanej sprawie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postepowania jest on zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania (w tym uiścić wpis od skargi w wysokości 500 zł), bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Oceniając sytuację materialną i życiową wzięto pod uwagę, że skarżący jest osobą schorowaną. Przedłożył m. in. kopie rachunków za lekarstwa, z których wynika, że wydatki na lekarstwa pochłaniają miesięcznie znaczne kwoty (w styczniu 2018 r. jest to kwota 245,61 zł, w lutym 2018 r. – 294,27 zł, zaś w marcu 2017 r. – 485,43 zł). Również niekwestionowany jest fakt, że źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie emerytalne w wysokości - od 1 marca 2018 r. - 1585,41 zł (poprzednio 1541,23 zł). Nie może jednak zostać pominięte, że skarżący przedstawił wyciąg z rachunku bankowego z saldem początkowym z dnia 20 grudnia 2017 r. w wysokości 15.734,79 zł i z saldem końcowym – z dnia 20 marca 2018 r. w wysokości 13.086,29 zł. Skarżący wyjaśnił, że współwłaścicielką konta jest K. Z., która w dniu 26 sierpnia 2016 r. dokonała wpłaty na przedmiotowy rachunek kwoty 17.000 zł. Odnosząc się do tej kwestii, należy wskazać, że co do zasady ze wspólnego konta może korzystać każdy z jego współwłaścicieli, posiadając nieograniczony dostęp do rachunku. Generalnie warunki prowadzenia wspólnych rachunków w bankach nie przewidują możliwości ograniczenia uprawnień jednego z właścicieli konta. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał, że ma jakiekolwiek ograniczenia w korzystaniu z ww. rachunku bankowego. W tej sytuacji należy stwierdzić, że nie wykazał, iż nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowoadministracyjnym i że w jego przypadku odmowa zwolnienia od kosztów sądowych pozbawi go prawa do sądu. Skoro bowiem skarżący jest współwłaścicielem konta, na którym dostępne środki w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy wynoszą ok. 13.000 zł, to nie sposób uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania. Z powyższych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.