IV SA/Wa 30/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie asesor WSA Wanda Zielińska - Baran, sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.), Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi B. J\., R. J., J. M., H. J., K. G., V. M., W. B. i B. S. na postanowienie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postepowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] 2. zasądza od Ministra Gospodarki i Pracy na rzecz skarżących 200 (dwieście) złotych z tytułu zwrotu kosztów postepowania sądowego. Zaskarżonym do sądu administracyjnego postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. Minister Gospodarki i Pracy w wyniku rozpatrzenia wniosku B. i R. J. złożonego w trybie art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy swe postanowienie z dnia [...] lipca 2004 r. o zawieszeniu postępowania wznowionego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r., w którym wcześniej zapadła ostateczna decyzja b. Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 1998 r. o przyznaniu odszkodowania (na rzecz B. J., K. G., V. M., H. J., R. J., J. M., W. B. i B. S.) za utracone składniki majątku ruchomego i nieruchomego przedsiębiorstwa "Fabryka W." w związku z decyzją b. Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] kwietnia 1994 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Nr [...] b. Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. w części dotyczącej przejścia wyżej wymienionego przedsiębiorstwa na własność Państwa. W uzasadnieniu rozstrzygający w niniejszej sprawie organ podał, że po wydaniu wskazanej już decyzji odszkodowawczej strony (tzn. B. J., R. J., P. J., K. G. i V. M.) wystąpiły do sądu powszechnego – korzystając z uprawnienia zawartego w art. 160 § 5 kpa i postępowanie w tej sprawie toczy się aktualnie w sprawie o sygn. akt [...] Sądu Okręgowego w W. Nie czekając na zakończenie postępowania sądowego B. i R. J. działając w imieniu własnym i pozostałych spadkobierców wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego decyzją b. Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 1998 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt K 20/02 (Dz. U. Nr 170, poz. 1660), domagając się odszkodowania za "utracone korzyści". W ocenie organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie wyrok sądu powszechnego w powołanej już sprawie stanowi zagadnienie wstępne we wznowionym postępowaniu administracyjnym. Zakres przedmiotowy i podmiotowy obu tych postępowań jest zdaniem Ministra Gospodarki i Pracy identyczny. Kontynuowanie wznowionego postępowania administracyjnego w sytuacji toczącego się postępowania cywilnego byłoby wadliwe, skoro wyrok sądu powszechnego może zaspokoić roszczenia skarżących w zakresie odszkodowania za utracone korzyści. Reasumując zasadne było zawieszenie postępowania administracyjnego w oparciu o treść art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W złożonej skardze B. J., R. J., J. M., H. Z J., K. G., V. M., W. Bi. i B. S. zarzucili zaskarżonemu postanowieniu Ministra Gospodarki i Pracy "niezgodność z prawem" i domagali się jego uchylenia. Podkreślili, iż w ich ocenie nie ma podstaw do wiązania losów wznowionego postępowania administracyjnego z przebiegiem i wynikiem toczącego się także postępowania sadowego. Oba te postępowania mają byt niezależny. W decyzji odszkodowawczej nie orzekano o utraconych korzyściach. Podstawę do domagania się utraconych korzyści dał dopiero powołany już wyrok Trybunału Konstytucyjnego i wysokość należności z tego tytułu winna być najpierw określona decyzją administracyjną, od której przysługiwać będą ustawowe środki odwoławcze (droga sądowa). Ponadto skarżący zwrócili uwagę, że wznowione postępowanie toczy się w związku z żądaniem wszystkich 8 osób, których dotyczyła decyzja odszkodowawcza z dnia [...] grudnia 1998 r." Natomiast postępowanie sądowe obejmuje tylko 5 osób, które zdecydowały się ponieść duży wydatek konieczny dla zaskarżenia decyzji odszkodowawczej z dnia [...].12.1998 r." W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki i Pracy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację zwrócił dodatkowo uwagę, że Sąd Okręgowy w W. został zobowiązany w uchylającym jego wyrok wyroku Sądu Apelacyjnego w W. (z dnia [...] września 2003 r. sygn. akt [...], do przeprowadzenia postępowania dowodowego także w zakresie przekraczającym rzeczywistą szkodę – tzn. co do utraconych korzyści. