IV SA/Wa 3005/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] Wojewoda [...] (dalej organ), po rozpatrzeniu odwołania E.S. (dalej uczestniczka) od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania M.S. (dalej skarżąca) z pobytu stałego w budynku nr [...] [...] w miejscowości [...], gmina [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu M.S. z pobytu stałego w budynku nr [...] [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Stan sprawy był następujący: W dniu 26 marca 2018 r. Burmistrz [...] wszczął na wniosek uczestniczki E. S. postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowanie M.S. z miejsca zameldowania na pobyt stały tj. [...] [...] gm. [...]. Postępowanie to zostało zakończone decyzją odmowną z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania uczestniczki Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w wyżej opisanym budynku. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że budynek nr [...] w miejscowości [...], gm. [...] nie jest miejscem zamieszkania M.S.. O tym, czy dany lokal jest miejscem stałego pobytu, decyduje bowiem to, czy w lokalu tym rzeczywiście znajduje się centrum spraw życiowych danej osoby. Zebrany zaś w toku niniejszego postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowy dom takim centrum dla skarżącej nie jest, bowiem nie mieszka w nim od 30 listopada 2017 r., a pismo z dnia 1 grudnia 2017 r., w którym wskazuje swoje aktualne miejsce zamieszkania oraz określa sposób kontaktów ojca z dziećmi, sugeruje wcześniejsze zaplanowanie przez nią wyprowadzki. Ponadto z zeznań M.S., W.M. oraz oświadczeń stron wynika, że skarżąca przyjechała później do omawianego domu z rodziną i znajomymi oraz zabrała należące do niej i dzieci rzeczy. Poza tym z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że działania skarżącej mające na celu jej powrót do przedmiotowego domu zintensyfikowały się dopiero po złożeniu przez teściową wniosku o wymeldowanie. Organ podkreślił, że skarżaca nie podjęła żadnych skutecznych kroków prawnych mających na celu powrót do miejsca pobytu stałego. Prowadzone przez policję dochodzenie w sprawie znęcania się nad nią zostało postanowieniem z [...] marca 2018 r. umorzone, skarżąca nie odwołała się od niego, a przed organem II instancji tłumaczyła, że nie wiedziała o takiej możliwości. Z racji obowiązkowego pouczenia m.in. o przysługujących prawach organ odwoławczy nie przyjął argumentacji skarżącej za wiarygodną. Kolejnym argumentem organu była okoliczność, że skarżąca nie złożyła pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania budynku nr [...] w miejscowości [...], chociaż nie posiada do niego kluczy. Organ zauważył, że uzyskała ona w trakcie postępowania rozwodowego postanowienia określające sposób korzystania z domu oraz zabezpieczają drogę dojścia do niego, ale nie starała się ich skutecznie wyegzekwować. Odnosząc się do przyczyn opuszczenia przez skarżącą domu nr [...] w miejscowości [...], organ zauważył, że ewentualne problemy występujące w pożyciu rodzinnym, poddawane są ocenie innych norm prawnych niż meldunkowe. I chociaż konflikt pomiędzy skarżącą a M.S. oraz uczestniczką mógł wpłynąć na jej działania, to nie zmienia to faktu, że wyprowadzka z miejsca pobytu stałego była jej samodzielną i dobrowolną decyzją. Organ zauważył, że dochodzenie w sprawie znęcania się nad skarżącą zostało prawomocnie umorzone, nie można zatem przyjąć, że opuściła ona miejsce stałego zameldowania wbrew własnej woli. Mając powyższe na uwadze Wojewoda [...] uznał, że zebrany materiał dowodowy wykazał trwałe i dobrowolne opuszczenie przez M.S. domu nr [...] w miejscowości [...], gm. [...], czym wypełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z takim stanowiskiem nie zgodziła się M.S. zaskarżając w całości decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucając naruszenie przepisów prawa postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie materiału dowodowego wbrew regułom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 § 1 k.p.a. w szczególności przez przeprowadzenie analizy materiału dowodowego w sposób wybiórczy, alogiczny i nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów mogących wyjaśnić pojawiające się wątpliwości. Z uwagi na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Skarżąca pismem z dnia 31 grudnia 2018r. wniosła o przeprowadzenie dowodu m.in. z odpisów pism procesowych i orzeczeń zapadłych w postępowaniu rozwodowym toczącym się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygnaturą [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić, bowiem Sąd stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Wojewoda [...], było wymeldowanie z pobytu stałego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności ( Dz.U.z 2015r. poz. 388, ze zm.). Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie, należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Art. 35 omawianej ustawy o ewidencji ludności stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym należy, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy, określane w piśmiennictwie mianem "corpus" i "animus", muszą występować łącznie. Zatem miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Z kolei, opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przywołanego przepisu art. 35 tej ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić zatem tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Ma rację skarżąca twierdząc, że organ nie wyjaśnił wszystkich zaistniałych w sprawie wątpliwości. Nie można uznać za wystarczająca oceny części materiału dowodowego opartej wyłącznie na przesłance "opuszczenia" przez skarżącą budynku nr [...] [...] w [...]. Z pism procesowych i orzeczeń zapadłych w postępowaniu rozwodowym toczącym się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygnaturą [...] wynika, że skarżąca dążyła do umożliwienia jej – przez udzielenie zabezpieczenia – korzystania z budynku. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017r., w pkt 2 Sąd ustalił sposób korzystania ze wspólnego mieszkania stron tj z domu położonego w [...] przy ul. [...] [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że wniosek o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania był zasadny "w zakresie , w jakim doszło do uwzględnienia aktualnego korzystania z domu przez strony. Niezbędnym dla jego rozpoznania było uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. (...) Uprawdopodobnienie roszczenia nie budziło wątpliwości, wobec chociażby wyjaśnień stron wskazujących na konflikt między nimi i korzystanie z domu dla zaspokojenia potrzeb wspólnie założonej przez ni rodziny." Uzasadniając postanowienie z dnia 20 lipca 2018r., którym - w pkt 3 - rozszerzono ustalenia co do sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania, Sąd wskazał, że z punktu widzenia uprawdopodobnienia "nie mogło budzić wątpliwości, że M. S. dostatecznie wykazała, że w domu dalej chce mieszkać". Sąd wskazał również, że "całokształt materiału daje podstawę do uznania za uprawdopodobnione, że wyprowadzka nie była wyłącznie wynikiem jej dobrowolnej decyzji". W tej sytuacji rolą organu było te kwestie wyjaśnić, a nie ocenić negatywnie, tylko z tego względu, że pozostają w sprzeczności z innymi, chociaż nie wszystkimi dowodami zebranymi w sprawie. Organ powinien wziąć pod uwagę wyżej wskazany materiał dowodowy i w ten sposób uprawdopodobnić wolę - lub jej brak – opuszczenia przez skarżącą miejsca zamieszkania. Należy zgodzić się ze skarżącą, że okoliczność wynajmowania przez nią mieszkania jest spowodowana koniecznością funkcjonowania – jej i dzieci - w godnych warunkach, a nie chęcią porzucenia na stałe dotychczasowego lokum. Podobnie organ niewłaściwie, bo jako zamiar opuszczenia budynku w [...] [...] i przeniesienie ośrodka życiowego, zinterpretował zabranie przez skarżącą rzeczy jej i dzieci. W tym względzie Sąd uznał za logiczne i prawdziwe wyjaśnienia skarżącej, że ubrania i rzeczy codziennego użytku były jej niezbędne do funkcjonowania. Organ chcąc ustalić czy pobyt skarżącej w lokalu w [...] [...] gmina [...], wynajmowanym na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 15 stycznia 2018r. ma charakter stały czy czasowy, powinien przeprowadzić w nim wizję lokalną. Przeprowadzenie wizji jest to dowód bezpośredni – tym większe jest uchybienie organu, że tego dowodu nie przeprowadził. Reasumując należy stwierdzić, iż Wojewoda [...] przedwcześnie uznał, iż w stosunku do M.S. mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Sąd uznał za słuszne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postepowania, w szczególności art.7, art. 77§ 1, a w konsekwencji podzielił również stanowisko skarżącej w kwestii naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. Organ ponownie rozpatrując sprawę winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób wskazany przez Sąd. ----------------------- 5