IV SA/Wa 301/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi V. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania V. S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkania na czas oznaczony na terytorium RP. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu 8 maja 2012 r. V. S. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie tzw. abolicji, uzasadniając to nieprzerwanym pobytem w Polsce co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. organ pierwszej instancji odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Wojewoda [...] stwierdził, że pobyt cudzoziemca w Polsce stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego i nie leży w interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Podniósł przy tym m.in., że wyrokiem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lutego 2003 r. (sygn. akt [...]) V. S. został skazany na karę 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz wyrokiem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] września 2002 r. (sygn. akt [...]) cudzoziemiec został skazany na karę 12 lat pozbawienia wolności. W ustawowym terminie pełnomocnik cudzoziemca wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając mu naruszenie przepisów ustawy abolicyjnej poprzez nieuprawnione przyjęcie, że stanowi on zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa pomimo, iż odbył on orzeczoną wobec niego karę 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a wyrok z dnia [...] września 2002 r. został uchylony, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy W. i jest prowadzona pod sygnaturą [...]. Rozpatrując powyższe odwołanie Szef Urzędu ds. Cudzoziemców wskazał, że w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach zwana dalej ustawą abolicyjną. Zgodnie z art. 1 powyższej ustawy możliwość zalegalizowania pobytu na terytorium naszego kraju mają cudzoziemcy przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: 1. nieprzerwanie co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r., których pobyt na tym terytorium w dniu wejścia w życie ustawy jest nielegalny; 2. nieprzerwanie co najmniej od dnia 1 stycznia 2010 r., którym przed tym dniem została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, zawierająca orzeczenie o wydaleniu, i których pobyt na tym terytorium w dniu wejścia w życie ustawy jest nielegalny; 3. wobec których w dniu 1 stycznia 2010 r. trwało postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy wszczęte na skutek kolejnego wniosku. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że stosownie do art. 3 ust. 4 powyższej ustawy, pobyt cudzoziemca, o którym mowa w art. 1 uznaje się za nieprzerwany, jeżeli nic innego nie wynika z zebranego materiału dowodowego lub z okoliczności sprawy. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Wojewoda [...] stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 1 pkt 1 ustawy abolicyjnej, albowiem V. S. przebywa w Polsce nieprzerwanie co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r. Jednocześnie organ wskazał na treść art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy abolicyjnej, który stanowi, że cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 1, odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy wskazał następujące orzeczenia wydane w stosunku do skarżącego: - wyrok Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lutego 2003 r. (sygn. akt [...]), którym V. S. został skazany na karę 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Cudzoziemiec odbył powyższą karę i został zwolniony w dniu 12 kwietnia 2006r. - wyrok Sądu Rejonowego W. z dnia [...] września 2002 r. (sygn. akt [...]), którym cudzoziemiec został skazany na karę 12 lat pozbawienia wolności. Wyrok ten został jednak zmieniony rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. (sygn. akt [...]). Następnie Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] stycznia 2005 r. (sygn. akt [...]) uchylił powyższy wyrok Sądu Okręgowego w W., który po ponownym rozpatrzeniu sprawy o sygnaturze [...] uchylił wskazany wyżej wyrok Sądu Rejonowego W. z dnia [...] września 2002 r. i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpatrzenia. Sprawa jest w toku pod sygnaturą [...]. Ponadto obecnie toczą się wobec V. S.postępowania karne przed Sądem Okręgowym w L. i przed Sądem Rejonowym w R. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zasadnie odmówił udzielenia V. S.zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w oparciu o postanowienia art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy abolicyjnej. Podkreślił, że charakter popełnionych przez cudzoziemca przestępstw oraz zarzucanych mu czynów daje podstawę do uznania, iż jego dalszy pobyt w naszym kraju będzie stwarzał zagrożenia dla ochrony porządku publicznego i w związku z tym nie leży w interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Dodał, że organy administracji publicznej nie są zobligowane do respektowania wyboru przez cudzoziemca miejsca pobytu, jeżeli dopuszcza się on zachowań mogących stwarzać zagrożenie dla obywateli państwa przyjmującego lub dla interesów tego państwa. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 3 ust. 2 ustawy ("Cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 1, odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli...") podjęcie rozstrzygnięcia orzekającego o odmowie udzielenia w/w zezwolenia jest obligatoryjne. Organ odwoławczy wskazał, że wynikająca z art. 7 kpa zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie w/w zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, a dotyczącego negatywnych skutków odmowy udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia dla życia rodzinnego cudzoziemca, Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał ten zarzut za chybiony, wskazując, że postępowanie abolicyjne nie jest postępowaniem administracyjnym, w ramach którego należy badać zasadność tego rodzaju argumentu. Posiadanie przez skarżącego w Polsce członków najbliższej rodziny nie stanowi przesłanki do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie tzw. abolicji. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie V. S., zaskarżonej decyzji zarzucając: - naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz.U. Nr 191, poz. 1133) polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu , a w konsekwencji bezpodstawnym uznaniu, że względy obronności, bezpieczeństwa państwa, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, czy też interes Rzeczpospolitej Polskiej wymagają odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; - art. 107 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wskazanie w jaki sposób fakt, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem, wydanym ponad 10 lat temu, stwarza zagrożenie dla porządku publicznego RP, - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na uznaniu, że dalszy pobyt V. S. na terytorium RP stanowi zagrożenie dla porządku prawnego obowiązującego w Polsce uznając to za przesłankę uzasadniającą odmowę udzielenia zezwolenia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał stan faktyczny i prawny sprawy. Podkreślił, że wyrokiem z dnia [...] lutego 2002 r. Sąd Rejonowy W. w W., sygn. akt [...] skazał go na łączną karę pozbawienia wolności 6 lat i 6 miesięcy za czyny popełnione w dniu [...] października 1994 r., czyli przed ostatnim wjazdem do Polski. Skarżący wskazał, że odbył w całości orzeczoną w stosunku do niego karę pozbawienia wolności i opuścił zakład karny w roku 2006. Skarżący przyznał, że w stosunku do niego toczą się postępowania karne: w Sądzie Rejonowym W. w W., sygn. akt [...], w Sądzie Rejonowym w R., sygn. akt [...] oraz w Sądzie Okręgowym w L., sygn. akt [...]. Podkreślił przy tym, że w polskim prawie karnym obowiązuje wynikająca z art. 5 § 1 kpk zasada domniemania niewinności. Z tego tez względu do czasu, kiedy dana osoba nie zostanie prawomocnie skazana- jest ona niewinna, a zatem nie można mówić w odniesieniu do niej jako o osobie naruszającej prawo czy też mającej lekceważący stosunek do polskiego systemu prawa. Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił w jaki sposób skarżący mógłby stwarzać zagrożenie dla porządku publicznego, w sposób nieuprawniony wskazując jedynie, że charakter popełnionych czynów daje podstawę do uznania, że stanowi on zagrożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 z późn. zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy abolicyjnej, cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: 1) nieprzerwanie co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r., których pobyt na tym terytorium w dniu wejścia w życie ustawy jest nielegalny; 2) nieprzerwanie co najmniej od dnia 1 stycznia 2010 r., którym przed tym dniem została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, zawierająca orzeczenie o wydaleniu, i których pobyt na tym terytorium w dniu wejścia w życie ustawy jest nielegalny; 3) wobec których w dniu 1 stycznia 2010 r. trwało postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy wszczęte na skutek kolejnego wniosku, udziela się np. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Jednocześnie z treści art. 3 ust. 2 pkt 5 powyższej ustawy wynika, że cudzoziemcowi, odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy odmowę udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony V. S. uzasadniają względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenia te skarżący kwestionuje, powołując się na okoliczność, że popełnił przestępstwa, za które został skazany, przed przyjazdem do Polski oraz zasadę domniemania niewinności. Wskazać jednakże należy, że rozważenie przez organ względów "ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego", w świetle art. 3 ust. 2 pkt 5 powyższej ustawy, jest jednym z zagadnień kluczowych dla kierunku rozstrzygnięcia, a kwestia karalności skarżącego ma bezpośredni związek z oceną przestrzegania przez cudzoziemca porządku prawnego. Powyższe powoduje, że nie można w elementach składających się na tę ocenę, takich jak uprzednia karalność, upatrywać tej informacji jako pozbawionej znaczenia dla sprawy. Skarżący V. S. wyrokiem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lutego 2003 r. (sygn. akt [...]) został skazany na karę 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Skarżący odbył w całości orzeczoną w stosunku do niego karę pozbawienia wolności i opuścił zakład karny w roku 2006. Charakter zdarzeń, do których odnosi się opisane powyżej orzeczenie sądu karnego, który orzekł wobec skarżącego bezwzględną karę pozbawienia wolności – wynikające ze społecznej wysokiej szkodliwości przestępstw popełnionych przez skarżącego, do jakich niewykluczone, że może dochodzić w przyszłości, jest równoznaczny z naruszeniem porządku publicznego, gdyż związany jest rodzajem i charakterem popełnionych przez skarżącego przestępstw. Wskazać należy, że przestępstwo z art. 210 § 1 dkk, za które między innymi został skazany cudzoziemiec jest przestępstwem umyślnym dokonanym z zamiarem bezpośrednim. Umyślność to działanie z zamiarem popełnienia czynu