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Gospodarki i Pracy z niżej wskazanych względów. Na początku wypada zaznaczyć, iż rolą Sądu w niniejszej sprawie było wyłącznie dokonanie oceny legalności zawieszenia przez wskazany organ administracji publicznej postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem skarżących z dnia 29 października 2003 r., a nie zastępowanie tego organu w ustosunkowaniu się do wymienionego wniosku. Minister Gospodarki, Pracy orzekł w oparciu o treść art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym zawieszenie jest konieczne "gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd". Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela uwagi sformułowane już w orzecznictwie na tle stosowania powołanego przepisu, iż chodzi tu o takie sytuacje, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia o charakterze prejudycjalnym przez inny organ lub sąd (zgodnie z właściwością) załatwienie sprawy administracyjnej nie będzie możliwe. Rozstrzygnięcie takiego zagadnienia musi z założenia stanowić konieczny element podstawy materialnoprawnej rozpatrzenia danej sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 1983 r. sygn. akt I SA 481/83 ONSA 1983 Nr 2 poz. 65, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1996 r. SA/Wr 2022/95 "Fiskus" 1996 nr 9 s. 30, wyrok NSA z dnia 21 lipca 1992 r. sygn. akt III SA 1041/92 niepublikowany). Organ administracji publicznej zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa musi zatem ustalić tak rozumiany związek pomiędzy możliwością końcowego załatwienia powierzonej mu sprawy, a wcześniejszą wypowiedzą innego organu lub sądu – a nie tylko jakikolwiek związek w tym zakresie. W ocenie Sądu Minister Gospodarki i Pracy nie wykazał w zaskarżonym, ani poprzedzającym go postanowieniu, aby w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zważyć należy, iż rozstrzygający organ podał jedynie, że postępowanie przed sądem powszechnym "może" uwzględnić roszczenia w zakresie objętym ich wnioskiem z dnia 29 października 2003 r., a wydanie decyzji w postępowaniu administracyjnym zostało jedynie przesunięte w czasie". Tego rodzaju argumentacja jest jednak niewystarczająca w świetle przedstawionych już wywodów do przyjęcia zaistnienia zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Podnieść też należy, iż nie jest jasna wypowiedź organu, że przedmiotem obu postępowań (tzn. sądowego i administracyjnego) jest treść "tej samej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 1998 r. Uwaga natomiast o identyczności podmiotowej – jak słusznie zauważają skarżący - pomija ustosunkowanie się do porównania listy osób, które wystąpiły na drogę postępowania przed sądem powszechnym z listą osób, które złożyły wniosek z dnia 29 października 2003 r. Dla porządku podkreślić trzeba, że bez znaczenia dla oceny kontrolowanego aktu są późniejsze wypowiedzi organu administracji publicznej. To bowiem z kontrolowanego aktu strona powinna uzyskać pełną i wszechstronną wiedzę o powodach wydania konkretnego rozstrzygnięcia. W toku dalszego postępowania w sprawie prowadzący je organ badając podstawę do zawieszenia postępowania weźmie pod uwagę, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt IC 20/02 dotyczył jedynie § 1 art. 160 kpa (niezgodności tego przepisu z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody). Nie ingerował on natomiast w reguły ustanowione w pozostałych paragrafach art. 160 kpa, w szczególności nie zmieniał zasad postępowania przy dochodzeniu odszkodowania wynikających z § 4 i 5. Na marginesie stwierdzić trzeba, że w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę podkreślenia wymaga, że po wniesieniu powództwa o jakim mowa w art. 160 § 5 kpa na sąd powszechny przechodzi całkowicie kompetencja do orzekania w przedmiocie odszkodowania, na rzecz strony wnoszącej powództwo niezadowolonej odszkodowania przyznanego przez organ administracji publicznej. W końcu nie sposób pominąć, iż warunkiem wstępnym oceny zaistnienia podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa jest dokonanie wnikliwej analizy rodzaju żądania zawartego we wniosku wszczynającym postępowanie. Takiej analizy Minister Gospodarki i Pracy w istocie nie dokonał poprzestając na bezkrytycznym powtórzeniu za skarżącymi, iż ich żądanie dotyczy utraconych korzyści (lurcrum cessans). Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).