zabronionego, a więc sytuacja, w której sprawca chce lub co najmniej godzi się na popełnienie czynu zabronionego, w przeciwieństwie do przestępstwa nieumyślnego, tj. do sytuacji, w której sprawca nie ma zamiaru popełnienia czynu zabronionego, jednakże popełnia go na skutek niezachowania wymaganej ostrożności wymaganej w danych okolicznościach (art. 9 kk). Takie zachowania skarżącego świadczą o braku woli przestrzegania przez niego porządku prawnego, jednocześnie stwarzając niebezpieczeństwo zagrożenia zdrowia i życia innych ludzi. Skarżący niezasadnie umniejsza rolę popełnionych przez siebie przestępstw. W ocenie Sądu wynikająca z akt administracyjnych, niesporna zresztą, karalność skarżącego, ma wpływ na istnienie odmownej przesłanki z art. 3 ust. 2 pkt 5 powyższej ustawy, tj. wymaganie względów ochrony porządku publicznego. Ochrona "porządku publicznego" w ocenie Sądu jest bowiem nierozerwalnie związana z ochroną "porządku prawnego", tj. przestrzeganiem przepisów prawa i choć jest ona pojęciem szerszym niż ochrona "porządku prawnego", to każde naruszenie porządku prawnego (przepisów prawa) stanowi jednocześnie naruszenie porządku publicznego, będącego w swej istocie wolnym od zakłóceń biegiem życia zbiorowego, uporządkowanym przepisami prawnymi. Oceniając, czy określone postępowanie cudzoziemca wypełnia dyspozycję omawianego przepisu sięgnąć należy zarówno do ugruntowanego stanowiska orzecznictwa i doktryny, jak również analogicznych regulacji obowiązujących w prawie europejskim. Zasadniczo przyjmuje się, że naruszeniem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest postępowanie sprzeczne z powszechnie obowiązującymi normami prawa, którego skutkiem jest skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu karnego, stwierdzającym winę oskarżonego. Podkreślić należy również charakter czynów popełnionych przez skarżącego (wysoki stopień społecznej szkodliwości; potencjalnie powszechny zasięg oddziaływania popełnianych przestępstw i wywoływanie zagrożeń dla wielu dóbr prawnych jednocześnie). Nie ulega wątpliwości, że względy obronności lub bezpieczeństwa państwa oraz ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, które uzasadniają odmowę udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, są pojęciami nieostrymi (nie zawierającymi legalnej ich definicji). Jednakże porządek publiczny jest rozumiany w polskim systemie prawnym jako prawidłowe funkcjonowanie instytucji publicznych niezbędnych w społeczeństwie i uporządkowany przepisami prawnymi, wolny od zakłóceń rytm i przebieg życia społecznego (E. Ura, Ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego przy przekraczaniu granicy państwowej; Społeczne koszty migracji transgranicznych – red. J. Kitowski, Rzeszów 1997). Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności sprawy niniejszej Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego w zakresie przyjęcia, że naruszenia obowiązującego porządku prawnego, jakich dopuścił się skarżący w czasie pobytu na terytorium RP, wypełniają przesłankę wskazanego art. 3 ust. 2 pkt 5 powyższej ustawy. Podjęcie negatywnej decyzji administracyjnej przez organ odwoławczy jest bowiem uzasadnione względami ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz interesem Rzeczypospolitej Polskiej. Przedstawione okoliczności trafnie doprowadziły organy orzekające do ustalenia, że cudzoziemiec narusza prawo wykazując postawę lekceważącą do zasad porządku prawnego panującego w Polsce, nie stosuje się do norm prawnych, co uzasadnia przekonanie, że jego pobyt na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla tego porządku. Materiał dowodowy zgromadzony przez organy orzekające w sprawie uzasadniał zastosowanie normy art. 3 ust. 2 pkt 5 powyższej ustawy. Zdaniem Sądu, organ nie naruszył zasady domniemania niewinności wyrażonej w art. 5 § 1 kk, opisując postępowania karne prowadzone przeciwko skarżącemu w Sądzie Rejonowym W. w W., Sądzie Rejonowym w R. oraz Sadzie Okręgowym w L. ponieważ faktycznie takie postępowania są prowadzone, jest to potwierdzenie faktów, z których organ nie wywiódł wypełnienia przesłanki do zastosowanie art. 3 ust. 2 pkt 5 powyższej ustawy, przesłankę taką wywiódł ze skazania skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lutego 2003 r. (sygn. akt [...]) na karę 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Wskazanie przez pełnomocnika V. S., że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem, wydanym ponad 10 lat temu i nie powinien mieć on znaczenia w sprawie, jest argumentem chybionym wobec treści art. 107 § 1 kk, zgodnie z którym w razie skazania na karę pozbawienia wolności wymienioną w art. 32 pkt 3 kk lub karę 25 lat pozbawienia wolności, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania. Skarżący odbył w całości orzeczoną w stosunku do niego karę pozbawienia wolności i opuścił zakład karny w roku 2006. Niezasadny jest również wskazany w skardze zarzut, że dane cudzoziemca nie są umieszczone w wykazie osób, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany oraz w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu na obszar Schengen ponieważ jest to odrębna przesłanka wymieniona w art. 3 ust. 2 pkt 6, która nie była podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy wydając kwestionowaną decyzję podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i merytorycznego załatwienia sprawy, dokonując przy tym prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, w sposób wyczerpujący zebrał i dokonał prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.